De Plasterk-paradox

Talkshows willen nog steeds Ronald Plasterk als gast. Hij is immers welbespraakt, en desnoods ook spraakmakend.

Met de kennis van nu is het een veelzeggend tv-fragment. Ronald Plasterk in DWDD, november 2008. In duplo. De toenmalige minister van Wetenschap verscheen als pratend hologram, een futuristisch fenomeen dat heel even hip was, nadat een Amerikaanse talkshow hetzelfde had gedaan.


Staande in witte doktersjas sprak Plasterk het publiek toe. De 'echte' Plasterk zat aan tafel in onberispelijk donker pak en keek ingenomen naar zijn eigen levende beeltenis.


François - 'Lingo' - Boulangé had de productie verzorgd, en wist te vertellen dat Plasterks Amerikaanse voorgangster voor de opnamen (à 35 duizend dollar per minuut) in een koepel had gestaan met 35 camera's om zich heen.


Laat Martin Bosma van de PVV het niet horen.


Plasterk, die met zijn optreden in DWDD aandacht wilde vragen voor de bèta-wetenschappen, werd afgelopen week in parlement (niet alleen door Bosma) en media afgerekend op zijn 'media-geilheid'. Het prototype 'publicitus', vaker te vinden aan de stamtafels van Hilversum dan in de bankjes van Den Haag.


Een paar weken geleden publiceerde media-onderzoeker Thomas Boeschoten een onderzoekje naar de gasten van talkshows tussen 1999 en 2013. Met dank aan de database van IMDB.com analyseerde hij zo'n 16 duizend talkshowoptredens uit die jaren.


De PvdA bleek 'omnipresent', vooral in DWDD. Dat Boeschoten daarbij gasten als Felix Rottenberg en Maarten van Rossem voor het gemak ook onder het kopje 'PvdA' telde, is voor discussie vatbaar. Los van hen scoorden alleen de PvdA'ers Wouter Bos (54 keer) en Job Cohen (53) hoger dan Plasterk, die 52 maal verscheen in de verschillende praatprogramma's. Nog hoger scoorden trouwens Alexander Pechtold (75) en Femke Halsema (61). De 'dominantie' van de PvdA in talkshows is dus helemaal niet zo duidelijk, als je elk tv-optreden van een politicus al zou kunnen uitleggen als pure partijpropaganda.


De cijfers zeggen hooguit dat televisie houdt van aansprekende gasten, die een beetje ogen, uit hun woorden komen en liefst spreken in kernachtige stelligheden. Zeker: het blikveld van de redacties te Hilversum en Amsterdam kan ruimer. Het enige kabinetslid met nul vermeldingen op de IMDB-site, is Wilma Mansveld. Naar verluidt werd ze op 5 september 2012 beëdigd als staatssecretaris Infrastructuur en Milieu. Sindsdien is niets meer van haar vernomen - wat overigens evenveel kan zeggen over de media als van de bewindspersoon.


Wat je er verder ook van kunt zeggen: met zijn college-ervaring weet Plasterk zich voor tv te presenteren, net als voor het spreekgestoelte van de Kamer. Die kunst is niet iedereen gegeven. Je moet er niet aan denken dat ze net zo vaak belden naar Ivo Opstelten, wiens bassende Ollie B. Bommel-timbre vol langgerekte 'Eh...'s' funest is voor de lagetonenweergave van elke tv.


Toch dient elke graag geziene talkshowgast zich te oefenen in de kunst van het 'nee' zeggen. Ook die is niet iedereen gegeven; gretigheid is een bermbom op de weg naar de mediaroem.


Soms is het lijden van de patiënt niet om aan te zien, zoals die roemruchte keer dat Plasterk (ongetwijfeld in de montagekamer extra 'geframed') figureerde als champagneknallende 'Ome Roon' in House Ibiza van het net door hem toegelaten pestomroepje Powned.


Als rechtgeaarde alfa zullen we dit verschijnsel hier maar dopen tot de Plasterk-paradox. De politicus heeft inmiddels zelf erkend dat hij in Nieuws-uur en Pauw &Witteman feiten presenteerde die hij niet hard kon maken. Hij speculeerde. Talkshowredacties zouden hem daarom kunnen diskwalificeren. Wie wil een speculant aan tafel?


De paradox: het omgekeerde zal gebeuren. Nóg aantrekkelijker dan een welbespraakte minister aan tafel is zelf spraakmakend worden; het progamma dat de minister ten val bracht - de heroïek van het mediacafé.


De telefoon van Plasterk zal deze weken nog vaak gaan. Laat iemand hem afluisteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden