De politie doet het niet altijd fout

Het gevoel van bewoners van de Haagse achterstandswijk de Schilderswijk dat de politie daar vaak haar boekje te buiten gaat, klopt niet volgens de Nationale Ombudsman.

DEN HAAG - Negentien is hij. Op 1 juli stond hij met zijn scooter op het verkeerde moment op de verkeerde plek in de Haagse Schilderswijk. Hij werd door de politie van zijn scooter gerukt en met een gebroken arm en been naar bureau Heemstraat afgevoerd.

De jongen vroeg om doktersassistentie. Die kreeg hij niet. Om drie uur 's nachts werd hij, zonder aanklacht, weer op straat gezet met zijn kapotte been, arm en scooter.

'Wekelijks zijn er dergelijke incidenten', zegt voorzitter Yasmina Haifi van het Actiecomité Herstel van Vertrouwen. Met zeven andere vrijwilligers van het comité zit ze dinsdag aan tafel in het hartje van de Schilderswijk. Ze lepelen het ene na het andere voorbeeld op van provocerend, discriminerend of gewelddadig politieoptreden.

'Twee jongens staan op straat te praten. Komt een agent toegesneld. Agressief vraagt hij om identiteitsbewijzen. 'Waarom, ik woon hier', reageert er een. 'Je moet je bijdehante bek houden', snauwt de agent. De jongen wordt tegen de muur gezet, geboeid afgevoerd, zes uur in de cel gezet en met een boete weer op straat gesmeten.'

Dit voorbeeld komt van welzijnswerker Danny van de Velde, die drie jaar in de Schilderswijk werkt en 'onwijs misselijk' is van de manier waarop de politie met jongeren omgaat. 'De jongens kunnen de boetes niet betalen. Die stapelen zich op. Politie aan de deur. Als een jongen een paar keer niet thuis is, wordt een overvalsteam ingezet. Vader, moeder, broertjes, zusjes, allemaal worden ze tegen de muur gedrukt.'

Het actiecomité, dat zelf onderzoek doet in de wijk, is ervan overtuigd dat sprake is van structurele misstanden. Die bevindingen staan haaks op het rapport Contrasterende beelden dat waarnemend Nationale Ombudsman Frank van Dooren dinsdag publiceerde.

Bij zes aspecten van het politieoptreden (bejegening, geweldgebruik, onderscheid naar etniciteit, ID-controles, het opnemen van aangiften en klachtbehandeling) gaan soms dingen fout, maar niet structureel, constateert Van Dooren. Ook Leidse criminologen kwamen, in een eerder onderzoek naar etnische profilering in drie Haagse wijken, tot de conclusie dat agenten 'niet disproportioneel vaak' en zonder reden mensen staande houden vanwege hun achtergrond of huidskleur.

Hoe verklaart het comité deze discrepantie? 'Die onderzoekers hebben nauwelijks ingangen in de wijk, spreken niet met de doelgroep', zegt Haifi. 'Als je slechts met directeuren van scholen en ondernemers spreekt en meeloopt met agenten die dingen laten zien die ze willen tonen, krijg je geen goed beeld. Er moet anders naar deze wijk worden gekeken. Niet met een grachtengordelbril.'

De ombudsman verwerpt de kritiek. Naast met de door Haifi genoemde figuren hebben de onderzoekers gesproken met zeven door het comité aangedragen jongeren en 'veel buurtbewoners op straat en in cafés', zegt een woordvoerster. 'Onze mensen weten ook dat de politie het gedrag zal aanpassen bij het meelopen. Maar iemand kan niet geheel verbergen hoe hij in elkaar steekt. We hebben voldoende lang meegelopen om het te kunnen zien als er wat mis was met de cultuur binnen het bureau.'

Op niet alle punten staan het comité en de ombudsman lijnrecht tegenover elkaar. Beide constateren dat wijkagenten populair zijn. 'De misdragingen komen vooral van surveillanten in auto's, op fietsen of motoren', zegt Haifi.

Over jonge agenten van buiten die vaker in de fout gaan (structureel volgens het comité, soms volgens de ombudsman), zegt Haifi: 'Die worden gezien als boeren die hier cowboytje komen spelen.' En het is moeilijk werken voor de politie in een wijk waar op 2 km2 60 duizend mensen, 125 nationaliteiten en 198 culturen wonen.

Het is een wijk waar veel criminaliteit is, waar spanningen tussen islamitische stromingen onderling, tussen sjiieten en soennieten oplopen, waar wordt geronseld en gedemonstreerd voor de jihad. Waar zowel repressief als empathisch moet worden gehandeld. Voor de politie is het vaak balanceren op een slap koord.

Afgelopen donderdagavond kreeg de politie de wind van voren, omdat zij juist te terughoudend zou hebben opgetreden bij een pro-Gaza-betoging op de Hoefkade. Daar werden anti-joodse leuzen geroepen en met jihadvlaggen gezwaaid.

Een woordvoerder van burgemeester Van Aartsen zei toen dat de betogers binnen de grenzen van de wet waren gebleven. Het Openbaar Ministerie onderzoekt of dat klopt.

Treiterende jihadi's bedanken de politie nu voor de 'goede samenwerking' en posten foto's van agenten en een politieauto met jihadsymbolen.

Haifi weet dat jongeren ook heftig kunnen provoceren. 'Maar jongeren hebben geen macht. De politie wel, die moet kunnen omgaan met provocaties en kunnen deëscaleren. Het ontbreekt de politie aan multicultureel vakmanschap.'

De politie, die niet wil reageren op de aantijgingen van het comité en het incident van 1 juli, verwijst naar de burgemeester. Die heeft vooralsnog 'geen commentaar'.

Burgemeester Jozias van Aartsen van Den Haag wil dat justitie meer ruimte krijgt om tijdens demonstraties strafrechtelijk op te treden tegen 'moreel verwerpelijke leuzen en symbolen'. Hij heeft het Openbaar Ministerie verzocht de regels over getoonde vlaggen en geuite teksten nog eens scherp tegen het licht te houden. De aantijgingen als zou hij te slap hebben gereageerd op de pro-Gaza-demonstratie van islamitische radicalen van 24 juli in zijn stad hebben Van Aartsen diep geraakt, zei hij dinsdag in een verklaring. 'Nimmer heeft hij, of is op zijn gezag gezegd, dat tijdens de demonstratie van 24 juli geen morele grenzen zijn overschreden', aldus de gemeente. Tijdens de demonstratie op de Hoefkade werden anti-joodse leuzen geroepen en droegen de demonstranten zwarte vlaggen van de islamitische terreurbeweging ISIS. Na afloop werd de politie zwaar aangepakt op sociale media.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden