INTERVIEW

'De profeet voelt zich niet snel beledigd, hoor'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Robert Vuijsje onderzoekt het in een reeks interviews. Politica Samira Bouchibti (44): 'De profeet voelt zich niet snel beledigd, hoor.'

Samira Bouchibti (Marokko, 1970) was programmamaker en presentator tot ze voor de PvdA in de Tweede Kamer kwam. Sinds vorig jaar is ze voor de VVD duo-raadslid in de Amsterdamse gemeenteraad. Ze heeft een eigen communicatie- en adviesbureau.Beeld Robin de Puy

De moeder van Samira Bouchibti trouwde toen ze 12 was. 'Mijn vader was 18, denk ik. Een jaar later kwam het eerste kind, dat werd dood geboren. Weer een jaar later werd mijn oudste broer geboren. Mijn moeder was 14. Zo ging dat. Maar let op, wij komen uit Fez. Een echte stad, de eerste universiteit van Marokko staat in Fez.'

Wat is het verschil tussen stedelijke Marokkanen en Berbers?

'In Fez hadden wij het niet breed, maar we hadden een huis en stromend water. Het is toch anders dan wanneer je van de derde berg rechts komt. Koning Hassan zag Berbers als minderwaardig. Ze mochten hun eigen taal niet spreken, hun kinderen mochten geen Berberse namen krijgen. Het was geen gezonde relatie en dat gevoel is gebleven: wij worden achtergesteld. De bagage waarmee Berbers van het platteland naar Europa kwamen, verschilt totaal van die van mensen die gewend waren in een stad te leven.

'Mijn vader werd opgehaald, hij was al met mijn moeder getrouwd. In Europa was werk. Eerst ging hij naar Italië en België, in Nederland bleef hij hangen. Hij kwam met de trein, 200 gulden op zak. De eerste paar jaar was hij alleen, net als veel andere mannen. Nederlandse vrouwen waren gek op Marokkaanse mannen, mijn vader zag er goed uit. Na een paar jaar heeft mijn opa, zijn schoonvader, gezegd: en nu neem je een beslissing, je neemt je gezin mee naar Nederland of je blijft in Marokko.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) gaat voor V in gesprek met bekende en minder bekende Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met Eric van Sauers (Surinaams) en zanger Jody Bernal (Colombiaans).

Hoe oud was je?

'Ik was 2 jaar, de middelste van zeven kinderen. We gingen naar Haarlem. Witter dan wit. Op de katholieke lagere school zat ik tussen de kinderen van Nederlandse middenstanders. Mijn vrienden heetten Yvonne, Jolanda en Dennis. Ik sprak geen Nederlands, ik weet nog dat de juffrouw me extra aandacht gaf. Dat kon makkelijk, ik was het enige kind van Marokkaanse afkomst. De andere kinderen trokken me omhoog, ik leerde snel vloeiend Nederlands spreken.

'Mijn ouders hadden geen opleiding. Mijn vader was lasser, hij werkte veel bij Stork, mijn moeder was huisvrouw. Ze kan nog steeds niet lezen. Als mijn moeder gaat stemmen, vraagt ze op het stembureau waar haar partij staat op het biljet. Daarna kleurt ze het bovenste vakje in. Ik vind dat behoorlijk ontroerend.

'Mijn ouders waren vrome moslims, maar wij werden liberaal opgevoed. En ze gaven ons iets mee. Een levensinstelling. Je werkt, je gaat naar school, je doet iets. Wij zijn hier gekomen om iets van ons leven te maken - doe dat dan ook. Het kan wél. Kijk naar Aboutaleb, die kwam van het Marokkaanse platteland, hij had niets.'

Nederlands
'Altijd.'

Marokkaans
'Op een Marokkaanse bruiloft.'

Eten
'Japans en Thais en Marokkaans en boerenkool.'

Muziek
'Klassiek en klassiek Arabisch. En soul.'

Mohammed-cartoons
'Alles moet gezegd en getekend kunnen worden. De profeet voelt zich niet zo snel beledigd, hoor. Ik ben van de vrijheid, kunstuitingen moeten we zeker niet gaan beperken.'

Niet iedereen kan burgemeester worden.

'Dat hoeft niet. Als je niet met je hoofd kunt leren, ga je een vak leren. Je kunt timmerman worden of putjesschepper of stratenmaker. Allemaal goed.'

Van 2006 tot 2010 zat je in de Tweede Kamer voor de PvdA.

'Na vier jaar zag ik dat de PvdA en de sociaal-democratie niet het antwoord zijn op de vragen over de toekomst van ons land. Het is niet mijn ideologie. Ik ga uit van kracht en van het individu. De sociaal-democratie wil pamperen. Mensen zijn altijd ziek en zwak en we willen ze beter maken. Zo denk ik niet. Ik sta voor vrijheid en verantwoordelijkheid. Wie je ook bent en waar je vandaan komt: in dit land kun je iets van je leven maken. Het uitgangspunt moet niet zijn: wat kunnen wij voor jou doen? Er zijn uitzonderingen, natuurlijk. De mensen die echt te ziek zijn om mee te komen. Voor de rest geldt: naar school, aan het werk, gewoon meedoen.'

Samira Bouchibti in 2006, toen zij nog lid was van de PvdA.Beeld anp

De Partij van de Allochtonen - is dat grappig?

'Waarom niet? De Partij van Allah, die hoorde ik ook weleens.'

Je bent overgestapt naar de VVD. Was er tijdens die vier jaar een omslagpunt?

'Het ging geleidelijk. Ik noem het niet rechts, ik ben liberaler geworden. Nederlandse Marokkanen zouden het fijn moeten vinden dat ze als individu worden gezien en niet als groep. Ik ontmoet er genoeg die de groep zijn ontgroeid en nu op de VVD stemmen.'

Was je het enige PvdA-Kamerlid van Marokkaanse afkomst?

'Verder alleen Khadija Arib. Of ik een speciale band met haar voelde? Nee, waarom? In de Tweede Kamer gaat het om je portefeuille, daar is geen Marokkaanse of Turkse kliek. Ik had weleens te maken met Tofik Dibi van GroenLinks. Niet omdat hij Marokkaans was, maar omdat we allebei de portefeuille Jeugdzorg hadden.'

We zijn bij haar thuis. Dochter Elisenoor loopt rond. Ze heeft een niet-Marokkaanse voor- en achternaam en bijna blond haar. 'Dan krijg je weer allerlei andere problemen. Hoort ze wel ergens bij? Het is nooit goed. Als we in Marokko komen, noemen ze haar Hollandia. Op straat willen ze haar aanraken.'

Samira Bouchibti, toen nog lid van de PvdA, tijdens een vragenuurtje in 2008.Beeld anp

Hoe zit het met jouw haar?

'Ik heb van mezelf licht haar en ik maak het iets lichter. Mijn zus heeft zwart haar. Ik heb ook zwart haar gehad en bruin en rood en groen. Toen was het mislukt.'

Moet je dochter later een moslima worden?

'Ik geloof. Haar vader is Fries, die gelooft niet. Ze mag zelf kiezen. Vrijheid is voor mij belangrijk. Die indoctrinatie stuit mij zo tegen de borst.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden