De PvdA viert het verkeerde feestje

 

Taart bij de fractievergadering was altijd een probaat middel om een verkiezingsoverwinning te claimen. De dag na de provincialestatenverkiezingen trakteerden echter vrijwel alle fractievoorzitters op taart.

Alleen de PvdA-fractie gaf het politieke landschap nog iets van reliëf. Bedrukt waren de Kamerleden teruggekeerd uit de provincie. De PvdA-kiezers voelen zich nog steeds verraden. Verleid als ze zijn met linkse beloftes door Diederik Samsom die vervolgens razendsnel met Rutte het bed in dook.

Maar goed, gedane zaken nemen geen keer. Breken is voor de PvdA geen optie, zolang het te verwachten zetelaantal daarbij tenminste een overweging is. Maar wat dan wel? Wat moet en kan anders bij de PvdA?

Wat mij heeft bevreemd, is het vaak ongebreidelde enthousiasme waarmee PvdA-bewindslieden het kabinetsbeleid verdedigen en de rechtse oplossingen waar ze voor kiezen, ook buiten het regeerakkoord om.

Jeroen Dijsselbloem is Duitser dan Duits tegenover de Grieken. Daarmee de linkse oppositie in Spanje, Portugal en elders benadelend en de kans missend om het eurotij te keren door ook eens iets te investeren. Dezelfde Dijsselbloem hangt aan de rem bij een Europese aanpak van belastingontwijkende bedrijven.

Of neem minister Ploumen voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Eind vorig jaar mocht zij reageren op de lezing die de Amerikaanse econoom en Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz hield op uitnodiging van de WRR. Die hield een gloedvol betoog over de 'scheve' mondialisering van de afgelopen jaren die bedrijven nieuwe vrijheden bracht ten koste van landen en werknemers. Stiglitz sprak zich uit tegen een nieuw EU-VS vrijhandelsverdrag, het zogeheten Transatlantic Trade and Investment Partnership. Hij verzette zich in het bijzonder tegen de rechtbank waar bedrijven overheden ter verantwoording kunnen roepen die op voor hen hinderlijke wijze publieke belangen proberen te bevorderen.

Ploumen had slechts drie woorden nodig om deze kans voor open doel grandioos te missen: 'Werk, werk, werk.' Dierenwelzijn, volksgezondheid en financiële stabiliteit zijn luxes die Europa zich vanwege de hoge werkloosheid nu even niet kan veroorloven. Ploumen liet zich niet vermurwen door Stiglitz' redenatie dat bij een evenwichtig handelsakkoord evenveel banen verdwijnen door toegenomen import als er worden gecreëerd door extra export.

En wat doet PvdA-supereurocommissaris Timmermans in Brussel om de globalisering een menselijker gezicht te geven? Zijn eerste voorstellen leken wel erg veel op de lobbybrieven van de werkgevers: minder bescherming voor de Europese burgers tegen luchtvervuiling en meer vrijheid voor afval producerende bedrijven. Timmermans 'moet nu doorbijten' kopte het verder juichende persbericht van VNO-NCW. De sociaal-democraat als het schoothondje van het grootkapitaal. Kwispelend meldde Timmermans bij Buitenhof dat hij maar liefst 73 voorstellen had doodgebeten.

Hoe kan het dat de gekozen belangen-behartigers van de arbeid zo gewillig de agenda van het kapitaal dienen? Wouter Bos memoreerde op deze plek (30 oktober) hoe in 2007 zijn CDA-PvdA-CU-kabinet een valse start maakte doordat toenmalig PvdA-fractievoorzitter Jacques Tichelaar direct riep 'de randen van het regeerakkoord' te zullen gaan opzoeken. Net zo had de PvdA in de laatste maanden van het tweede kabinet-Kok afstand genomen van het paarse kabinet, zo het gat trekkend voor Pim Fortuyn.

De PvdA heeft daaruit de les getrokken dat je vooral niet kritisch moet zijn op je eigen regering. En dus staan de sociaal-democratische bewindslieden opzichtig te juichen bij zelfs de meest rechtse maatregelen en houdt de Kamerfractie wijselijk de mond.

De PvdA viert het verkeerde feestje. Een linkse partij die overtuigd rechts beleid uitvoert, toont vooral de eigen overbodigheid aan. Compromissen mogen best, het zijn van 'de linkse bestuurderspartij' was lang de unieke kracht van de PvdA. Maar vervreemd niet je achterban met misplaatst gejuich en vooral: benut de ruimte die er is om ook eens wat voor de arbeiders te betekenen. Die ruimte was en is er volop.

De PvdA heeft nog maximaal twee jaar om te laten zien dat ze wel degelijk iets kan betekenen voor haar achterban. Het claimen van de economische opleving als gevolg van de lage eurokoers en energieprijs doet dat niet. Investeringen in Nederland en Europa, lagere lasten op arbeid en effectieve regels om arbeiders en burgers te beschermen doen dat wel. Met partijleden op sleutelposities in en buiten Nederland is de partij daartoe nog altijd uitstekend gepositioneerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden