De peetvader van links Engeland

Hij legde zijn adellijke titel vrijwillig neer om maar in het Lagerhuis te kunnen blijven. Tony Benn was vijftig jaar politiek actief en werd steeds linkser.

Tony Benn, die vrijdag op 88-jarige leeftijd is overleden, was de peetvader van links Engeland. Een halve eeuw lang zat deze authentieke socialist in het Lagerhuis, een tijd waarin hij enkele belangrijke ministersposten bekleedde. Tot aan zijn dood streed Benn onvermoeibaar voor een socialistisch paradijs dat er uiteindelijk nooit zou komen. Bovenal was hij een inspiratiebron voor zijn jonge volgelingen, de bennites.


De strijd voor gelijkheid was de rode lijn in Benns politieke leven. Een van zijn succesvolle politieke gevechten bestond, na het overlijden van zijn vader, uit het afstand-doen van zijn titel 2e Burggraaf Stansgate. Dat was meer dan symbolisch. Als burggraaf kon hij immers niet in zijn geliefde Lagerhuis blijven. Toch is hij, als villabewoner in Holland Park, nooit helemaal afgekomen van zijn imago van salonsocialist.


Benn was in zoverre uniek dat hij met de jaren niet rechtser, maar juist linkser werd. De pijproker groeide zelfs uit tot nationaal troeteldier. Deze status had onder meer te maken met zijn vriendelijke voorkomen, zijn heilige respect voor de Britse geschiedenis en zijn diepgewortelde geloof in de goedheid van de mens, zelfs van Saddam Hussein die hij een maand voor de Irak-oorlog in 2003 kritiekloos interviewde.


Anthony Neil Wedgwood Benn werd op 3 april 1925 in Londen geboren. Dat hij politicus zou worden stond al vast. De Benns vormden een familie van sociaal betrokken puriteinen. Zijn grootvader was een belangrijke figuur in de Londense politiek, terwijl zijn vader minister voor Indiase Zaken zou worden. Op zijn vijfde betrad de jonge Tony voor het eerst Downing Street 10 en een jaar later schudde hij de hand van Gandhi.


Benn genoot onderwijs op de kostschool van Westminster, studeerde politiek, filosofie en economie in Oxford en vocht tijdens de oorlog in de luchtmacht. In 1950 betrad hij als 25-jarige benjamin het Lagerhuis en veertien jaar later kreeg hij als 'Postmaster General' zijn eerste post in het landsbestuur. In die hoedanigheid poogde hij de koningin van de postzegels te halen, maar premier Harold Wilson voorkwam deze majesteitsschennis.


Halverwege jaren zeventig werd Benn minister van Industrie. Mede door zijn steeds linksere koers werd de kloof tussen arm en rijk kleiner dan ooit. Na Wilsons plotselinge aftreden deed Benn vergeefs een gooi naar het premierschap. Aan zijn actieve politieke carrière kwam in wezen een einde met de opkomst van Margaret Thatcher. Meer dan ooit legde hij zich toe op zijn dagboeken, bijgenaamd 'de Handelingen van de Labour Partij'.


In 2001, een jaar na de dood van zijn Amerikaanse vrouw Caroline DeCamp, verliet Benn het Lagerhuis om 'meer tijd aan politiek te schenken'. Hij kreeg het drukker dan ooit. Benn schreef boeken, sprak op politieke bijeenkomsten en vond de seatcase uit, een rolkoffer die tevens dienst doet als stoel. Een dj zette zijn toespraken als 'Greatest Hits' op muziek en hij 'zong' op de plaat Albion Voice van popster Bishi.


Ondertussen zag Benn dat zoon Hilary de Benn-dynastie voortzette en minister van Landbouw werd tijdens New Labour, een stroming waar senior geen fiducie in had. Kleindochter Emily beoogt eveneens een politieke loopbaan. Net als oom Hilary is zij 'een Benn, geen bennite'. Op latere leeftijd relativeerde Benn het belang van politici. Volgens hem zijn Jezus, Boeddha, Mohammed, Galilei, Marx, Darwin en Freud belangrijker geweest voor de mensheid.


'Hij moedigde ons aan' is de tekst die Benn op zijn grafsteen wilde zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden