De platte oester is terug in Nederland

De platte oester die honderden jaren op de Noordzee oesterbanken vormde, lijkt terug. Voor de kust van Zeeland is een beginnende oesterbank van de inheemse soort gevonden. Een proef moet meer inzicht geven over de kansen van herintroductie elders in de Noordzee.

Zeeuwse oesters. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Hij waande zich even honderd jaar terug in de tijd. Duikend op zoek naar proeflocaties voor de kust van Zeeland stuitte Wouter Lengkeek op een beginnend rif van oesters. Door zijn duikbril ontwaarde Lengkeek van onderzoeksbureau Waardenburg een biodiverse samenleving van uitgestorven gewaande inheemse platte oesters, vreedzaam naast de exotische Japanse oester. 'Ik zag ook kreeften en Noordzeekrabben scharrelen, mosselen, sponzen en ook de zeedahlia, een imposante zeeanemoon, waren present', vertelt Lengkeek. 'Ik dacht even dat andere onderzoekers ons voor waren geweest met herintroductie.'

Boomkorvissers, die met stalen kettingen de zeebodem omploegden, maar ook de slechte waterkwaliteit en kwelgeesten als de bonamia-parasiet maakten dat de platte oester, van het kaliber St.Jacobsschelp, de afgelopen eeuw van de Noordzee verdween. Alleen in de Oosterschelde en in het Grevelingenmeer overleefde het dier.

Opzienbarend

Maar een come-back in zee lijkt nabij. Lukt het om platte oesterbanken terug te krijgen, kan de onderwaternatuur in de Noordzee flink verbeteren, zegt Van den Wijngaard. 'Haaien en roggen kunnen eieren afzetten, inktvissen als sepia kunnen zich voortplanten, sponzen, wieren en allerhande flora gedijt er.'

Opzienbarend is dat het ontdekte veld platte oesters van alle leeftijden herbergt, een teken dat de bodem gedurende lange tijd onberoerd is gebleven. 'We kunnen nu met deze gevonden platte oesters kijken of ze ook op andere locaties gedijen', zegt Karel van den Wijngaard van ARK Natuurontwikkeling.

Op de proefvelden van elk vierhonderd vierkante meter staan tafels met pootjes in het zand. Elke tafel bevat kooien waarin meerdere platte oesters zitten. 'Eerst kijken we of ze overleven en groeien, later richten we ons op voortplanting en rifvorming.' Van den Wijngaard, projectleider van de proef met de platte oesters, wil samen met het Wereld Natuur Fonds meer weten van de leefomstandigheden van de oorspronkelijke bewoner van de Noordzee. Vanmiddag werd met een boottocht voor de Zeeuwse kust het officiële startschot voor de proef gegeven.

Smakelijker

Oesterliefhebbers hebben de platte hoger zitten dan de kromme (Japanse) oester. Hij is smakelijker. De platte wordt op beperkte schaal in Zeeland gekweekt en doet 1,50 à 2 euro per stuk. Reden waarom de onderzoekers de exacte coördinaten van het gevonden veld geheim houden. Plunderaars zouden de proef kunnen verstoren.

De aanwas in experimentele velden bestuderen

Nederland is vanwege de Europese Kaderrichtlijn Marien verplicht om meer werk te maken van een goede ecologische toestand en meer biodiversiteit in de Noordzee. Een gedeelte van de delta voor de Zeeuwse kust is Natura-2000 gebied, waar de zeebodem deels is gevrijwaard van boomkorvisserij. ARK en WNF willen met de als minder verstorend geachte garnalenvissers afspraken maken om de omgeving van de proefvelden ongemoeid te laten.

Dat laatste lijkt bodemdierspecialist Rob Dekker van het NIOZ een goed idee. 'Heel mooi nieuws dat er een beginnende bank van platte oesters is ontstaan', zegt Dekker die niet bij de proef is betrokken. 'Maar in plaats van ingewikkeld gedoe met kooien en tafeltjes, zou ik in de omgeving van het gevonden rif een groter deel vrijwaren van bodemvisserij en daar de aanwas in experimentele velden bestuderen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.