De pianokatapult en de Nutella-smeerder

Handig zijn ze niet maar wel leuk, oude theatermachines. Paf! Daar vliegt een piano door de lucht. 'Mooi gedaan.'..

Van onze correspondent Bart Dirks

Henri Gallot-Lavalllaat zich erop voorstaan apparaten te bedenken 'om het leven ingewikkelder te maken'. Neem zijn Machine om boterhammen met Nutella te smeren. Een Franse vierkante snee witbrood wordt neergelegd in een op maat gemaakt ijzeren bakje op een rails. Op een andere wielas zit een spatel die in 360 graden van de gekantelde pot chocopasta naar de boterham rolt.

Flats! Daar spat de nog niet op de grond gemorste choco op het sneetje. De boterham-op-wieltjes rolt nu naar de ontbijttafel. Daar opent zich een theatergordijntje, tot verrassing van de ontbijtgast. Handig? Neu. 'De capaciteit is boterham per kwartier', vertelt de machiniste, de dame die de machine bedient. 'Dat is inclusief het opruimen van de smurrie.'

Welkom bij het Groot Repertorium, een tentoonstelling van tachtig spektakelmachines in een verlaten spoorwegemplacement in Antwerpen-Dam. De meeste zijn gemaakt voor scs in straattheatervoorstellingen, andere apparaten staan op zichzelf.

Stuk voor stuk zijn het krankzinnige voertuigen, machines en installaties die na of enkele seizoenen zijn afgedankt in een oude loods. Veel ervan zijn afkomstig van de grote voorstelling La Vtable Histoire de France, waarmee Royal de Luxe uit Nantes wereldwijd furore maakte.

Het publiek valt van de ene verbazing in de andere. Wat te denken van een gemotoriseerd toilet, een paar ganzenvleugels (klapwiekend dankzij een ruitenwissermotor) of een wandelende fauteuil? 'Eeuwig zonde toch om ze in het depot te laten staan?', zegt Coco, een gedrongen Fransman die tot 1992 werkte bij Royal de Luxe en nu bij La Machine in Nantes, gerenommeerd bouwer van theatermachines.

'Het Groot Repertorium gunt de machines een tweede leven. De voorwaarde is dat alles nog functioneert zoals tijdens de spektakels zelf.' Vier bovenmaatse vrachtwagens hebben de gevaartes naar Antwerpen gebracht, vertelt Coco. 'De opbouw kostte ons twintig dagen.'

Klapstuk is - letterlijk en figuurlijk - de dagelijkse lancering van een piano (zo lang de ingezamelde voorraad strekt). Onder een logge katapultwagen worden vier grote veren strak gedraaid. Dan wordt een oude buffetpiano op een plateautje gezet.

Drie . . . Twee . . . E. . . Paf! Door een forse bijlslag schieten de veren los. In een wolk van stof kiest de piano het luchtruim. Het instrument beschrijft een perfecte parabool, voor hij zestien meter verder op het beton een doodsmak maakt. Geen spaander is nog heel.

'Mooi gedaan', zegt Coco. 'Maar dit was een zwaar exemplaar. Lichte piano's maken een dubbele salto.'

Het groot repertorium - spektakelmachines. T/m 15 augustus, Spoorwegemplacement Damplein, Antwerpen-Dam. Dagelijks van 14 tot 22 uur, gesloten op maandag. Entree 1 euro. In de zomer van 2005 in Parijs (Parc de la Villette).

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden