De post herontdekt de bakfiets

In Rotterdam is een kwartier gevonden. Nu net. Tijdens een grote wetenschappelijke praktijkproef van de PTT, die een paar weken geleden begon....

WOUTER KLOOTWIJK

De praktijkproef is nog lang niet afgelopen. Maar er is ook alvast ontdekt dat het mogelijk is droge brieven te bezorgen. De PTT bezorgt droge brieven in de zomer en zeiknatte in de drie andere seizoenen. Dat is mogelijkerwijs afgelopen als de proef dit jaar wordt geëvalueerd en tot aanschaf van een nieuw 'postspecifiek bedrijfsmiddel' wordt besloten. Een bakfiets. Maar eerst een tip voor beleggers. Er zijn er nog vier, ze staan in Drenthe, en je moet snel zijn.

Een maand geleden ging in Denemarken een transportfietsenfabriek failliet. SCO heette de fabriek (van Smith & Company - typisch Deens). SCO maakte een bijzonder model bakfiets. Bakfietsen hebben drie wielen. Deze Deense heeft er twee. Het is een slim ontwerp met een laag zwaartepunt. De fiets, die twee meter langs is, heet Long John. Er is ook een kleinere, met een meidenframe - lage instap, dan scheurt je kokerrokje niet -, die Little John wordt genoemd.

Een bedrijfje in Exloo (Drenthe) dat transportfietsen importeert en voor een deel zelf maakt, haalde de Long John uit Denemarken. Je ziet er hier niet veel rijden, maar als er eentje langskomt, kun je je ogen er niet van afhouden. Om het geniale van het ontwerp.

Van achterspatbord tot stuur is het een gewone fiets, maar de voorvork moet even wachten. Tussen stuur en voorwiel zit de lage bak. Daar kan je kind veilig in, maar ook honderd kilo andere vracht. Freddy Hoogland, de importeur - zijn bedrijfje heet Christiania-Bikes - treurt om het faillissement van de Deense fabriek.

De transportfiets is geen nieuwigheidje dat het, zoals zoveel nieuwtjes, niet gered heeft. Het ontwerp is oud. De fiets wordt al tachtig jaar gemaakt. In Denemarken rijden er veel. Een Zweedse fietsenmakerij heeft de spullen uit het failliete bedrijf opgekocht, en als er belangstelling voor de Long John blijft bestaan, is er een kans dat hij weer in productie komt. Maar zeker is dat lang niet.

Er zijn in Nederland, in Drenthe, nog vier originele stukken Deense industriële archeologie te koop. Vier echte Long Johns, splinternieuw antiek. Misschien de laatste.

Een andere transportfietsenmakerij in Denemarken gaat het beter, en ook daarvan worden bakfietsen geïmporteerd door de Drentse onderneming. Het importbedrijf van transportfietsen van Freddy Hoogland is genoemd naar een wijk van Kopenhagen waar bewoners ruim 25 jaar geleden aan een nieuwe wereld begonnen te sleutelen, Christiania. Bij een nieuwe, vredige, schone, vrolijke wereld horen fietsen. Er werd een in de hippietijd (opa vertel nog eens van de flower power) een bakfietsenfabriekje opgericht. Met de vrolijke vredige wereld is het niet veel geworden, maar met de bakfietsenfabriek wel. Het bedrijf trok weg uit Christiania en werd groter. De kleine, lichte bakfiets die het maakte, werd ontdekt door de Deense PTT. Postbodes rijden nu al weer tien jaar brieven en pakjes rond met dit 'postspecifieke bedrijfsmiddel'.

Het is merkwaardig, zegt Freddy Hoogland, dat in Scandinavische landen de ontwikkeling van simpele transportmiddelen zoals bakfietsen, nooit stilstond. De Zweedse post bijvoorbeeld, rijdt op een moderne transportfiets met twee tassen achterop en een flinke tas voorop. In Nederland, het meest geschikte land voor transportfietsen, hield het op toen er bestelautootjes kwamen. De auto was ons alles. Transport- en bakfietsen verdwenen goeddeels van de straat en uit het hoofd van de mensen. Ze moeten dan ook raar hebben opgekeken bij de PTT in Den Haag toen Hoogland een jaar geleden een bakfiets uit Denemarken kwam laten zien. Zonder motor! Ze geloofden niet dat een postbode ermee weg zou komen en namen daarom een proef.

In Barendrecht werd begin vorig jaar een postbode met draadjes aan een mobiele intensive care gekoppeld. Het Deense bakfietsje dat van zichzelf maar 38 kilo weegt, werd volgestopt met telefoonboeken. De postbode moest erop fietsen. Deskundigen van de Arbodienst keken op de apparatuur of hij het zou overleven. Hij bleef overeind. Maar de Arbodienst had liever een wat groter tandwiel achter, voor een rustiger hartslag van de postbode. Een groter achtertandwiel fietst lichter.

Het bakfietsje werd aangepast aan de wensen van de Arbodienst, de PTT deed rondvraag in de rayons. Wie wil een bakfiets op proef? Er werden er 65 besteld. Voor een grote landelijke praktijkproef die deze maand begon. Het is nog te vroeg om te kunnen beweren dat de proef slaagt en de bakfiets met honderden tegelijk zal worden aangeschaft. Maar er wordt wat afgejuicht door de rayonmanagers om de (her)ontdekking van dit fenomenale transportmiddel.

PTT-rayonhoofden bellen inmiddels al op eigen houtje naar de importeur om meer bakfietsen. Maar Christiania-Bikes in Drenthe mag niet leveren voor de proef is afgerond. Dat is de afspraak met het hoofdkantoor van PTT-post.

De eerste ontdekking tijdens de proefritten: droge post. De bakfiets heeft een waterdicht deksel. Post wordt doorgaans in grote tassen langs de straat gesleept. Als die tassen vol zijn, hangen ze open. De regen doorweekt de brieven. Niet als ze in de bakfiets liggen.

Tweede ontdekking: veel minder steunpunten nodig in de stad. Een postbode gaat op pad met volle tassen. Halverwege zijn ronde zijn ze leeg. Terug naar het postkantoor is zonde van de tijd. Daarom heeft de PTT in de wijken steunpunten gezocht. Bij bedrijven of particulieren. Een bestelauto brengt post naar een steunpunt, waar de postbode zijn tassen er weer mee vult. Het vinden van steunpunten valt niet altijd mee voor de PTT, en ze zijn soms moeilijk bereikbaar voor de bestelauto's.

De bakfiets heeft voldoende volume om de post voor een wijk in een keer mee te nemen. Dat scheelt een rit naar een steunpunt voor de auto.

Derde ontdekking. Het kwartier van Rotterdam. Bedrijven die veel post verzenden, kunnen die post laten afhalen. Dat gebeurt met auto's. In Rotterdam lopen die auto's aan het eind van de middag vast in het verkeer. Een bakfiets werd ingezet om op een afhaaladres twee zakken post op te halen. Die bleek verrassend snel. Hij was een kwartier eerder terug dan de auto. Ze spreken in Rotterdam van een 'enorme tijdwinst'. En het scheelt - zal de PTT een zorg zijn, maar toch - een Rotterdammer. Aan het dagelijkse kwartier dat de bestelauto stil staat te dieselen in het verkeer, sterft elk jaar een Rotterdammer aan kanker: roet in zijn longen.

De PTT had ooit milieuschone bakfietsen, maar ze zijn vergeten. Er staat er eentje in het Postmuseum in Den Haag en er is er onlangs een ontdekt in een postkantoor in Schiedam. Onder het stof. De met een huif overdekte PTT-bakfietsen zijn al voor de oorlog ontworpen en aan het ontwerp is nooit meer iets veranderd. Mooie, maar veel te zware krengen. Ze wegen bijna vier keer zoveel als de Deense bakfiets, en in Nederland kwam na de oorlog nooit een fietsenmaker op het idee een nieuwe, superlichte, snelle moderne bakfiets te ontwerpen. Nooit?

Jawel, er is zelfs een heel snelle. Een driewieler van Flevobike, de enige bakfiets ter wereld met voorwielaandrijving. Te snel voor een postbode die om de zes meter moet afstappen. Maar heel geschikt voor koeriersdiensten om kwartieren mee te winnen in een wedstrijd tegen de auto.

Fietsen gaat het winnen in het korte-afstand-transport. Daarom hebben ze nu al heel moderne zorgen bij de PTT. 'We kunnen wel milieuschone spullen aanschaffen. Maar hoe krijgen we onze chauffeurs terug op de fiets?'

Gewoon door ze de auto af te pakken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden