De poedercoupe is terug

Je gaat het pas zien als je het doorhebt.* Wieteke van Zeil over opmerkelijke en veelbetekenende bijzaken in de beeldende kunst. Deze week: haar. *Johan Cruijff

De afgelopen maanden kwamen er modecampagnes voorbij met Joan Didion (81 jaar, voor Céline), Iris Apfel (94 jaar, in campagnes voor Kate Spade, Blue Illusions), het blad Sports Illustrated zette op z'n jaarlijkse swimsuit issue de 56-jarige Nicola Griffin en de 59-jarige schoonheid Yasmina Rossi is hard op weg om van 'gewoon' model alsnog supermodel te worden.

Dus heel vreemd is het niet dat grijs haar al een tijdje ook op jonge vrouwen is overgeslagen. Het laat zich waanzinnig goed combineren met zwart en bruin in een coupe, en kijk maar eens wat een goed gekozen grijze tint doet met lichtblauwe ogen - bam. Hoewel de grijshaartrend natuurlijk blijft weggelegd voor oude dames en écht jonge meiden: alles ertussen in schept verwarring. Een vrouw van 40 met een paar rimpels en een hippig grijs geverfde coupe moet het wel heel goed brengen om niet vooral uit te stralen dat ze nog eens tien jaar ouder is geworden.

Trends uit praktische overwegingen

In de 18de eeuw wisten ze het goed te brengen. In terugblik lijken de bepruikte dames op de portretten van Elisabeth Vigée Le Brun - Marie Antoinettes hofschilderes - en Alexander Roslin bijna punk chic, met zo'n witte of blauwgrijze waas over hun haar. Zoals veel trends ontstond het uit praktische overwegingen: mannen die grijs werden, wilden het verdoezelen met donker poeder. Net als de pruikenrage zelf, die bij de mannen begon: koning Lodewijk XIII werd al kaal op z'n 23ste en daar moest wat op verzonnen worden - enter de pruik.

De maarschalk-gravin van Mailly, hier 22 jaar oud, heeft waarschijnlijk geen pruik op. Wel een haarstukje achter op het hoofd, en fascinerend grijsgepoederde waaierlokken. Dit haar heette 'coiffure à l'enfant' en kwam recht uit de koker van Marie-Antoinette, die nou eenmaal de toon zette. Na een decennium van hoog-hoger-hoogst was met de geboorte van Marie-Antoinettes eerste kind in 1781 het onvoorstelbare gebeurd: haar haar viel uit. Voor haar kapper Monsieur Léonard een instant geval van Samson-by-proxy - alsof hij al zijn kracht verloor. Hij deed alles om er nog iets van te maken bij de arme koningin. Dat resulteerde in de 'coupe de l'enfant', een uitgewaaierde, wilde coupe als een aureool van leeuwenmanen om het hoofd heen, met achterop een stukje krullen vastgezet. De adellijke dames waren er snel bij om het over te nemen, zoals deze versie met hoed en grote roze strik.

Het mooiste van dit poederhaar vind ik eerlijk gezegd het feit dat het zo mat is. Ik had er nooit zo bij stil gestaan, maar mijn hele leven is glanzend haar het devies geweest. In de Vogue van deze maand kwam ik twee reportages tegen met modellen met zorgvuldig gematteerd haar - één grijs gepoederd. Online vond ik tips en foto's van beroemdheden die de matte coupe etaleren.

De poedercoupe is terug. Bij de Fransen ontstond het om de vieze vette haren in de hand te houden. Vandaag kopiëren we het; een esthetiek van nonchalance, met vergeten wortels.

Elisabeth Vigée Le Brun. Portret van maarschalk-gravin van Mailly, geboren Blanche Charlotte Marie Félicité de Narbonne Pelet (1761-1840). 1783; olieverf op doek; ovaal; 73,5 x 59 cm. Privécollectie Montréal, Canada. Te zien in de tentoonstelling Elisabeth Vigée Le Brun, t/m 15 mei, Metropolitan Museum of Art, New York

www.detailsofart.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden