De perfecte overwinningsspeech

Dinsdag kiezen de Amerikanen hun president. Debatexpert Lars Duursma (34) weet wat hij of zij moet zeggen.

Debatexpert Lars Duursma. Beeld Jérôme Schlomoff

'Human wall paper. Dat is het eerste waarover je moet nadenken, als presidentskandidaat die nog niet zeker weet of de winst binnen is. In 2012 wachtte ik in de zaal van een gigantische congreslocatie in Chicago op de opkomst van Obama. Achter het podium hing een groot rood gordijn. Toen de overwinning zeker was, werd dat ineens opengetrokken en zat daar een vak vol met Obama's trouwste fans: het juichende menselijk behang dat achter de president de huiskamers in moest kijken.

'De verliezer wil tijdens zijn of haar speech een sobere setting zonder gedesillusioneerde supporters op de achtergrond. Als Obama had verloren, was dat gordijn dicht gebleven.

'Alle overwinningsspeeches hebben hetzelfde patroon. Eerst: nederigheid en bescheidenheid dat jij bent uitverkoren om dit hoge ambt te bekleden. Dan: je familie en medewerkers bedanken, de vrijwilligers die campagne voor je voerden, de mensen die op je stemden. This is your victory, klinkt het dan meestal, waarna de zaal in juichen uitbarst.

'Maar pas op. Miljoenen mensen in het land stemden niet op je. Dus dit is het moment om je tegenkandidaat de hemel in te prijzen; geweldige campagne, geweldige politicus, geweldig mens. Ook weer niet té veel, want anders voelen je eigen aanhangers zich bekocht. Vanwege alle polarisatie dit jaar wordt het deze keer nog spannend of de winnaar de verliezer wel zoveel lof wil toezingen.

Lars Duursma

Lars Duursma is oud-wereldkampioen debatteren en oprichter van Debatrix, waar hij CEO's, politici en andere sprekers helpt hoe ze hun boodschap het beste kunnen overbrengen. In 2008 en 2012 voerde hij campagne voor Barack Obama

'Wat ook opvalt in overwinningsspeeches: 90 procent van de inhoud is van het kaliber 'Daar kan niemand het mee oneens zijn'. Dat we voor grote uitdagingen staan, dat we die alleen samen het hoofd kunnen bieden, vaak gelardeerd met succesverhalen van willekeurige Amerikanen. Bijvoorbeeld over een vrouw van 106 die vroeger niet mocht stemmen omdat ze vrouw was en gekleurd, maar nu wel.

'Toch blijft ook op papier zo'n speech overeind. Dat komt doordat de schrijvers de hele retorische trukendoos opentrekken. Contrasten: This country has more wealth than any nation, but that's not what makes us rich. Anaforen, door de eerste zinsdelen te herhalen: This is our chance to answer that call. This is our moment. This is our time. Die speeches zijn muziek, die speeches zijn jazz.

Beeld Jérôme Schlomoff

'Wat ik van Nederlandse overwinningsspeeches vind? Doorgaans erg matig. Maar dat ligt meer aan ons systeem dan aan de politici. In een meerpartijenstelsel volgen na de uitslag nog maanden van onderhandelingen over een coalitie. Zelfs met de meeste stemmen kun je nog in de oppositie belanden. Een overwinningsspeech geven terwijl je niet weet of je wel gewonnen hebt; ik geef het je te doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden