De president en zijn provocateur

'Chirac haat me niet. Het is erger: hij is bang voor me.'..

De Franse minister van Binnenlandse Zaken Nicolas Sarkozy is 2004 begonnen, zoals hij 2003 was gedigd: met provocaties aan het adres van zijn hoogste baas, de president van Frankrijk. Bovenstaand zinnetje liet hij zich onlangs ontvallen tegenover een naaste medewerker, die niet naliet het door te vertellen aan een journalist van Le Monde. Daarmee was de toon weer gezet: de rivaliteit tussen het kamp-Chirac en het kamp-Sarkozy gaat ook in 2004 onverminderd door.

De 71-jarige Chirac geldt als kandidaat voor zijn eigen opvolging in 2007, maar de veertiger Sarkozy vindt dat het wel mooi is geweest. Zou het niet goed zijn om het presidentschap te beperken tot twee termijnen, zo vroeg hij zich eind vorig jaar hardop af. Chiracs naam noemde hij uiteraard niet, maar dat was ook helemaal niet nodig: iedereen dacht bij die woorden toch wel aan de man die in 2007 aan zijn derde termijn wil beginnen.

Sarkozy maakt er ook geen geheim van dat hij zichzelf als voornaamste kandidaat voor de belangrijkste baan van Frankrijk ziet. De opiniepeilingen, waaruit hij steevast als populairste minister naar voren komt, sterken hem daarin. Aan de functie van president denkt hij 'niet alleen tijdens het scheren', zo gaf hij in november openhartig toe.

Deze week zette de minister zijn reeks provocaties voort met een reis naar China, die de allure van een waar staatsbezoek kreeg. En dat terwijl het buitenland als het 'exclusieve domein' van de Franse president geldt. Niet alleen verplaatste Sarkozy zich in een indrukwekkende Lincoln-limousine, maar bovenal wist hij voor zichzelf een bezoek aan de Chinese president te regelen. Niet slecht voor een eenvoudig minister van Binnenlandse Zaken, die wat afspraken over illegale immigratie kwam maken.

Sarkozy maakte van de ontmoeting handig gebruik door ook de president van 1,2 miljard Chinezen voor zijn binnenlandspolitieke schaakspel in te zetten. Hoe is het toch, vroeg hij aan de Chinese leider, om 'nummer te zijn, na tien jaar nummer twee te zijn geweest' - een vraag waarmee hij zich voor de goede verstaander op lijn met Hu Jintao plaatste, want Sarkozy wordt doorgaans als 'nummer twee' van de Franse regering aangeduid.

Het antwoord van de president was weinig verrassend ('Het gewicht van de verantwoordelijkheid die op de schouders drukt, is groter'), maar dat maakte voor Sarkozy niets uit. Hij wist dat hij dat dialoogje even later aan de massaal meegereisde Franse media kon opdissen. Die zouden er wel raad mee weten. Voor wie de parallel tussen Sarkozy en Hu Jintao was ontgaan, onderstreepte hij nog eens, nadrukkelijk en herhaaldelijk, dat de Chinees tot de vierde generatie leiders van de Volksrepubliek behoort. Sarkozy ziet zichzelf graag als de vierde generatie van gaullisten - na De Gaulle en de presidenten Pompidou en Chirac is het tijd voor het tijdperk-Sarkozy.

Nog een laatste speldenprikje: bij de ontmoeting met de Franse gemeenschap in China bracht Sarkozy n de groeten over van zijn president, zoals ministers bij dat soort gelegenheden gewoonlijk doen. Hij citeerde wel een paar keer de ongevaarlijke premier Raffarin, maar over de president repte hij met geen woord. Bleef het voor Chirac nu maar bij China, dan was de schade nog te overzien. Maar het mediacircus-Sarkozy doet de komende tijd ook nog Israen de Verenigde Staten aan.

Terug in eigen land heeft Sarkozy voor komende week alweer twee provocerende evenementen gepland. Dinsdag geeft hij een dineetje op zijn ministerie voor honderd parlementari van de UMP, de partij waartoe Chirac en hij behoren. Na dat vertoon van macht over de eigen achterban volgt op woensdag een Sarkozy-show met de media. De minister geeft een 'grote persconferentie', waarbij journalisten over van alles en nog wat vragen kunnen stellen - een staaltje van openheid waar Chirac een hekel aan heeft. Dergelijke persconferenties waren op het Elyspaleis normaal tot 1995, toen Chirac aantrad en ze afschafte. Hij leest liever geprepareerde verklaringen voor - een aanpak waarmee hij onvermijdelijk oogt als een oude man, die het tegen de moderne politicus gaat afleggen.

Zover is het nog niet, maar enigszins benauwd moet Chirac het toch wel krijgen. Zijn belangrijkste minister zet hem stelselmatig onder druk en brengt hem in verlegenheid. De Franse media smullen van zoveel handige brutaliteit, wat Sarkozy's positie alleen maar verder versterkt. Wat te doen? Chiracs adviseurs komen niet verder dan: reageer niet op Sarkozy's provocaties en ontken iedere bezorgdheid over zijn optreden. Dat is makkelijk gezegd. Maar hoe lang kan de oude straatvechter Chirac zoveel zelfbeheersing opbrengen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden