DE PUPIL VAN DRION

IN de media versmalt alles tot spektakel. Genuanceerde standpunten worden tot scherpe en stekelige speerpunten vermaakt en ingewikkelde kwesties worden versimpeld tot vragen waarop je alleen met ja of nee, met voor of tegen mag reageren....

Tegelijk voel ik nog een natuurlijke huiver om de natuur de wet voor te schrijven. Ik voel er evenmin voor om reclame te gaan maken voor de dood van mensen, die het leven moe zijn. De dichtregels van Dylan Thomas over zijn stervende vader spreken me nog steeds erg aan: 'Do not go gentle into that good night. Old age should burn and rave at close of day; Rage, rage against the dying of the light'. We moeten de natuur geen handje helpen. Blijven strijden tegen de dood. Daarom ben ik er niet voor.

Na de eeuw van stuntelige maakbaarheid, komt er nu een nieuwe eeuw met een geloof in maakbare perfectie. Vroeger kende men dag noch uur, maar tegenwoordig worden de verrassingsaanvallen van de natuur, bij geboorte, ziekte en dood, niet meer op prijs gesteld. Als we de strijd toch moeten verliezen, willen we tenminste zelf dag en uur bepalen, waarop de vlag valt.

De man die de discussie over het zelfgewilde einde van oude mensen in Nederland heeft aangezwengeld deed dat met zorg. Met welgekozen woorden, met een oprechte redenering en met de moed om vooruit te lopen op eigen eenzaamheid of aftakeling. Zijn nu herdrukte geschrift is geen propaganda geworden, maar een echt discussiestuk, vol genuanceerde waarnemingen en waarschuwingen: de pil van Drion zou ook in handen kunnen vallen van jonge mensen die voor een bepaalde periode de levensdraad kwijt zijn. Voor die pupillen is het toch zonde als die levensdraad te vlug en te gemakkelijk wordt doorgeknipt?

Maar geldt dit ook niet voor oude mensen? Zo vind ik het verschrikkelijk jammer dat een man die zoveel betekend heeft voor de Nederlandse samenleving, dat een levendige en indrukwekkende biografie volledig op zijn plaats is, nu bijna uitsluitend bekend staat om zijn pil. Over versmalling gesproken. Ik ben bang dat jonge mensen nauwelijks iets van hem of van zijn leven afweten, terwijl dat leven juist een prachtig voorbeeld zou kunnen zijn voor een zinvol bestaan.

Van jongsaf aan kritisch en actief, met zijn broer oprichter van een van de eerste illegale bladen tijdens de Tweede Wereldoorlog en motor achter het studentenverzet. Na de oorlog gezaghebbend jurist, hoogleraar met vele pupillen. Daarna vice-president van de Hoge Raad. Zijn hele leven, vanaf 1939, erudiet schrijver en essayist. Als schrijver werd hij bekend om zijn 'conservatieve hart' (1966). Serieus nadenkend over het bekende gezegde dat wie op zijn twintigste niet rood is, geen hart heeft, maar wie het twintig jaar later nog steeds is, geen verstand heeft, komt hij met de stelling dat mensen niet veranderingsgezind zijn en dat deze weerstand tegen veranderingen op diepe emoties stoelt. Gevoel en verstand, hart en hoofd, strijden aldoor met elkaar en slechts de gerechtigheidsdrang kan het aangeboren conservatisme emotioneel in evenwicht houden.

Later schreef hij over intellectuelen en democratie en over de eeuwige angst van intellectuelen voor de macht: 'intellectuelen hebben dezelfde vrees voor macht als de victoriaanse 19e eeuwer voor seks en erotiek. Het bestaan ervan kan moeilijk ontkend worden, maar voor een fatsoenlijk mens is dat de uiterste concessie'. Wie zo met charme en met gevoel voor ironie schrijft over de moeilijke dingen des levens, mag niet vastgepind worden op één pleidooi, op één standpunt. Zijn leven bestaat uit zoveel meer, zoals ook 'het leven' niet op het einde ervan mag worden vastgepind.

Pikant is echter wel dat hij zijn moedige standpunten over de legalisering van drugs en van het zelfgewilde einde pas openbaar maakte, nadat hij zijn ambt als hoogste rechter had neergelegd. Kon of mocht hij niet eerder vrij uit spreken? Word je vrijer, naarmate je ouder bent? Voor denken heb je geen diploma nodig, maar - zeg ik dan - voor dood gaan ook niet. Uit de andere geschriften van H. Drion, twee dikke pillen van boeken, druipt zoveel levenszin dat ik hem ben gaan waarderen als de moedige bondgenoot van Dylan Thomas: 'wie oud is, gloeie en raze als de avond valt'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden