De plannen op een rij

De internationale ontwikkelingen drukken hun stempel op de begroting: meer geld voor defensie en voor 'vreemdelingen'. Binnenlandse veiligheid komt er bekaaid af, maar voor werkenden en jonge ouders is er goed nieuws.

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Immigratie

Veel geld nodig voor opvang asielzoekers

De vluchtelingencrisis geldt als het grootste politieke probleem van het moment. Dat heeft zijn weerslag in 's Rijks begroting. Zo inert als sommige andere begrotingen zijn, en ook die van het departement van Veiligheid en Justitie, zo veel verandert er onder het kopje 'vreemdelingen'.

In 2015 wordt er in totaal 1,4 miljard besteed aan de nieuwkomers. Er gaat 539 miljoen meer naar de opvang van asielzoekers dan het kabinet vorig jaar omstreeks deze tijd verwachtte. Voor 2016 trekt staatssecretaris Dijkhoff (Asiel) voorlopig 0,8 miljard uit. Ook dat is al 255 miljoen meer dan hij vorig jaar van plan was.

Waarschijnlijk loopt dat bedrag in de loop van het jaar op. Tot nu toe houdt het kabinet rekening met de komst van 26 duizend asielzoekers, terwijl er dit jaar 40 duizend aankloppen - en er geen reden is om te denken dat de toestroom van asielzoekers volgend jaar plotseling zal luwen. Zelfs niet nu minister Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking) 110 miljoen euro uitgeeft aan verbetering van 'opvang in de regio': in de buurlanden van het door oorlog verscheurde Syrië.

De immigratiedienst IND heeft, het zal geen verbazing wekken, ook extra geld nodig. Dit jaar komt er 83 miljoen bij, volgend jaar is dat 42 miljoen.

En dan was er nog die andere groep vreemdelingen waarover het kabinet zich het hoofd brak: de illegalen die weigeren het land te verlaten en, zo besloten VVD en PvdA na vele nachtelijke vergadersessies, recht hebben op bed, bad en brood. Kosten: 20 miljoen.

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot
null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Veiligheid en Justitie

Van der Steur dendert door met bezuinigingen

'Ik ben op een hard rijdende trein gesprongen, de eindstations zijn bekend, en ik vind het niet nodig om wissels aan te brengen of de volgorde van de wagons te veranderen.' Dat zei minister Ard van der Steur (Veiligheid) begin deze week tegen journalisten. En inderdaad: hoogstens laat hoofdconducteur Van der Steur vanuit die rijdende trein wat bankbiljetten uit het raam waaien.

Ze komen terecht in het zuiden. 3 miljoen extra is er voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit daar drugshandel, bendes, mensensmokkel. 7 miljoen gaat naar het Openbaar Ministerie. Daarmee moet worden voorkomen dat het OM dezelfde fouten maakte als in de zaak Bart van U., de man die D66-politica Els Borst vermoordde terwijl hij eigenlijk in de gevangenis had moeten zitten.

Het is geen groot bedrag, gezien de bezuinigingen die het OM kreeg te verwerken. In de drukte rond Prinsjesdag verscheen een alarmerend rapport: de bezuinigingen blijken 'stevige risico's' te hebben voor de kwaliteit van het werk van het OM.

Maar de minister laat zijn trein gewoon doordenderen. Ook voor de kortingen op de griffiekosten en de rechtsbijstand is weinig draagvlak, maar Van der Steur houdt er voorlopig aan vast.

In de troonrede kondigt de koning aan dat veiligheid en migratie het EU-voorzitterschap gaan tekenen. Van der Steur heeft plannen om een Europese standaard in te voeren voor het onklaar maken van afgedankte wapens. De debatfan wil ook levendigere debatten met zijn Europese collega's en minder voorgelezen teksten.

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot
null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Belastingen

Wie werkt verdient straks meer

Het kabinet Rutte II houdt vol: aan het eind van zijn regeerperiode moet de begroting 51 miljard kleiner zijn dan in 2012. Om die 51 miljard te bereiken, zijn er de voorbije jaren ook stevige lastenverzwaringen geweest. Nu het economisch beter zal gaan dan eerder verwacht, vindt het kabinet het tijd om iets terug te doen voor de burger. Dat 'iets' is 5 miljard in de vorm van een belastingverlaging. Waar bestaan die lagere belastingen precies uit?

Ruim 2,5 miljard euro besteedt het kabinet aan een hogere belastingkorting voor alle werkenden. Die krijgen tot een inkomen van 50 duizend euro 650 euro meer arbeidskorting dan dit jaar. Inkomens tussen de 20 duizend en 40 duizend euro krijgen de maximale arbeidskorting van 3.100 euro. Werkende ouders met kinderen tot 12 jaar krijgen ook een belastingkorting van ruim 2.700 euro.

Het kabinet steekt 2,6 miljard euro in het veranderen van belastingschijven. Het inkomstenbelastingtarief van 42 procent gaat naar 40 procent. Om in het toptarief van 52 procent te komen, moet het bruto jaarsalaris bijna 9.000 euro hoger zijn dan nu, oftewel 66duizend euro. Die maatregel kost nog eens 800 miljoen.

Daar staat allemaal tegenover dat een belastingkorting die voor iedereen geldt, flink wordt afgebouwd. Zo deelt het kabinet vooral uit aan mensen met een baan zodat werken aantrekkelijk wordt. Die algemene heffingskorting is volgend jaar voor inkomens tot 20duizend euro 2.200 euro. Dan loopt die korting naar nul euro voor inkomens boven de 65 duizend euro. Dat levert de schatkist 2,1 miljard euro op.

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot
null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Arbeidsmarkt

Werk voor laagbetaaldenen voor jonge ouders

Het kabinet wil de kansen op eenvoudig werk vergroten voor mensen die via de Participatiewet werk zoeken. Dat zijn mensen in de bijstand, jonggehandicapten en mensen die in sociale werkplaatsen aan de slag zijn of willen. De komende vijf jaar is er 100 miljoen euro voor zogenoemde beschutte werkplekken.

Om laagbetaald werk te stimuleren trekt het kabinet 500 miljoen euro uit. Het geld is bedoeld als lastenverlichting voor werkgevers die werknemers in dienst hebben met inkomens tot 120 procent van het minimumloon. De kosten die een werkgever maakt worden lager, terwijl het inkomen van de werknemer op peil blijft. Dit 'lage-inkomensvoordeel', LIV, lijkt op de succesvolle 'specifieke afdrachtskorting', Spak, die tussen 1997 en juli 2004 laagbetaald werk goedkoper maakte.

Het kabinet stimuleert ouders hun kinderen naar de opvang te sturen. Enerzijds om het werken door beide ouders te stimuleren, anderzijds om de integratie van immigrantenkinderen te bevorderen. De kinderopvangtoeslag wordt verhoogd waardoor de na- en buitenschoolse opvang voor ouders minder duur worden.

Om de integratie te bevorderen wil het kabinet meer peuters naar de voorschoolse voorzieningen lokken. Daarmee wordt een taalachterstand voorkomen als kinderen naar de basisschool gaan. Nu zit circa 15procent van de peuters niet op een voorschoolse voorziening. Ten slotte gaan de inkomens van werkende ouders omhoog omdat 300 miljoen euro extra wordt uitgetrokken voor verhoging van de inkomensafhankelijke combinatiekorting.

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot
null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Zorg

Zorgkosten stijgen, maar niet al te snel

Jan modaal met een bruto jaarinkomen van 36 duizend euro is volgend jaar zo'n 15 procent van zijn inkomen kwijt aan zorg, vrijwel hetzelfde als dit jaar. Het bedrag dat een volwassene aan zorg uitgeeft wordt 5.358 euro. Hogere inkomens betalen meer, lagere inkomens minder.

Het kabinet verwacht dat de zichtbaarste zorguitgave, de premie voor de verplichte basisverzekering, volgend jaar uitkomt op 1.243euro. Dat is een beetje een gok, want verzekeraars stellen dit najaar zelf hun premies vast. Vorig jaar verwachtte het kabinet dat de premie dit jaar 1.211 euro zou worden, maar dat werd gemiddeld 1.158 euro. Dat bedrag neemt het kabinet nu als uitgangspunt.

De stijging die het kabinet verwacht is een optelsom van een reeks factoren. Zo denkt het kabinet dat verzekeraars fors gaan interen op hun vermogens. Daardoor zou de premie per volwassene 12 euro dalen, maar tegelijk stijgt de zorgconsumptie gemiddeld 31 euro per verzekerde. Ook moet de wijkverpleging die sinds dit jaar in de zorgverzekering zit, nog in de premie worden verwerkt. Dat gebeurt stapsgewijs en kost volgend jaar 17 euro extra.

Naast de verzekeringspremie betalen burgers via de belastingen gemiddeld 1.596 euro aan zorg, 16 euro meer dan dit jaar. De jaarpremie voor de langdurige zorg, de WLZ, stijgt vijf euro naar 1.083 euro. Ook deze premie wordt 'onzichtbaar' via de belastingen voldaan.

Het eigen risico in de verplichte basisverzekering het bedrag dat iedere 18-plusser zelf moet betalen voor de verzekering de kosten dekt wordt met 385 euro een tientje hoger dan dit jaar. Het kabinet ziet dit niet als een verhoging maar als 'indexatie', een aanpassing aan de inflatie.

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot
null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Cadeautjes van het kabinet

Voor gedetineerden, natuurliefhebbers en vaders

Zodra de economie aantrekt, zijn er altijd wel mensen (Emile Roemer bijvoorbeeld) die roepen: geef meer geld aan het onderwijs! Het lijkt alsof Onderwijsminister Jet Bussemaker haar vingers diep in haar oren heeft gestopt. Op haar ministerie verandert weinig. Zeg maar gerust niets.

Jawel, er komen vierduizend docenten bij in het hoger onderwijs. Hun salaris wordt betaald door de studenten die hun beurs moesten inleveren. Maar dat is eigenlijk geen nieuws, want Bussemaker maakte dat aan het begin van de zomer al bekend.

Waar kan wel gejuich opgaan over het kabinetsbeleid? In de gevangenis bijvoorbeeld. Daar hoeven de gedetineerden hun cel minder vaak te delen. Doordat er minder veroordeelden zijn, zijn er cellen genoeg.

Maar ook mensen in vrijheid profiteren. Ze krijgen er meer natuur bij. Voor boeren die natuurgebieden willen beheren of ontwikkelen is 70 miljoen beschikbaar. En om in duurzame sferen te blijven: consumenten kunnen straks makkelijker lokaal duurzame energie opwekkend en zo bijna 200 euro per jaar besparen op de energierekening.

Voor degenen die graag autorijden wordt er 2,6 miljard uitgegeven aan infrastructuur denk aan ontbrekende schakels in het wegennet.

In de verpleeghuizen kunnen de feesthoedjes op: 140 miljoen komt erbij volgend jaar, de jaren erna zelfs tot 210 miljoen euro. Het is misschien niet veel op een budget van circa 10miljard, maar toch. Met het geld wordt personeel opgeleid en bijgeschoold en krijgen patiënten meer dagbesteding.

Ook leuk: jonge vaders krijgen voortaan vijf dagen 'kraamverlof', in plaats van twee.

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Buitenland

Een leger met tanks en met munitie

Na jaren van ingrijpende bezuinigingen krijgt Defensie er nu geld bij: 220miljoen, een bedrag dat tot 2020 oploopt tot 345 miljoen. De investering volgens critici nog altijd 'een fooi' en 'statiegeld' dient om de 'basisgereedheid' van de uitgeklede legeronderdelen op te poetsen. De militairen moeten weer de beschikking krijgen over voldoende munitie en reserveonderdelen.

Ruimte voor grote investeringen heeft Defensie nog niet. Er is extra geld (56 miljoen) voor de inlichtingendienst MIVD. En Nederland schenkt ter waarde van 18 miljoen euro een zestiental Leopardtanks aan Duitsland, die vervolgens deel gaan uitmaken van gemeenschappelijke tankeenheden. Onder Rutte I zette Defensie nog alle Leopards in de uitverkoop, maar vooral door de ontwikkelingen in Oost-Oekraïne is minister Jeanine Hennis teruggekomen van dat besluit. Dankzij de samenwerking met Duitsland krijgt Nederland de beschikking over achttien tanks. Defensie gaat de komende tijd meer van dergelijke joint ventures aan met bondgenoten. Zo wil Nederland met Noorwegen nieuwe onderzeeërs kopen. Ook bij de inzet van de JSF moet met andere landen worden samengewerkt.

Net als bij Defensie zetten de 'oplaaiende conflicten in de ring rond Europa' de toon in de begroting van Buitenlandse Zaken. Ambassades in de conflictregio's worden verstrekt. Ook wil minister Bert Koenders meer personeel inzetten bij internationale organisaties zoals VN, NAVO en OVSE. Minister Lilianne Ploumen van Buitenlandse Handel zet zo'n 350miljoen klaar om economische ongelijkheid terug te dringen en een vergelijkbaar bedrag is beschikbaar voor noodhulp.

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden