Column

'De PvdA moet niet linkser willen zijn dan ze is'

Als het slecht gaat, wil de PvdA altijd naar links. Een rare gedachte als je naar de waardering kijkt: het slechtste merk, de beste ministers. Wel allemaal ministers aan de rechterzijde van de partij. De oplossing ligt voor de hand: de PvdA moet niet linkser willen zijn dan ze is, betoogt Martin Sommer in zijn wekelijkse column.

De 'stille verbouwing' van Nederland is in hoge mate aan Diederik Samsom te danken.Beeld anp

Vlak voor de vakantie bezocht ik een Europa-bijeenkomst van de Wiardi Beckman Stichting, het wetenschappelijk bureau van de PvdA. Tegenwoordig past de denktank in een doorzonwoning, de gemiddelde leeftijd van het gezelschap was baby-boomend. Er was veel solidariteit, ook met de Grieken. Veel boosheid over neoliberalisme, ook van dit kabinet. De Europacrisis ligt aan de banken en er moet een ander Europabeleid komen.

Zo kende ik de PvdA. Altijd naar links. Er waren weer twee verkiezingen verloren, in de gemeenten en Europa. As op de eigen hoofden. Van senator Duivesteijn tot senator Koole, van de WBS-directie tot aanstormend lid Sander Terphuis: naar links. Wist u trouwens dat ook Jan Pronk terug is? Die had de partij met slaande deuren verlaten vanwege 'verloochening van een kernbeginsel'. Maar hij kon zichzelf niet missen en hup, via het wc-raampje is hij er weer. Ik zag op YouTube hoe Jan Pronk uitpakte tegen 'een kapitalistisch Europa'. En dat je daarom PvdA moest stemmen. Geholpen heeft het niet.

De beste ministers, het slechtste merk
Doen ze bij de PvdA iets goed, willen ze breken, zoals oud-partijvoorzitter Ruud Koole nauwelijks verhuld suggereerde in het blad S & D. Dit wordt het jaar van de rekening. Volgend voorjaar zijn de verkiezingen voor Provinciale Staten die bepalen hoe de Eerste Kamer eruit ziet. Komende zaterdag is er een partijcongres en het mankeert niet aan gemor. Kijk naar de peilingen. De beste ministers, het slechtste merk. Drie van de vier populairste ministers zijn van de PvdA, Dijsselbloem, Timmermans, Asscher. Premier Rutte wist zich er nog net tussen te wurmen. Tegelijk is de PvdA een ramp. Twaalf zetels bij Maurice de Hond, tegen 38 nu.

Jan PronkBeeld anp

Zoals altijd als ze zenuwachtig worden, is de reflex naar links. Bos in zijn nadagen was ook weer plotseling links. Rare gedachte, als je naar de toestand kijkt. De mannen die de punten halen zijn allemaal stevig rechts in de partij. Dijsselbloem behoeft geen krans. Timmermans is van de geheime email waarin hij uitlegde dat de PvdA vooral geen SP-light moest worden. Asscher staat bekend als fatsoensrakker, en saneert het sociale stelsel. Daar mag je van mij Samsom en zelfs voorzitter Spekman bij optellen. Die laatste vindt nivelleren een feestje, maar is ook van zuinig begroten. Beslist geen Krugman, die Spekman. Met deze leiding en wat fantasie zien we hier de PvdA in de traditie van de oude Drees. Bovendien heeft Rutte zelf gezegd dat het zijn beste ministers zijn - al zou je dat ook als een liberale doodskus kunnen opvatten.

Een van de minder aardige PvdA-kenmerken is dat het gras aan de overkant altijd sappiger is. Wij moeten afstand nemen van de VVD, vindt Ruud Koole in S & D. De leiding is volgens hem teveel gericht op het verdedigen van het kabinetsbeleid. Ja, je zal eens zeggen dat er wat goed gaat. Laten we niet vergeten dat dit kabinet is gekomen na het vorige kabinet . Ik was voor de gedoogcoalitie, inclusief PVV. Zoals velen kwam ik van een kouwe kermis thuis. Je moet er niet aan denken dat Nederland de huidige woelingen te lijf had gemoeten met het vorige kabinet. De huidige regering is gewoon heel veel beter.

Onverdachte bron
Analisten van ING, onverdachte bron, publiceerden deze week een verslag van de economische toestand. De 'stille verbouwing' van pensioen, zorg en inkomen is geslaagd. De vergrijzing kan worden opgevangen, de groei is terug. Je zou voorzichtig denken aan een compliment. Voor de PvdA was regeringsdeelname ook nog eens een veel groter waagstuk dan voor de VVD. De sociaaldemocraten betalen de prijs, dat was bij de WAO-crisis al zo en nu opnieuw.

Minister Jeroen Dijsselbloem van Financien staat de pers te woord.Beeld anp

Diederik Samsom verdient bewondering. Hij is een van de weinigen aan het Binnenhof die wel eens van mening durven veranderen. Hij zei openlijk dat ook zijn eigen partij tien jaar lang de zorg, de pensioenen en de woonkosten heeft laten versloffen. Die 'stille verbouwing' is in hoge mate aan Samsom te danken. Hij doet niet mee aan de ergerlijke PvdA-neiging van terugonderhandelen. Hij is niet eens in staat tot politieke spelletjes. Samsom is een belangrijke reden voor het succes van het kabinet.

Maar in de partij is men nauwelijks in staat dat te zien. Het moet immers eigenlijk heel anders. Uit datzelfde verslag van ING blijkt dat deze regering wel degelijk nivelleert. In de beeldvorming betalen de lagere inkomens het gelag, in werkelijkheid worden vooral de meerverdieners geraakt. Zij krijgen minder hypotheekrenteaftrek en pensioen, en betalen extra voor de zorg. Maar ook over dit sociaaldemocratische succes hoor je niets. Het valse beeld dat Sander Terphuis oproept, met lange rijen voor de voedselbanken en de schuldsanering, overheerst.

Dit is een recept voor een volgende nederlaag, terwijl de oplossing zo voor de hand ligt. Preach what you practise. De PvdA moet niet proberen linkser te zijn dan ze is. De voortdurende belofte van iets anders dan je daadwerkelijk levert, eindigt namelijk in twaalf zetels. Zo'n uitslag volgend jaar zou tamelijk rampzalig zijn. Niet omdat ik lid ben maar omdat het einde van een degelijke bestuurspartij zeer te betreuren valt.

Red dus de Partij van de Arbeid. Hou op met dat vermoeiende gezeur over het opzoeken van de randen van het regeerakkoord. Accepteer wat de PvdA op zijn best is, een tamelijk rechtse sociaaldemocratische bestuurspartij, die goddank niet meer naïef is over de zegeningen van de immigratie. Die optreedt tegen de uitwassen van de globalisering. Die zuinig is met het belastinggeld van een ander. Die niet langer denkt dat de overheid er is voor al uw kwalen. En die vooral niet meer vindt dat de PvdA de wijsheid in pacht heeft over hoe het allemaal radicaal anders moet.

Martin Sommer is politiek commentator van de Volkskrant

Minister Lodewijk Asscher van Sociale ZakenBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden