De prijs voor stembusfraude is hoog Fujimori heeft zijn redenen om tijd te rekken

Het is woensdagmiddag, 72 uur nadat de stembussen in Peru zijn gesloten...

Bijna 91 procent van de stemmen is geteld en Fujimori zit op 49,79 procent. Nog steeds is er geen definitieve uitslag van de presidentsverkiezingen. Vanaf acht uur 's ochtends zitten journalisten in de conferentiezaal van bij de Peruaanse kiesraad, die had beloofd vandaag uitsluitsel te geven. Waarom laat de uitslag zo lang op zich wachten?

Het tijdrekken is deels strategie, maar het komt ook voort uit problemen. Frauderen kost meer tijd dan gewoon stemmen tellen. Fraude moet kloppen, wil hij geloofwaardig zijn. Een kandidaat kan niet in de ene wijk goed scoren en vijftig meter verderop in een ander kiesdistrict zwaar verliezen.

Alhoewel waarnemers geloven dat de stembusfraude in Peru al maanden geleden was voorbereid, worden er veel fouten gemaakt. Het dagblad El Comercio berichtte dinsdag over 'fraudefouten' in de bulletins van de kiesraad. Zo blijken sommige kiesdistricten binnen 24 uur opeens een ander aantal kiezers te krijgen.

Meer vertraging betekent ook minder pottenkijkers. De meeste buitenlandse waarnemers zijn vertrokken. Delen van het perscentrum werden dinsdag ontmanteld. Niet voor niets riep oppositiekandidaat Alejandro Toledo de buitenlandse journalisten woensdag op asjeblieft 'tot het eind' te blijven.

Het uitstel is ook een test. De reacties op een eventuele overwinning van president Alberto Fujimori meteen in de eerste ronde kunnen worden uitgetest. Hoe reageert de internationale gemeenschap? Wat doet de straat? Kunnen we ongestraft zo ver gaan?

De 49,9 (nu 49,7) procent van Fujimori behelst een boodschap: de president heeft zo weinig stemmen meer nodig dat veel Peruaanse kiezers deze tussenstand al ervaren als een herverkiezing. Dat is precies wat de regering bedoelde.

Het idee was overigens dat de protesten zouden wegebben. Toledo heeft immers geen partij achter zich. Eén of twee keer nemen mensen een traangasbom voor lief, daarna blijven ze thuis. Maar de uitputtingsstrategie lijkt niet te werken. De omvang en de felheid van de demonstraties nemen juist toe.

En het buitenland reageert ook onverwacht ferm. De Peruaanse minister van Buitenlandse Zaken probeert al dagen zijn Latijns-Amerikaanse ambtgenoten te bellen om hun tekst en uitleg te geven, maar hij vangt overal bot. Die zagen Fujimori toch al als een dictator en staan klaar voor een boycot onder de vlag van de Organisatie van Amerikaanse Staten.

De Peruaanse regering had gegokt dat het eigenbelang van de Verenigde Staten - Peru is een belangrijke bondgenoot in de strijd tegen de cocaïnehandel - zwaar zou wegen. Maar het Huis van Afgevaardigde keurde dinsdag in ijltempo een resolutie goed om in geval van stembusfraude de hulp aan Peru te staken.

De Europese Unie reageert traag, zoals gewoonlijk. Afgelopen week riep een ambassadeur dat economische sancties mogelijk waren. Woensdag kwamen enkele Europese vertegenwoordigers langs bij Toledo, wat diens status natuurlijk ten goede kwam. Er wordt druk gewerkt aan een EU-standpunt. Alles is mogelijk: ambassadeurs terugroepen, stopzetten van hulp en boycot van Peruaanse producten.

De prijs die moet worden betaald voor fraude is dus hoog. Isolement, economische problemen, mogelijk aanhoudende protesten, misschien zelfs weer een golf aanslagen en muiterij in de strijdkrachten - en ongeloofwaardigheid.

Vandaar de vierde reden van de vertraging: de regering is er zelf nog niet uit. In Fujimori's ogen is een tweede verkiezingsronde vermoedelijk een zwaktebod. Maar sommige ministers vinden de prijs die daarvoor moet worden betaald te hoog.

Een tweede ronde zou de regering van heel wat problemen verlossen. Bovendien is het geenszins zeker dat Toledo deze kan winnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.