De proeftuin van Jan Peter

De politieke jongerenorganisaties in Nederland hebben duizenden leden. Wie zijn dat? In een serie portretten vandaag het Christen Democratisch Jongeren Appèl (CDJA)....

Je hoort ze niet zeggen dat het een sexy club is, het CDA, maar ze willen weleens af van het grijze, saaie imago dat hun partij aankleeft. ‘Ik moest mijn keuze voor de christen-democratie vaak verdedigen onder studiegenoten’, zegt Martina Visser (23) uit Den Haag. ‘Ik heb aan de Erasmus gestudeerd, een universiteit met een VVD-stempel. Het CDA staat bekend als een plattelandspartij, wat vergrijsd ook. Het is aan ons, CDA-jongeren, dat beeld te doorbreken.’

Een weekeinde in de nazomer, bij een kampeerboerderij op Schiermonnikoog zijn 35 leden van het Christen Democratisch Jongeren Appèl (CDJA) bijeengekomen om zich te bezinnen op het thema religie en politiek. De jonge christen-democraten wisselen ervaringen uit, discussiëren en borrelen in een schuur tussen een allegaartje aan meubels, een orgel en een barretje. Het orgel zal het hele weekeinde onaangeroerd blijven. Van de bar kan dat niet worden gezegd.

‘Komt Donner als speciale gast’, had de boerin tevoren gevraagd. In dat geval had ze kleedjes op de tafels gelegd. Maar Donner kon uiteindelijk niet. Te druk. Dat er toch kleedjes liggen, dankt het gezelschap aan Willem Aantjes, oud-CDA-politicus en lid van het vierkoppige forum dat met de jongeren de discussie aangaat over het thema christendom en islam.

Erg levendig wordt de discussie niet, maar dat kan liggen aan the night before, toen een groepje ‘verdwaalde’ tijdens een wandeling en pas in de vroege uurtjes de kampeerboerderij wist terug te vinden. ‘We willen het nuttige met het aangename verenigen’, zegt organisatrice Marieke de Haan (26), party and politics, zoals het heet op de CDJA-website. Met strakke hand voert de 26-jarige studente theologie en medicijnen, de regie. Terwijl de pizzakoerier het erf afrijdt, roept ze op voor het avondeten aan de buitentafels, 18.30 uur stipt.

Tussen de punten quatro formaggi en al funghi komt het gesprek algauw op het imago van de moederpartij en zegt Martina Visser dat het tijd wordt voor het CDA om ‘een lekker fris gezicht te laten zien’. Je bent jong en je stemt CDA, over die boeg.

Kunnen de jonge christen-democraten het onverwoestbare Zeeuwse-klei-imago van hun lijsttrekker wat meer sjeu geven? Aan tafel geen kwaad woord over Balkenende. ‘Hij stáát voor wat hij is, voor de christen-democratische waarden’, zegt bestuurskundestudent Rob Hammenga (23) uit Den Bosch.

Rob is lid geworden van het CDJA, zodat hij zijn ‘christelijke achtergrond kwijt kan in zijn politieke gedachtevorming’. ‘Piet Steenkamp, de grondlegger van het CDA, heeft ooit gezegd: ‘We hebben niet de pretentie, maar de íntentie om vanuit religie politiek te bedrijven.’ Daarin herken ik mezelf.’

Landelijk CDJA-voorzitter Harry van der Molen (26), gemeenteraadslid in Leeuwarden, erkent dat de jongeren worstelen met het imago van de moederpartij. ‘Ons ledenbestand is het afgelopen jaar juist gegroeid en verjongd, terwijl de gemiddelde leeftijd van de CDA-leden is gestegen. In sommige afdelingen zeggen ze nog steeds: ga jij eerst maar vier jaar folderen, voordat je in het ouderennetwerk mag meedraaien. Fout. Jongeren kunnen een domino-effect bewerkstelligen: ze trekken andere jongeren aan. We zijn heel blij dat er sinds de laatste gemeenteraadsverkiezingen meer jongeren in lokale CDA-fracties zitten.’

Profileert de moederpartij zich op de website met oud-Hollandse-tegelteksten, het CDJA zet er een T-shirt van Balkenende-in-Che-Guevara-look (zonder baret, met stropdas) tegenover. ‘Een ludieke actie van onze kant, waar het CDA-campagne-team eerst niet aan wilde, maar het is een enorm succes.’

In de verkiezingscampagne wil het CDJA het jonge gezicht van de partij naar voren brengen tijdens een ‘elfstedentocht’ met Kamerleden langs studentensteden, lokaal wordt er gefolderd, geflyerd en gedebatteerd. Maar het imagoprobleem blijft ook na de verkiezingen de aandacht van de jongeren houden. ‘Na de campagne gaat een werkgroep zich bezinnen op vragen als: hoe spreken we meer allochtone jongeren aan, hoe kunnen we een wat moderner imago bewerkstelligen.’

Martina Visser is alvast enthousiast voor de campagne. ‘Lekker op straat in discussie gaan met jongeren van mijn leeftijd die niet begrijpen waarom ik CDA stem.’ Haar tafelgenoten willen eerst de campagneplannen afwachten en kijken of die zijn te combineren met stages en tentamenroosters.

Elders aan tafel wordt losjes gesproken over ‘het gezicht van de christen-democratie’ en ‘onze regioman in Den Haag’. Jan Peter en Maxime gaan familiair over de tong. ‘Wij als politiek’, zegt een jong bestuurslid van een provinciale afdeling iets te nadrukkelijk.

Zitten hier veel aanstormende politici aan de pizza? ‘Ik denk het wel’, zegt Harry van der Molen, nadat zijn oog taxerend langs de tafels is gegaan. ‘Veel mensen hier zijn lid van lokale besturen. Ze zijn misschien meer dan andere leden bezig met maatschappelijke discussies. Het CDJA is voor hen een mooie proeftuin.’

Bedrijfseconome Dorenda Nicolaij (26): ‘Ik wil bij het CDJA eerst eens kijken of de politiek iets voor mij is. Een collega houdt me voortdurend voor: ‘Jij moet de politiek ingaan. Jij hebt hebt altijd je mening klaar’, maar ik wil weten waaraan ik begin voor ik een besluit neem.’

Een half jaar geleden werd ze lid, nadat ‘docenten en collega’s geen antwoorden meer hadden’ op haar vragen. ‘Ik zoek de brede discussie vanuit een christelijke levenshouding en die vind ik hier.’ Ze komt uit een protestants nest van niet politiek-actieve CDA-stemmers. ‘Maar mijn vader heeft al gezegd: ‘Van jou zullen we nog veel horen’.’

Martina Visser is een van de zeer weinigen in het gezelschap zonder CDA-achtergrond. ‘Ik kom uit SGP-ChristenUnie-kringen, maar toen ik op mijn 18de de partijprogramma’s begon te lezen, sprak de SGP me niet aan en vond ik de ChristenUnie betuttelend. Dat is net een soort christelijke PvdA.’

Die laatste opmerking blijkt hilarisch. ‘Niet dan? De ChristenUnie is veel meer bezig met de solidariteitsgedachte, asielzoekers, gehandicapten en noem maar op. Ik vind dat werk en economie voorop moet staan.’ Voorlopig nog geen politieke carrière voor Martina, zegt ze. ‘Eerst m’n studie afmaken, dan het bedrijfsleven in. Daarna zien we wel hoe het loopt.’

Politiek is ook voor haar buurman Vincent Strijker (20) vooralsnog ‘een leuke hobby’. De mbo-student juridische dienstverlening zocht bij het CDJA de inhoudelijke discussie die hij miste bij zijn klasgenoten. ‘Ze weten niet waarom ze op iemand stemmen. Ze doen maar wat.’

De geest scherpen, leren debatteren, leren vergaderen, leren redeneren, leren besturen, netwerken – en dat alles met gelijkgezinden: het blijken repeterende thema’s in het gezelschap, drijfveren voor het lidmaatschap van het CDJA. Het jongerenappèl biedt cursussen, werkgroepen en bestuursbaantjes. Navraag leert dat het gros van de aanwezigen bestaat uit (vooral aankomende) economen, juristen, communicatie- en bestuurskundigen. Nauwelijks beta’s, weinig creatieve vakken en allemaal hoger onderwijs; Vincent is de enige mbo’er.

‘Er zijn leden die zich in de eerste plaats afvragen: what’s in it for me’, zegt Harry van der Molen. ‘Veel mensen kunnen hun professionele interessegebied bij ons verdiepen.’ Een bestuursbaantje bij een politieke jongerenorganisatie staat wel goed op het cv. Enige overorganisatie is het CDJA – en andere politieke jongerenorganisaties – dan ook niet vreemd.

Maar hebben de jongeren wezenlijke invloed op de grotemensenpolitiek? De invloed blijkt vooral te bestaan uit het op de christen-democratische agenda krijgen en houden van enkele heikele punten. Het homohuwelijk wordt genoemd als voorbeeld, en de verkorte WW. Maar tijdens partijcongressen wordt wel degelijk rekening met hen gehouden, menen ze, ‘zoals de discussie over de hypotheekrenteaftrek heeft bewezen’. De jongeren schopten als eersten tegen het heilige huisje van de hypotheekregeling, terwijl het CDA nog aarzelde.

En, het moet gezegd, in de gemeente Groningen is de fietsenstalling voor studenten goed geregeld op initiatief van het lokale CDJA.

De boer komt langs. ‘Naar de zin allemaal? Mooi weertje erbij in elk geval.’ Marieke kondigt het volgende programmapunt aan: de avondwandeling. Op het strand, in de aankomende schemering, valt het gezelschap uiteen in groepjes. Leden uit diverse regio’s delen ervaringen over hun werkgroepen en besturen. De banden met wederzijdse partijkennissen worden afgetast – ‘wat leuk dat je Sander ook kent’ – terwijl de favoriete CDJA’ers voor de landelijke kandidatenlijst worden gewogen. (Later zal tot teleurstelling van de jongeren blijken dat maar één CDJA’er op een verkiesbare plaats is gekomen.) Het blijft intussen niet onopgemerkt dat een vrouw uit een stedelijke afdeling zich afzondert met een mannelijke CDJA’er uit de provincie.

De zon is inmiddels in de zee gezakt. ‘Jammer’, zegt Marieke de Haan, ‘dat dominee Nico ter Linde niet kon komen. Het zou leuk zijn geweest nu samen rond een kampvuur te zitten, terwijl hij voorlas uit Het verhaal gaat.’

Terug in de boerenschuur glijden de gesprekken over politics moeiteloos over in de party-stemming. De voorzitter klungelt wat met de geluidsinstallatie, waarna plotseling een keihard Mexiiiicoo uit de speakers knettert. Foutje, dat was nog muziek van de boer. Buiten op het erf wordt gerookt en geroddeld. Over wie met wie zoende op het jubileumfeest eerder dit jaar. Ja, er zijn heel wat CDJA-stellen, en waar zijn die twee trouwens gebleven?

‘Gaan we nog stappen in het dorp vanavond’, vraagt een vrouw die haar pumps alvast heeft aangetrokken. ‘We kunnen ook naar het strand met een paar flessen bier’, oppert een ander. Het volgende programmaonderdeel, de kerkdienst, is pas morgenochtend om tien uur, de nacht is nog jong.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden