ProfielEsther-Mirjam Sent

De PvdA-voorzitter die de mogelijke opheffing van haar eigen partij in goede banen moet leiden

Vandaag krijgen PvdA-leden per post te horen hoe het proces rondom meer samenwerking of een fusie met GroenLinks in zijn werk zou gaan. PvdA-voorzitter Esther-Mirjam Sent is degene die dit moet begeleiden. ‘Ontwaakt, linkse leiders! Stop met kletsen en fuseer als de bliksem.’

Marcel van Lieshout
Esther-Mirjam Sent, voorzitter van de Partij van de Arbeid. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Esther-Mirjam Sent, voorzitter van de Partij van de Arbeid.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Esther-Mirjam Sent, hoogleraar Economische Theorie en Economisch Beleid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, was op enig moment vicedecaan onderwijs. Ze kreeg de taak om zeven ‘eilandjes’ van economische studies samen te brengen binnen één faculteit. Dat ging moeizaam, maar het lukte.

Binnen de PvdA wacht voorzitter Sent een vergelijkbare uitdaging. Zij moet de discussie over nauwere samenwerking met GroenLinks, of fusie, in goede banen gaan leiden. Hoe dat proces eruit gaat zien tot aan het volgende partijcongres (11 juni) hebben de PvdA-leden dit weekeinde in een brief kunnen lezen. Op dat congres wacht een motie om de fracties van de Eerste Kamer samen te voegen.

‘Als er nu iemand is die zo’n proces – hoe krijg je mensen mee in verandering? – kan begeleiden, dan is het Esther-Mirjam wel’, zegt Jopie Nooren (60), bestuursvoorzitter van de Hogeschool van Amsterdam en net als Sent (55) voormalig lid van de Eerste Kamer namens de PvdA.

‘Ze ging als kandidaat-voorzitter van de PvdA al het hele land door. Ze heeft een goed beeld van wat er leeft’, vult Annelie Kroese aan, die een paar jaar geleden onder Sent afstudeerde.

‘Ik heb er alle vertrouwen in’, meldt Hans Spekman, een van de voorgangers als PvdA-voorzitter. ‘Zij ziet het scherp en zuiver. De PvdA is een ledenpartij. Die leden moeten bepalen welke ideologie wij uitdragen en hoe we dat doen.’

‘Ontwaakt, linkse leiders!’

Sent, geboren in Doesburg en woonachtig in Nijmegen, is sinds oktober vorig jaar voorzitter van de PvdA. In de verkiezingsstrijd verslaat ze veel kandidaten die voor een fusie met GroenLinks pleiten. Zelf zegt ze voorstander te zijn van (intensievere) samenwerking met die partij.

Dat gaat een aantal leden nu niet ver genoeg. Vooral jongeren willen tempo. Op anonieme basis zeggen enkelen van hen dat Sent na haar verkiezing teveel ‘de sfinx uithangt’. Het is ook een lastige positie, erkennen ze. Maar de partijvoorzitter mag best wat uitgesprokener zijn. Liefst in de gewenste (fuseren, op zijn minst samenwerken) richting.

Ook oudere PvdA’ers willen actie. In het Parool van 29 april schrijft oud-jurist Ludo Grégoire (70): ‘Ontwaakt, linkse leiders! Stop met kletsen en fuseer als de bliksem.’

Deze zondag, 1 mei, is de PvdA-voorzitter op pad om de Dag van de Arbeid te vieren. Ze ontmoet veel leden die al tientallen jaren vertrouwd zijn met het thema van linkse samenwerking. De krachten op links bundelen, opdat rechts niet profiteert van versplintering en marginalisering: het is een oud thema.

‘Maar nu blijft iedereen het er maar over hebben, dus er moet wel wat gebeuren’, vindt Hans Spekman. Na het opstappen van Lilianne Ploumen heeft de PvdA-fractie in de Tweede Kamer recent een nieuwe leider gekregen, Attje Kuiken. Ook zij moest wel ‘iets’ zeggen over die aanhoudende roep om samenwerking of fusie.

Al even recent: de oproep van PvdA-coryfeeën Frans Timmermans en Marjolein Moorman in deze krant: ‘Partijgenoten, blijf niet hangen in nostalgie, een doorbraak op links is bittere noodzaak.’ In dat opiniestuk wordt de PvdA-voorzitter opgeroepen in actie te komen.

Noodzakelijk proces

Wat wordt er van de voorzitter van een politieke partij gevraagd om deze complexe kwestie – die tenslotte zou kunnen leiden tot opheffing van de partij – in goede banen te leiden? En bezit Sent de kwaliteiten? Over dat laatste zijn de benaderde gesprekspartners eenstemmig: nou en of.

Jopie Nooren: ‘Als er iemand goed is in het entameren van een noodzakelijk proces, en het bewaken daarvan, dan is zij het wel. Ze is duidelijk en kiest de juiste volgorde. Eerst kijken naar het doel, dan pas naar het middel. ’

Annelie Kroese studeerde van 2014 tot 2019 economie onder Sent. ‘Ik wist niet wat ik wilde. In de introductietijd volgde ik mijn eerste college bij haar. Ze had geen laptop, geen powerpoint, sprak drie uur, maar het werd zeker geen monoloog. Iedereen werd erbij betrokken. Bij mij was de twijfel over wat ik wilde studeren onmiddellijk weg.’

Hans Spekman kent Sent uit allerlei bestuursorganen van de partij. Spekman is van de school die economie geen echte wetenschap vindt, maar bedoelt dat niet als een kat jegens Sent. ‘Zij is gelukkig een duidelijk linkse econoom. Dat wekt vertrouwen. ‘

Gedragsbeïnvloeding

Voor Spekman is het een geruststellende gedachte dat hij in Sent een gelijkgestemde denkt te hebben gevonden over de te varen koers. Meer samenwerking met GroenLinks is gewenst, maar een fusie is een stap te ver. ‘GroenLinks is toch een partij voor de geslaagde, hoogopgeleide dertiger. Wij moeten ervoor zorgen dat we de mensen met de grootste noden niet uit het oog verliezen.’

Wat Spekman ook hoopvol stemt, betreft zijn visie op de rol van een PvdA-voorzitter: ‘Sent weet heel goed dat die partij een ledenpartij is. De leden hebben het uiteindelijk voor het zeggen.’ Annelie Kroese: ‘Het debat over samenwerking op links is nu heftig. Maar je hebt altijd die grote, zwijgende meerderheid. Die moet zich uitspreken, die moet je aan het woord krijgen. Daarin is Esther-Mirjam zeer bedreven. ‘ Sent heeft zich als hoogleraar onder meer gespecialiseerd in ‘gedragseconomie’. In een NRC-podcast met haar ging het laatst vooral daar over. Nooren: ‘Gedragsbeïnvloeding. Hoe krijg je mensen mee in verandering?’

Esther-Mirjam Sent is de juiste voorzitter op het juiste moment, zeggen velen. Een electoraal politiek ijkpunt komt volgend jaar pas in beeld, bij de Statenverkiezingen (en belangrijker, die van de Eerste Kamer). Maar de noodzaak dat er knopen worden doorgehakt over al dan niet meer samenwerking of fusie op links lijkt klemmend.

Sent kan heel veel gedaan krijgen, is de verwachting. Maar, zegt Hans Spekman: ‘Die andere partij, GroenLinks, is er ook nog.’

3 x Esther-Mirjam Sent

Drie jaar achtereen (2009, 2010 en 2011) won zij de prijs voor de meeste mediaoptredens van hoogleraren aan de Radboud Universiteit. Een universiteit die, net als de vestigingsplaats Nijmegen, nog steeds een tamelijk links imago heeft.

Op de Radboud Universiteit bleek een wandelclub voor ‘mannelijke hoogleraren’ te bestaan. Toen Sent, net hoogleraar, van het bestaan hoorde is kwam ze in actie. Vrouwelijke hoogleraren wandelen nu ook.

Sent zat vanaf 2011 tot vorig jaar in de Eerste Kamer, een voor velen wat bedaagd instituut. Dat woord is op Sent niet van toepassing. Zo trad ze in 2019 op als woordvoerder van Nijmeegse buurtbewoners die tegen een nieuw studentencomplex protesteerden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden