De PvdA kan beter uit de buurt van de SP blijven

De PvdA doet er niet verstandig aan zich te profileren als de partij voor 'mensen die niet meekomen'.

JOHAN VAN BEEK

'Van ik naar ons' is het antwoord van de Wiardi Beckman Stichting (WBS) op de huidige maatschappelijke problemen. Mij bekruipt met zo'n oneliner een akelig gevoel. En met mij velen. Wij willen niet van ik naar ons. De PvdA is een emancipatiebeweging, zoals de stad een emancipatiemachine is. U en ik zijn na eeuwen van staats- of godsdienstpaternalisme juist van die dwang verlost. In de stad en bij de PvdA zochten mensen hun geluk. Werk en jezelf kunnen zijn, waren de ingrediënten van dat geluk. Los van de benauwende sociale groepscontrole van het dorp. Wordt dit geluk nu verruild voor een provinciaals socialisme?

Bestaanszekerheid, arbeid, verheffing en binding. Daar is niets op tegen en er staan veel lovenswaardige zaken in de WBS-resolutie. Maar ik mag hopen dat 'van ik naar ons' niet het nieuwe dogma wordt. Dat er iets gedaan moet worden aan de beloningsstructuren - die overigens buiten de reikwijdte van de cao-afspraken vallen - lijkt me heel goed. Zoals het ook goed is om bezwaren te hebben tegen de verharding van de maatschappij, waarin het eigenbelang prevaleert en het efficiencydenken tot het alfa en omega is verheven. Maar laat het uitgangspunt ongemoeid dat een ieder zijn eigen leven mag leiden, zolang dat zich maar afspeelt binnen de betamelijkheid van wet- en regelgeving. Niet voor niets is er strijd gevoerd voor emancipatie van de arbeider, de vrouw, de homo of de allochtoon - die ik zo niet meer mag noemen - en tal van andere groepen die in de minderheid zijn of anders zijn dan de doorsnee. Dat willen wij, als gemeenschap van individuen, graag zo houden. Alstublieft niet de dictatuur van het gemiddelde. Laten we de SP niet links-conservatief inhalen.

De opgave voor de PvdA is een antwoord te formuleren op de te ver doorgeschoten markt en de te ver doorgeschoten individualisering, zonder alle heil van de staat te verwachten en zonder de verworvenheden voor het individu aan de kant te schuiven. Het gevaar is levensgroot dat in de politieke retoriek het tweede deel van die opgave uit het oog wordt verloren. Bovendien spiegelt de WBS-resolutie soms oplossingen voor die we niet of nauwelijks kunnen waarmaken. Zeker in een tijd waar het alleen maar minder wordt. Dat leidt tot teleurstellingen. Bij onze politici en bestuurders, bij onze leden en bij het electoraat.

Retoriek is niet waarop de PvdA en de burgers zitten te wachten. Intelligente, moderne oplossingen die de mensen en hun problemen serieus nemen - dat is waarnaar de PvdA en de burgers verlangen. We hebben zoveel denkkracht en zoveel politieke en bestuurlijke ervaring in onze partij. Kunnen we dan niet met afgewogener oplossingen komen dan frases die doen denken aan tijden toen we nog spraken van propaganda? 'Nivelleren is een feest' wil ik nooit meer horen en is als uitgangspunt van politiek handelen uiterst armoedig. Wat is er gebeurd met de uitstekende analyse van Frans Timmermans, die waarschuwde voor een ruk naar links-conservatisme en die de PvdA zag als bruggenbouwer tussen hoog- en laagopgeleiden, tussen hoge en lage inkomens en tussen hoge en lage cultuur?

Ik geef toe: een adequaat antwoord formuleren is niet eenvoudig. Maar oplossingen voorhouden die we niet kunnen waarmaken of die uitsluitend oog hebben voor degenen die niet meekomen - zoals de SP doet - is in ieder geval niet het antwoord. De PvdA is er voor degenen die uitstekend meekomen en voor degenen die daarmee moeite hebben. Voor onderling begrip en solidariteit. Daarom moeten we weerstand bieden tegen de machtige bankenlobby en tegen de uit de hand gelopen beloningen voor de happy few op een manier die bij deze tijd past.

Zoek allianties, verleid en beloon goed gedrag. Maak mensen en bedrijven bewust van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid, bevorder duurzaamheid en zoek naar creatieve, eigentijdse oplossingen in internationaal verband. Maar laat dat ronkende, socialistische jargon achterwege. Op heilloze teksten zit niemand te wachten. Wel op eigentijdse, praktische vertalingen van onze nog steeds geldige beginselen. Die uitgangspunten waarvoor de PvdA is opgericht kunnen kort gezegd worden samengevat als emancipatie van mensen en middelen - niet als collectivisering van het individu.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden