De partijprins die niet wil weten van vernieuwing

De Chinese vicepresident Xi Jinping is benoemd in de Militaire Commissie van de partij. Daarmee ligt voor hem de weg open naar de hoogste post van het land.

Xi Jinping, die maandag door de communistische partij van China in stelling werd gebracht als de toekomstige leider van de snel groeiende supermacht, geldt als een partijtijger met uitstekende banden met het leger en gevoel voor handel. In kringen van hervormingsgezinde Chinezen heeft hij de reputatie een behoudende nationalist te zijn van wie geen politieke veranderingen zijn te verwachten.


'Xi stelt ons teleur. Zijn vader steunde de hervormers van 1989. De jonge Xi is anders. Hij heeft zich laten kennen met uitspraken als 'We hebben nieuwe helden nodig'. Hij rept niet over vernieuwing van het politieke systeem', aldus jurist Teng Biao. Hij is een van de ondertekenaars van Charta 08, het manifest dat voor meer democratie in China pleit.


Xi Jinping is een zogeheten taizi, een 'partijprins'. Hij is de zoon van Xi Zhongxun, die van 1959 tot 1962 onder Mao vicepremier was. Xi senior was daarvoor guerrillaleider in de zijn geboortestreek, de noordelijke kolenprovincie Shaanxi, waar hij revolutionair strijdmakker werd van Mao.


De familie Xi maakte zoals zo vele Chinezen in hogere posities een traumatische tijd door tijdens de Culturele Revolutie (1966-76). Xi senior werd vanwege zijn hoge functie jarenlang door de rode gardisten van Mao vernederd: eerst werd hij in een fabriek te werk gesteld, daarna verdween hij in de cel.


Na de dood van Mao werd Xi senior gerehabiliteerd, en zijn zoon Jinping kon alsnog gaan studeren aan de beste universiteit van het land. Daarna kreeg Xi junior meteen een baan met toegang tot het hoogste niveau: hij werd assistent van minister van Defensie Geng Biao.


De ambitieuze ingenieur klom daarna gestaag omhoog in de partij: als dertiger werd hij wethouder in Xiamen, een stad aan de oostkust tussen Hongkong en Shanghai die met zijn Speciale Economische Zone voorloper was in de economische liberalisatie van het land.


Later werd hij gouverneur en partijleider van de handelsprovincies Fujian en Zhejiang, van oudsher de geboorteplaatsen van het Chinese ondernemerschap.


Xi Jinping voelt zich anders dan zijn vader thuis in de dominante conservatieve vleugel van de partij. De oude Xi was in 1989 een van de weinige hoge leiders die tijdens de grote demonstraties voor democratie openlijk het hervormingsgezinde kamp in de partij en de samenleving steunden.


De aanstaande leider van China is in korte tijd al een bekend gezicht geworden in diverse hoofdsteden. Sinds Xi Jinping in 2008 tot vicepresident en potentiële opvolger van Hu Jintao werd benoemd, heeft hij landen in Zuid- en Midden-Amerika, Azië, het Midden-Oosten en Europa bezocht.


Zijn nationalistische stempel kreeg hij begin 2009 tijdens een bezoek aan Mexico, toen hij voor een gehoor van Chinese zakenlieden uithaalde naar buitenlandse critici.


'Er zijn wat verveelde buitenlanders met volle magen die niets beter te doen hebben dan met hun vinger naar ons wijzen. China exporteert geen revolutie, geen honger en armoede, we bezorgen mensen nergens hoofdpijn. Wat wil je nog meer?', zei hij toen.


Met Xi krijgt China voor het eerst sinds madame Mao een opvallende first lady. Mevrouw Xi is de zangeres van vaderlandslievende liederen: Peng Liyuan, die al de Carla Bruni van Peking wordt genoemd.


Iedere Chinees kent de 47-jarige Peng als de vaste hoofdgast van het traditionele oudejaarsgala van de staatstelevisie. Het lied dat zij daar, doorgaans gekleed in koket legeruniform, telkenjare ten gehore brengt is Op het Veld van de Hoop.


Xi kwam Peng tegen toen zij als 24-jarige deel uitmaakte van het Zang- en Dansgezelschap van het Centraal Militaire Commando in Peking, een bekende kweekvijver van vrouwen en vriendinnen voor het hoogste leiderschap. Het was zijn tweede huwelijk. De aanstaande leider van China en zijn vrouw hebben een dochter. Peng is tegenwoordig artistiek directeur van het gezelschap, met de rang van generaal-majoor.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden