De politisering van bloeddonaties in Oeganda: bloed is niet rood, maar blauw of geel

Waar hebben de media in Oeganda het over? Ze maken zich druk over politisering van bloeddonaties, constateert onze correspondent Mark Schenkel.

Opinie Beeld RV

In Oeganda is bloed niet rood, maar blauw of geel. Dat schrijft columnist Joachim Buwembo op zijn sarcastische wijze in het weekblad The East African. Buwembo doelt op een recente situatie waarin zelfs bloeddonatie werd gepolitiseerd.

Blauw is de kleur van de politieke oppositie in Oeganda; geel is de kleur van de regeringspartij. Ze staan elkaar naar het leven.

Een rel brak onlangs uit toen oppositiepartij FDC mensen opriep om bloed te doneren voor in ziekenhuizen en klinieken. Bloedbanken in Oeganda kampen met grote tekorten. Tientallen Oegandezen verschenen op een afgesproken dag bij het partijkantoor van de oppositie in de hoofdstad Kampala. De bloedtransfusiedienst van de overheid bleef echter weg.

De oppositie was er snel bij om regeringspartij NRM van president Yoweri Museveni ervan te beschuldigen dat ze de bloedtransfusiedienst had tegengehouden om partijpolitieke redenen. De regering is bang dat de oppositie via een succesvolle bloeddonatie het wanbestuur in Oeganda's gezondheidszorg accentueert, was het argument.

'Mensen die sterven door gebrek aan bloed zullen worden toegevoegd aan de velen die al zijn gedood door de NRM-junta', reageerde oppositieleider Kizza Besigye op Twitter. Hij wordt stelselmatig gearresteerd en met traangas bewerkt door het bewind van Museveni, die aan de macht is sinds 1986.

De bloedtransfusiedienst gaat in alle ophef gebukt onder het feit dat ze een overheidsinstantie isDe oppositie kreeg veel bijval. Kranten in Oeganda berichten geregeld over mensen die sterven door gebrek aan bloed. Vooral kinderen met malaria en vrouwen in barensnood hebben transfusies nodig. Zo bezien, schreef de krant Daily Monitor, is het 'onbegrijpelijk' dat de bloedtransfusiedienst niet kwam opdagen bij de donatie-dag van de oppositie. De noodzaak van bloed 'discrimineert niet op basis van partijverband, kleur of stam'.

Opinie Beeld RV

De Daily Monitor wijst er ook op dat de bloedtransfusiedienst zelf frequent mensen oproept om te doneren en dat er in Oeganda geregeld donatiedagen worden georganiseerd door bijvoorbeeld bedrijven, de Rotary of de politie, waarbij de dienst wel komt opdraven. In Kampala zie je soms op straat mensen op behandeltafels liggen met in hun bovenarm een naald - zoals een jaar geleden een groep medewerkers van de Amerikaanse ambassade.

Medewerkers van de bloedtransfusiedienst verdedigden zich in de media door te verklaren dat het juist de oppositiepartij FDC was die de geplande donatie had gepolitiseerd. Oppositieleden hadden onder valse identiteit aan hun dienst gevraagd om langs te komen. Toen ze dit ontdekten, zegden ze af, aldus het verweer.

De bloedtransfusiedienst gaat in alle ophef gebukt onder het feit dat ze een overheidsinstantie is. In Oeganda wordt het 'neutrale' overheidsapparaat gedomineerd door de regerende groep. De bloedtransfusiedienst valt dus niet zomaar te geloven, is een breed gedeeld gevoel.

Toch zijn er mensen die de oppositie verdenken van een goedkope stunt. Als de oppositie werkelijk zo begaan is, waarom gaat ze dan niet gewoon in stilte naar een bloedbank om daar te doneren, twitterde iemand. In plaats daarvan zei de partijvoorzitter van de FDC, Patrick Amuriat, na de mislukte donatie tegen tv-zender NTV: 'We gaan onze mensen vragen geen bloed meer te doneren.'

De oppositie laadt zo de verdenking op zich dat de mislukte donatie onderdeel was van haar algemene protestcampagne tegen de regering, een campagne die zelden stoelt op concrete alternatieven en die trekjes vertoont van populisme. In het Luganda heet de campagne 'tubalemese', wat zoveel betekent als: we laten ze falen.

Mark Schenkel is correspondent in Kampala.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.