Column

De politicus Aboutaleb overheerst in Zomergasten

De mens Aboutaleb stond in Zomergasten geheel in dienst van de politicus Aboutaleb.

Burgemeester Ahmed Aboutaleb als Zomergast.Beeld Urbi et Orbi

De VPRO beloofde 'een avond met een Aboutaleb die de kijker nog niet kent'. Zelf zei de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb aan het begin van de eerste Zomergasten van 2015 dat hij dingen wilde tonen 'die niet per se raken aan het burgemeestersambt'.

Dat laatste was misschien waar, maar het persoonlijke aan deze toegankelijke televisieavond wekte wel af en toe de indruk dat het nadrukkelijk het politieke van zijn denken en doen moest ondersteunen. Een spindoctor zou geen beter menu hebben samengesteld: het bevatte alle noodzakelijke ingrediënten die van de mens de politicus en burgervader maakte, of - al naar gelang de behoefte van de tafelgast - omgekeerd.

De verrassing voor de toeschouwer zat hem niet zozeer in de fragmenten zelf: een aantal ervan staan de geoefende televisiekijker nog vers in het geheugen, als ze al niet tot de canon van (internationale) televisie horen. Het boksgevecht tussen Mohammed Ali en Joe Frazier: het was de eerste televisie die de jonge Aboutaleb ooit zag in Marokko, een ervaring die veel Nederlandse generatiegenoten met hem zullen delen. Zijn journalistieke leermeester Jaap van Meekren die in 1969 voor AVRO's Televizier de schokkend banale selectie van Marokkaanse 'gastarbeiders' vastlegde: het was nog niet eens zo lang geleden ook in Andere Tijden te zien.

Verrassender was het commentaar van Aboutaleb, wat soms frisse en moedige zienswijzen opleverde. Zo was hij niet zozeer geschokt door de selectie van gastarbeiders door ambtenaar Simon Evert Jongejan, maar was hij boos om het feit dat de Marokkaanse regering dat had laten gebeuren. Bij het beroemde fragment over de val van Srebrenica was hij 'onder de indruk van de rust en kalmte' van Tom 'Don't shoot the pianoplayer' Karremans. Na een fragment over de Arabische dichter Adonis (twee jaar terug nog een Uur van de Wolf) toonde hij zich hartstochtelijk aanhanger van dichters, om 'de drang om te zeggen wat je wilt zeggen'.

Bekijk de aflevering van Zomergasten (tekst gaat hierna verder)

Veel Arabische machthebbers zijn bang voor het vrije woord, analyseerde hij. 'Zeker als het een dichter betreft die zo vrijelijk dicht dat je nooit helemaal zeker weet wat hij bedoelt.' De schuld ligt in de olie, die Arabische landen 'veel schade heeft berokkend': 'Elke ontwikkeling, in kunst of wetenschap, staat stil.' Hij leek allergisch voor stilstand: Aboutaleb heeft medelijden met politici die al twintig jaar hetzelfde vinden: 'Ze hebben dus niks geleerd, maar stilgestaan, niet bereid te accepteren dat dingen veranderen.'

Uit diezelfde Arabische cultuur kon hij trouwens wel een mooi fragment tonen uit Prince of poets: een soort Idols voor dichters - laat John de Mol het gezien hebben. Na het fragment van een vrouw die zowel tumoronderzoekster als dokter en dichter was, toonde hij zich 'feminist'. Niet alleen zou de verlichting in de Arabische wereld volgens hem wel eens van vrouwen kunnen komen, ook de Nederlandse vrouwenbeweging mocht van hem 'wel een opkikker krijgen'. Hij roemde - zonder Henriette Roland Holst als bron te vermelden - de 'zachte krachten' die zullen overwinnen, en pleitte voor 'het opnieuw herpositioneren van de vrouw als kracht van betekenis in de samenleving'.

Na een fragment uit de speelfilm The Message ('Syriëgangers zouden deze film moeten zien') doceerde hij nog eens krachtig dat de islam geen enkele aanleiding geeft tot moorden en terrorisme.

Hij omzeilde behendig de vraag van zijn tutoyerende stadsgenoot Wilfried de Jong of hij liever premier wilde worden dan burgemeester zijn. Hij is 'politicus genoeg om te weten dat je nooit een ingewikkeld vraagstuk moet beantwoorden als het zich niet voordoet.'

Zijn veelbesproken en geloofde optredens na de moord op Theo van Gogh en de aanslag op Charlie Hebdo: 'Dat was een rol die je vervult in een functie. Ik weet niet wat ik gedaan zou hebben als ik die rol niet zou hebben'.

Het toonde eens te meer dat de 'persoonlijke' avond van de mens Ahmed Aboutaleb geheel en al in dienst stond van de politicus die we al best goed kenden, en die zijn achterban wilde winnen en op vele fronten wilde dienen. Zoals De Jong hem moest herinneren, na het fragment van Wilders' 'minder, minder, minder': 'Je zou hier als mens zitten vanavond'. De politicus won. Die speelde de rol van de mens Aboutaleb wel met overtuiging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden