INTERVIEW

De Polen geloven in hun eerste homoburgemeester

Slupsk, een provinciestad bij de Oostzee, haalde de wereldpers toen eind vorig jaar een homo tot burgemeester werd verkozen. Robert Biedron is er zo populair dat zelfs de kerk hem niet kan tegenhouden.

Robert Biedron tijdens zijn beëdiging tot burgemeester op 6 december 2014 in het gemeentehuis in Slupsk. Beeld epa

'Hier krijg je water uit de kraan', meldt het bordje op de deur. Inderdaad, in het kabinet van burgemeester Robert Biedron (39) staat voor de bezoekers, behalve een mandje met fruit, een karaf water klaar. Kraanwater wel te verstaan. Koffie of thee kun je er ook krijgen, maar frisdrankjes zijn uitgesloten.

'We willen het gezond houden', zegt Biedron, bijna een half jaar nadat hij op spectaculaire wijze de lokale verkiezingen won in de bijna 100 duizend inwoners tellende stad Slupsk.

Het kraanwater is de voorbode van de nieuwe wind die de burgemeester wil laten waaien door zijn in het noordwesten van Polen gelegen stad. Slupsk moet een progressieve stad worden met veel groen, gratis internet en goedkoop openbaar vervoer, zoals Biedron in zijn verkiezingsprogramma beloofde. En natuurlijk, zoals het past voor iemand die het hart aan de linkerkant heeft, met oog voor de zwakkeren.

Maar het was niet het programma waarmee Biedron, een knappe, slanke man wiens pak goede smaak verraadt, eind vorig jaar de wereldpers haalde. Die publiciteit had hij te danken aan zijn seksuele oriëntatie. Biedron komt openlijk uit voor zijn homoseksualiteit en dat is voor een gedreven politicus op zijn minst een obstakel in een land waarin de moraal nog in grote mate wordt gedicteerd door de katholieke kerk.

In Polen was Biedron al veel langer bekend: in de jaren negentig maakte hij de moeizame start mee van de Poolse homobeweging. Hij was een van de eerste Poolse politici die uit de kast durfde te komen. In 2011 was hij de eerste uitgesproken homo die in het parlement werd gekozen.

Obama

Makkelijk ging het allemaal niet. Voor zijn campagne in Slupsk had Biedron slechts 3.000 euro ter beschikking en moest hij het stellen met een handvol vrijwilligers en een tentje met hete thee op de markt. Maar dat weerhield de charismatische Biedron er niet van om in de beslissende tweede ronde met grote voorsprong de kandidaat-burgemeester van het regerende Burgerplatform te kloppen. Blijkbaar hadden ze in Slupsk genoeg van de traditionele partijen.

Vanuit heel Polen stroomden de felicitaties toe. Biedron werd de ongekroonde koning van links Polen en, wie weet, wordt hij ooit wel de Poolse Obama. Hij moet er zelf om glimlachen. Ja, hij zou wel eens heel hoog kunnen eindigen, maar voorlopig houdt de burgemeester de boot af. 'Eerst Slupsk en daarna zien we wel', vindt hij.

Al aan het begin van de campagne voelde Biedron dat het goed zou komen. De hooligans die hem uitscholden bij de eerste wedstrijd die hij bijwoonde, zongen meteen een toontje lager toen bleek dat hij niet bang voor hen was. Die homo bleek zo kwaad nog niet. Biedron kreeg zelfs de zegen van een van de plaatselijke pastoors, al werd die door zijn oversten teruggefloten. Enkele dagen later riep dezelfde pastoor zijn parochianen op niet voor 'de dood' te kiezen, een verwijzing naar de vrijzinnige opvattingen van Biedron.

Las Vegas van Polen

Bijna een half jaar na zijn overwinning is het enthousiasme rond zijn persoon nog altijd niet weggeëbd. Zo populair is Biedron geworden, dat vanuit heel Polen koppels naar Slupsk komen om door de burgemeester in de echt te worden verbonden. Hetero's, wel te verstaan, want homo's kunnen in Polen niet eens hun partnerschap registreren. Al die trouwlustigen hebben van Slupsk het Las Vegas van Polen gemaakt.

Biedron kan zijn geluk moeilijk verbergen. De blijdschap straalt van hem af. 'Polen is veel minder conservatief dan tien jaar geleden. Iedereen kan zien dat dit land aan het veranderen is.'

Maar niet zo snel als hij zou willen, al moet je van hem ook geen provocaties verwachten. Een godsdienstoorlog is niet aan hem besteed. Het portret van de Poolse paus Johannes Paulus II, een erfenis van zijn voorganger, heeft hij inderdaad uit zijn kabinet laten verwijderen, dat klopt, maar zijn ambtenaren mogen hun kruisbeelden laten hangen. En je moet ook niet verwachten dat hij in Slupsk een Gay Pride gaat organiseren.

Als burgemeester heeft Biedron vooralsnog andere prioriteiten. Net als in andere steden die voor de Tweede Wereldoorlog Duits waren, is armoe er troef. Na de oorlog wilde niemand in Slupsk investeren; de Duitsers moesten maar eens terugkomen. De val van het communisme bracht geen verbetering. Nog altijd wordt het arme noordwesten van Polen door Warschau stiefmoederlijk behandeld. Biedron was een van de weinige parlementsleden die in Slupsk een bureau had. 'Dit is het Wilde Westen', zegt hij.

Hoe groot de problemen zijn, blijkt tijdens zijn wekelijkse spreekuur. 'Laat de marathon beginnen', glimlacht hij. Buiten staat een rij van 21 'hopeloze gevallen', uiteenlopend van een kankerpatiënte die na aftrek van haar schulden nog 80 zloty (20 euro) per maand overhoudt, tot een werkloze manager die van 4.000 euro per maand terugviel op 150 euro. En dan zijn er diegenen die om een sociale woning komen bedelen. Zoals in de oude - communistische - tijd rekenen ze erop dat de staat alles voor hen regelt.

Biedrons piekfijne voorkomen schept een afstand met de veelal arme bezoekers, maar die doorbreekt hij onmiddellijk met zijn charme. Hij stelt zich voor met de woorden 'Ik ben Robert', een uitzondering in een land dat is geobsedeerd door titels en functies. Hij luistert aandachtig naar alle problemen en belooft binnen twee weken terug te bellen.

Maar veel zal hij niet kunnen doen. Door het gesjoemel van zijn voorganger zit Slupsk tot over de oren in de schulden. Even leken de problemen te zijn opgelost toen tijdens een van Biedrons spreekuren een Egyptische sjeik geld in de stad wilde pompen. De sjeik bleek echter uit een dorp in de buurt te komen. Een grappenmaker dus.

Om te vermijden dat zijn stad failliet gaat, zit er niets anders op dan de buikriem aan te snoeren. Biedron heeft de investeringen voor een jaar bevroren. 'En ik zal de boosdoener zijn', beseft hij.

Maar voorlopig is op straat geen kwaad woord over hem te horen, zelfs niet voor de kerk van de pastoor die Biedron met de dood vergeleek. Op het voetpad geschilderde wegwijzers en graffiti met boodschappen als 'God houdt van jou' en 'De tijd vliegt' moeten er de gelovigen op het rechte pad houden, maar dat belet twee oudere dames niet om uitbundig de lof te zingen van hun burgemeester. 'Hij is ook maar een mens', vindt de oudste van de twee bij het verlaten van de kerk. 'Het is niet zijn fout dat hij zo is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden