De punk overleefd

Progressieve rock is niet helemaal van nu, maar dat deert Steven Wilson niet. Zijn derde solo-album verschijnt binnnenkort. Pink Floyd is een grote inspiratiebron, al is Donna Summer net zo goed.

'Ik bedoel, ik ben perfect gelukkig dat ik in dit tijdperk actief ben, maar was ik eerder geboren, dan was er een veel beter klimaat geweest voor mijn muziek, was ik meer gelijkgestemden tegengekomen en had ik wellicht meer succes gehad.' De Britse, zanger, multi-instrumentalist en veelgevraagde producer Steven Wilson (1967) maakt met zijn band Porcupine Tree, progressieve rock. Het genre dat begin jaren zeventig tot bloei kwam en waarvan de symfonische ambities en pretenties werden uitgedragen door bands als Pink Floyd, Yes en Genesis. Punk, maakte er korte metten mee.


Ondertussen zijn er nog weinig bands die progressive rock maken. 'Ach, ik zou toen misschien een kleine vis in een grote vijver zijn geweest. Nu ben ik een grote vis in een kleine vijver.' Deze week kwam Wilsons derde soloalbum uit onder de titel The Raven That Refused To Sing. Het is een verzameling korte muzikale gothicverhalen. En ja, alle nummers overschrijden ruim de drieminutengrens.


Er was altijd al het verlangen naar vervlogen tijden. In de bio over de band die ze maakten bij het verschijnen van hun eerste album in 1990, verzonnen Wilson en zijn toenmalige partner in crime Malcolm Stocks een volledige ontstaansgeschiedenis; de band zou al sinds de jaren zeventig bestaan. Ook de bezetting van de band, zoals beschreven in de bio, was compleet fictief. De romantiek van de jongeman die te laat is geboren.


Wilson mag een sterke voorkeur hebben voor progressieve muziek, eenkennig is hij allerminst. Als vroegste invloeden noemt hij de albums die zijn ouders elkaar cadeau gaven voor kerstmis in zijn vroege jeugd: Oké, oké, Pink Floyds Dark Side of the Moon maar ook Donna Summers I Feel Love. 'Pink Floyd bracht me de liefde bij voor het album als een doorlopende muzikale reis, Summer de liefde voor muziek met een repetitieve elektronische groove.'


Je hoort dat laatste in Wilsons vroege No-Man elektronicaproject. Maar er is ook Storm Corrosion, een muzikale samenwerking met Mikael Åkerfeldt, frontman van de Zweedse metalband Opeth. En een van de redenen dat hij The Raven als soloplaat uitbrengt, is dat er een flinke scheut jazzrock in zit. 'En sommige leden van Porcupine Tree háten jazzrock.'


Hij waakt ervoor zich op te sluiten in een genre-ghetto. 'Ik heb me altijd erover verbaasd dat mensen zo gefixeerd zijn op stijlen. De enige onderverdeling die je zou moeten maken in muziek is: vind ik het leuk of niet?'


1Godley & Creme


Consequences (1977)


'Het eerste album dat Godley & Creme maakten nadat ze uit 10 CC waren gestapt. Het was een showcase voor de door hen ontwikkelde gizmotron, een instrument waarvan de snaren worden bespeeld door draaiende wieltjes. Consequences was een conceptueel album en kwam uit in die periode vlak voordat punk over alles heen walste dat naar moeilijke muziek rook. Het is dan ook helemaal in de vergetelheid geraakt en Lol Creme, de ene helft van het duo, was er kapot van. Terwijl die plaat blijk geeft van een verbazingwekkende verbeeldingskracht. In The Flood bijvoorbeeld wordt het geluid van een kraan die open en dicht wordt gedraaid gebruikt om het ritme aan te geven. Op die manier wordt een heel alledaags ding onderdeel van de percussie. En dit was ver voor het sampletijdperk, hè. Ik vertelde producer Trevor Horn een keer hoe goed ik die plaat vond. Zei hij: dat moet je tegen Lol zelf zeggen als die zo langs komt. Heb ik gedaan. Hij was verguld als een kind.'


2David Bedford


The Rime of the Ancient Mariner (1975)


'Componist Bedford baseerde het stuk op het gedicht van Samuel Coleridge met dezelfde titel. De beste manier om het album te beschrijven is 'ongelooflijk angstaanjagend'. Het is doordrenkt van doodsangst en weerspiegelt daarmee het gedicht van Coleridge. Bedford gebruikte diverse orgels om harmonieën te creëren die niet direct atonaal zijn, maar wel ongemakkelijk aanvoelen. Het zit vol met vreemde muzikale texturen. Oh ja, Mike Oldfield speelt er ook nog gitaar op. Bedford orkestreerde en dirigeerde trouwens ook Oldfields klassieker Tubular Bells.'


3 Miles Davis


Bitches Brew (1970)


'Jaah, de geboorte van jazz fusion. Er is iets zo bijzonder aan die plaat. Je hoort in wezen een experimenteel, naamloos iets, dat nog gedefinieerd moest worden. Bitches Brew heeft een wonderbaarlijk zoekende kwaliteit. Je voelt als toehoorder hoe iets onder je eigen oren ontstaat. De creativiteit is haast tastbaar met zijn geëxperimenteer met echo delay en het gebruik van Fender Rhodes-piano. Mijn keyboardist, die gek is op dat karakteristieke geluid, heeft ook met Miles gespeeld. Maar dat was in een latere periode en niet op de Rhodes. Die was al oud. Want als je met Miles speelde, speelde je altijd op het nieuwste van het nieuwste.'


4 Tangerine Dream


Zeit (1972)


'Het heeft vocalen, geen melodie, en geen ritme. Zeit is een glooiend klanklandschap. Er gebeurt op die plaat helemaal niets, behalve dan dat alles gebeurt. Toen ik hem voor het eerste hoorde op 14-jarige leeftijd, dacht ik: 'Dit is rotzooi'. Maar ik was wel zo gefascineerd dat ik er steeds naar terugkeerde. Als een van de eerste ambientplaten heeft het voor mij dezelfde functie als wierook in een kamer. Het verandert je perceptie van de omgeving en geeft het gevoel dat je zweeft in gewichtsloosheid. Tegelijkertijd heeft het een heel menselijke kwaliteit en dat is knap zonder die eigenschappen waarvan we vinden dat die muziek kenmerken.'


5 Aphrodite's Child


666 (1972)


'Een conceptalbum over het boek der openbaringen met Vangelis op toetsen en Demis Roussos op zang! Veel mensen hebben er geen benul van dat die man zoiets experimenteels heeft gedaan, want dat is de muziek van Aphrodite's Child. Of eigenlijk moet je zeggen dat 666 elke categorisatie trotseerde. Het is geen jazz en geen improvisatie, het is beide. Het is geen pop en geen klassiek, het is beide. En het is extreem Grieks met zijn bouzoukis en zang. En weer een dubbelalbum, ja. Ik ben dol op dubbelalbums. Had ik al verteld dat The Raven ook een dubbelaar is?'


Steven Wilson staat 11/3 in de Melkweg in Amsterdam. Het concert is uitverkocht.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden