De plicht om Fries te praten

'Al hongen wy de minsken by hûnderten op', schreef F. Bergstra, oud-voorzitter van de Fryske Akademy vorig jaar in een essay over Friesland, 'wy koene har noch net twinge om dat te dwaan wat hja net dwaan wolle: Frysk prate.'..

Met andere woorden: hoe graag Bergstra het ook zou willen, zelfs de Friezen kun je niet dwingen om het Fries als voertaal te gebruiken. Maar daar denkt het provinciebestuur anders over. Althans, dat concludeert de provinciale ondernemingsraad uit de maatregelen waarmee Gedeputeerde Staten het gebruik van het Fries op het provinciehuis willen bevorderen.

Als het aan de Gedeputeerden ligt wordt beheersing van het Fries (lezen én schrijven) een functie-eis voor alle toekomstige provincie-ambtenaren. Het zittend personeel moet bovendien gestimuleerd worden om meer nota's in het Fries te schrijven en kan op cursus om dat te leren. Wie voor die cursus slaagt, onvangt een bonus. Gebruik van het Fries zou ook moeten meewegen in functionerings- en beoordelingsgesprekken.

Voorzitter M. Beckers van de ondernemingsraad vindt dat gebruik van het Fries daarmee zo goed als verplicht wordt gesteld. Zij spreekt van een dictaat met een averechts effect. Beckers: 'Het recht moet geen plicht worden. Dat is noch in het belang van het personeel noch in het belang van de organisatie. Het kost mensen die in het Nederlands denken veel tijd en moeite om in het Fries te schrijven. Daar is niemand mee gediend.'

Beckers voelt zich gesteund door de resultaten van een enquête die haar raad heeft gehouden onder de ambtenaren. Een meerderheid vindt weliswaar dat ambtenaren Fries moeten kunnen verstaan en lezen, 90 procent is van mening dat Fries schríjven niet nodig is.

Gedeputeerde A. Mulder snapt niet waar de raad zich druk om maakt. 'Stimulering van het Fries is al lang beleid. Het is nu alleen op papier gezet. De provincie is een dienende organisatie die mensen tegemoet moet komen. Een ambtenaar die met een Friese boer aan tafel zit, moet het Fries beheersen. Dat is geen overdreven eis.'

Eerder stelden Gedeputeerde Staten voor om beheersing van het Fries alleen te stimuleren bij ambtenaren die direct met burgers te maken hebben. Mulder: 'Daar was de OR het niet mee eens omdat we onderscheid maakten. Nu we dat hebben opgeheven is het weer niet goed. Ik vraag me af wat precies het probleem is.'

Mulder vindt dat er geen sprake is van een verkapte dwang. 'Een bonussysteem is een bonussysteem. Dat is nog geen verplichting.'

De Gedeputeerden buigen zich volgende week over de argumenten van de OR. Volgens Beckers zullen ze 'naar de rechter moeten om dit plan er ongewijzigd door te krijgen'. Mulder denkt dat het meevalt: 'We komen er wel uit.'

Raoul du Pré

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden