nieuws

De puzzel die zomervakantie heet: ‘Shit. Positief. Daar gaat mijn vakantie’

Op Schiphol moeten passagiers hun corona-app laten zien bij het inchecken. Beeld Raymond Rutting/VK
Op Schiphol moeten passagiers hun corona-app laten zien bij het inchecken.Beeld Raymond Rutting/VK

Nu het aantal besmettingen razendsnel toeneemt, kampen veel Nederlanders met vakantiestress. Kunnen ze nog naar hun bestemming afreizen? En wat als Nederland donkerrood kleurt, zijn ze dan welkom? ‘Een plan B heb ik niet. Dat vind ik nog te confronterend.’

Op vrijdagmiddag heeft Mark (36) – twee kleine kinderen, vriendin – uit Amsterdam nét zijn auto volgestouwd voor zijn kampeervakantie in Frankrijk. Hij heeft zich er enorm op verheugd. Eindelijk twee weken lang voor een tentje in de zon. Morgenochtend hoeft alleen de koelbox nog te worden ingeladen.

Tot hij ineens iets in zijn neus voelt prikken.

‘Ik was die ochtend nog negatief getest via Testenvoorjereis’, zegt Mark, die niet met zijn volledige naam in de krant wil. ‘En tweeënhalve week eerder had ik mijn eerste Pfizer-prik gehad. Dus ik lette er niet zo op.’ Maar dan belt een vriendin, met wie hij een week geleden een technofeest bezocht. Ze heeft corona. Net als twee van de andere zeven vrienden met wie ze daar waren, op dat uitzinnige evenement in een afgeladen open loods.

Als ook hij even later een zelftest doet, is het meteen duidelijk: ook positief. Het rode streepje geeft bijna licht. ‘Shit’, denkt hij. ‘Daar gaat mijn vakantie.’ Vertrekken is geen optie meer.

Stressvolle exercitie

Dat doemscenario geldt na de explosieve stijging van het aantal coronabesmettingen inmiddels voor meer Nederlanders. Na de laatste persconferentie van premier Rutte is de vooraf zo bejubelde zomervakantie (‘als alles weer normaal is’) omgeslagen in een stressvolle exercitie, omgeven door tal van onzekerheden.

Nog geen paar weken geleden verheugden Nederlanders zich onbekommerd op het vooruitzicht van andere talen, andere vergezichten en een ander assortiment in de supermarkt. De meesten zijn gevaccineerd en met de heropening van de clubs – het sluitstuk van de ontmanteling van de lockdown – leek een vakantie in het buitenland binnen handbereik.

Maar nu ziet het ernaar uit dat Nederland aanstaande donderdag rood kleurt op de kaart van het ECDC, het Europese RIVM, en vragen veel Nederlanders zich af of hun vakantie überhaupt wel door kan gaan. Rood betekent immers dat Nederland een ‘hoog risicogebied’ is geworden. Als de besmettingen op het huidige niveau doorgaan, dan kleurt Nederland een week later zelfs donkerrood: ‘Zeer hoog risicogebied'.

Voor andere landen zou dit aanleiding kunnen zijn om hun maatregelen voor Nederlandse reizigers aan te scherpen. ‘De ECDC-kaart is geen officieel reisadvies’, onderstreept Mina Goesjenova, woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. ‘Het is aan Europese landen zelf om te bepalen of ze op basis daarvan inreisregels instellen.’

Of en in welke mate dit gebeurt, hangt niet alleen af van de ECDC-data, maar ook van andere factoren zoals het aantal ziekenhuisopnames of de aanwezigheid van zorgwekkende virusvarianten. Daarnaast zullen landen als Frankrijk en Italië, die economische zwaar leunen op toerisme, mogelijk minder streng zijn dan een land als Duitsland.

Omdat elk land zijn eigen afwegingen maakt, is het lastig te voorspellen wat Nederlandse reizigers te wachten staat als ons land rood kleurt. ‘Ik heb helaas geen glazen bol’, aldus Goesjenova.

‘Het wordt best een puzzel deze zomer’, zegt Markus van Tol, woordvoerder van de ANWB. De reis- en verkeersorganisatie heeft op haar site een Reiswijzer met de laatste ontwikkelingen per land. Van Tol raadt reizigers aan om, los van het officiële reisadvies, ook met de accommodatieverstrekker te bellen om te peilen of er regionaal aanvullende maatregelen gelden. ‘De moraal van het verhaal is: verdiep je in de coronaregels van het land waar je naartoe gaat.’

Scenario’s uitdenken

Voor Mark uit Amsterdam begint na zijn positieve test een ingewikkeld proces van rekenen, elke dag testen en scenario’s uitdenken. Kan hij over een week wel weg? Hoe lang duurt het voordat hij negatief zal testen? Wat als hij op de laatste dag van zijn quarantaine zijn gezin nog besmet?

Ook zijn omgeving schiet in de stress. ‘Een besmette vriendin vertelde dat mensen uit haar omgeving zeiden: geef mijn naam alsjeblieft niet door aan de GGD. Ze waren bang dat hun vakantie daardoor in de soep zou lopen, omdat ze verplicht zouden worden in quarantaine te gaan.’

Onder reizigers leeft een hoop onzekerheid, merkt ook reisbrancheorganisatie ANVR. De telefoon staat daar sinds afgelopen donderdag roodgloeiend. ‘Klanten zijn toch gaan twijfelen’, zegt voorzitter Frank Oostdam. ‘Ze vragen zich af of ze nog kunnen gaan. En wat ze moeten doen met hun ongevaccineerde kinderen.’

Jacco Kwakman (35), manager bij de gemeente Rotterdam, is een van de reizigers die zijn hoofd breekt over de vraag hoe zijn vakantieland zal reageren op de stijgende coronabesmettingen in Nederland. ‘We hebben een rondreis vanuit Rome gepland’, zegt hij. ‘Een week quarantaine is echt geen optie.’

In de hoop meer informatie te vergaren, checkt hij tussen de bedrijven door telkens sites als Re-open Europe en volgt hij het laatste nieuws. ‘Als we worden geweigerd, ben ik de kosten voor mijn vliegticket en de autohuur sowieso kwijt. Een plan B heb ik niet. Dat vind ik nog te confronterend.’

Negatieve test

Op dit moment vereisen veel Europese landen een negatieve PCR- of antigeentest van reizigers. ‘Als de cijfers in Nederland dermate verslechteren, zou een quarantaineplicht tot de mogelijkheden behoren’, zegt Goesjenova van Buitenlandse Zaken. ‘Daarvoor zijn verschillende scenario’s denkbaar. Eén daarvan is dat reizigers uit ons land de eerste vijf of tien dagen hun hotelkamer niet af mogen. De kosten zijn voor eigen rekening.’

Volgens Frank Oostdam van de ANVR zal het allemaal zo’n vaart niet lopen. ‘Daarvoor zijn de belangen te groot’, zegt hij, verwijzend naar landen rond de Middellandse Zee die na een periode van economische malaise staan te springen om toeristen te verwelkomen. ‘In theorie kunnen landen een quarantaine eisen, maar dan moeten ze dit wel van tevoren aankondigen. Daar moet enige tijd overheen gaan.’ Hij zegt zich geen zorgen te maken. ‘Alleen als Nederland donkerrood kleurt, dan wordt het een ander verhaal’, zegt hij.

Ook Petra Kok, woordvoerder van reisorganisatie Tui, is optimistisch. ‘Wij verwachten niet dat landen gevaccineerde en geteste Nederlanders gaan weigeren of een quarantaine opleggen.’ Ze verwijst naar het voorbeeld van Spanje, waar delen op de kaart al enige tijd rood zijn. ‘Toch zijn Spanjaarden nog gewoon welkom in het buitenland. Weliswaar getest, maar zonder quarantaine.’

Pass sanitaire

Maandagavond kondigde de Franse president Macron aan dat culturele instellingen zoals bioscopen en en theaters vanaf 21 juli alleen nog met een pass sanitaire, een gezondheidspas, te betreden zijn. Die krijg je als je volledig bent gevaccineerd, negatief bent getest of recentelijk besmet bent geweest. Vanaf augustus is deze pas – die geldt vanaf 12 jaar – ook verplicht in treinen, restaurants en bars. Even een restaurantje of museum binnenstappen, is dan geen vanzelfsprekendheid meer.

In Catalonië gaan cafés, restaurants en andere gelegenheden vanwege de oplopende besmettingen voortaan weer om half 1 ’s nachts dicht. En duizend kilometer verderop, in Portugal, is op een aantal plaatsen de avondklok terug van weggeweest. Onder meer in Faro, een stad in de populaire vakantiestreek Algarve.

Bij sommige reizigers zorgen de maatregelen, die per land verschillen en ook nog eens elk moment kunnen veranderen, voor zoveel stress dat ze alsnog voor Nederland kiezen. Plekken op campings en vakantieparken die vrijkomen doordat buitenlandse toeristen het ‘besmette’ Nederland liever mijden, worden opgevuld door vakantiegangers uit eigen land, zeggen eigenaren in diverse media.

Verlate testuitslag

Een stressverhogende factor is dat de vereiste testuitslagen niet bij iedereen op tijd binnenkomen. Dat overkwam de 63-jarige Sander uit Haarlem, die afgelopen zondag met zijn volledig gevaccineerde vrouw en dochter met het vliegtuig naar Griekenland wilde afreizen. Ze lieten zich, keurig volgens de regels, op vrijdag testen.

‘Maar op het moment van vertrek was zowel mijn uitslag als die van mijn dochter nog niet binnen’, zegt hij. ‘We zijn op goed geluk naar Schiphol gegaan. Bij de controle tuurden mijn dochter en ik onafgebroken op onze telefoon, in de hoop dat de testuitslag te elfder ure zou binnenkomen.’

Die kwam niet. Dat ze desondanks werden doorgelaten, kan onder een goede dosis geluk worden geschaard: op Schiphol zijn volgens RTL Nieuws meerdere reizigers geweigerd op hun vlucht vanwege het ontbreken van een testuitslag. Inmiddels heeft Sander zijn uitslag binnen, drie dagen na afname van de test. Hij is negatief.

Mark uit Amsterdam is vier dagen na zijn test nog altijd aan het rekenen. ‘Ik ben nu klachtenvrij’, zegt hij. ‘Het gekke is: als ik straks volgens de Nederlandse regels niet meer besmettelijk ben en naar buiten mag, dan kan ik in theorie nog wekenlang positief testen. Ik wil de regels niet naar mijn eigen hand zetten, maar ik overweeg dan wel om toch maar gewoon te gaan. Ondanks een positieve test.’

Wanneer kleurt Nederland rood?

ECDC, het Europese RIVM, kijkt voor het bepalen van de kleurcode naar twee factoren: het aantal vastgestelde besmettingen en het aantal positieve testen in de afgelopen twee weken. Als binnen die periode 200 tot 499 besmettingen per 100 duizend inwoners zijn vastgesteld, dan kleurt Nederland rood. Dit gebeurt ook als in twee weken tijd meer dan 4 procent van de tests positief zijn, in combinatie met 75 tot 499 besmettingen per 100 duizend inwoners. Loopt het aantal besmettingen nog verder op, dan kleurt Nederland donkerrood. ECDC update de kaart wekelijks op donderdag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden