AnalyseVerspreiding coronavirus

De pandemie verschuift naar het zuidelijk halfrond

Valparaiso in Chili, waar het coronavirus momenteel voor veel besmettingen zorgt.Beeld AFP

Het epicentrum van de coronapandemie verschuift de laatste twee weken gestaag naar het zuidelijk halfrond. Waar tot voor kort vooral in ­Europa en Noord-Amerika de sterfte en besmettingen door covid-19 op een hoog niveau lagen, lopen de aantallen nu duidelijk op in het zuidelijke deel van Azië, in delen van Afrika en in bijna alle landen in Latijns-Amerika.

Afgelopen zondag werden er ­wereldwijd 136 duizend nieuwe besmettingen gemeld, het grootste aantal op één dag. Ook op alle andere dagen van deze week kwamen er elke 24 uur meer dan 100 duizend besmettingen bij. Het aantal sterfgevallen neemt in de laatste twee weken wereldwijd ook weer sneller toe.

De meeste landen in Latijns-Amerika zien sinds twee weken een forse groei van het aantal besmettingen. In Brazilië en Ecuador verspreidt het virus zich al geruime tijd, maar nu worden ook Chili en Peru hard getroffen. De vrees is, met de winter aanstaande in Argentinië en Chili, dat daar de uitbraak nog verder zal toenemen.

Zuid-Azië kent nu bijna een half miljoen besmettingen en zo’n 11 duizend doden vanwege covid-19. In India, Pakistan en Nepal worden er steeds meer mensen positief getest. In Iran is na een daling een tweede golf begonnen.

Op het Afrikaanse continent telt Zuid-Afrika verreweg het grootste aantal besmettingen. Maar in buurlanden Mozambique en Zimbabwe neemt het aantal positieve gevallen sterk toe. De uitbraak beperkt zich niet tot het zuidelijk deel van Afrika. Ook aan de westkust, in Liberia, Ivoorkust en Ghana, en in het oosten, in Ethiopië en Zuid-Soedan, stijgt het aantal besmettingen.

De nieuwe ontwikkelingen heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) er vrijdag toe gebracht om te waarschuwen voor de ontwikkelingen in Afrika. Eerder sprak de WHO haar zorgen al uit over Zuid-Azië en Latijns-Amerika.

Veel Europese landen melden minder besmettingen over de afgelopen twee weken dan de over de twee weken daarvoor. In Rusland en de Verenigde Staten, waar bij elkaar zo’n 2,5 miljoen personen besmet zijn geraakt, is er nog geen duidelijke afname van het aantal gevallen.

In zeker 25 landen is de afgelopen weken geen enkele nieuwe besmetting gemeld, het gaat dan vooral om eilandnaties als Nieuw-Zeeland. (Serena Frijters, Xander van Uffelen)

PERU: een strenge quarantaine die onhoudbaar bleek

Peru stelde als een van de eerste landen in Zuid-Amerika een van strengste quarantaines in. Al op 6 maart werd er een geval met corona ontdekt. Negen dagen later riep president Martín Vizcarra de noodtoestand uit, tien dagen daarna begon de landelijke quarantaine, elf dagen later gingen alle grenzen dicht. Politie en leger werden ingezet om de lockdown te handhaven. Overdag mochten mensen alleen naar buiten om boodschappen te doen, ’s nachts gold een avondklok.

Tienduizenden toeristen ondervonden dat Peru het virus zeer serieus nam. Het normaal zo gastvrije backpackland dwong de gestrande buitenlanders tot een wekenlang verblijf in hun hotels. Vizcarra’s kordate optreden kreeg veel steun onder de bevolking, toch kon hij niet voorkomen dat het virus alsnog grip kreeg op het land. Peru is het wrange voorbeeld van een land dat niet de middelen heeft om de pandemie langere tijd op afstand te houden. Kijkend naar het bruto binnenlands product (bbp) gedeeld door het aantal inwoners zijn Nederlanders zeven keer zo rijk als Peruanen.

Meer dan 60 procent van de Peruanen werkt in de informele economie. Deze dagloners gingen ondanks de quarantaine de straat op. Bijna de helft van de bevolking heeft geen koelkast en moest om de paar dagen naar de markt. Miljoenen mensen stonden in de rij bij de bank voor goedbedoelde financiële steun,  velen raakten daar besmet. Zorgpersoneel beschikte niet over de juiste beschermende kleding, en gaf de ziekte door.

Drie maanden sinds het begin van de quarantaine telt Peru ruim 200 duizend positieve coronatesten en meer dan 6.000 doden. Sinds 1 mei is het aantal gevallen vervijfvoudigd. Volgens officiële statistieken staat Peru nu op plek twee op de Zuid-Amerikaanse coronaranglijst, onder Brazilië. Beelden van afgelopen week tonen familieleden van coronapatiënten in lange rijen om medische zuurstof te bemachtigen. Door schaarste is de prijs daarvan op de zwarte markt omhooggeschoten. (Joost de Vries)

KAMEROEN: niet-covid-patiënten ontvluchten de ziekenhuizen

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) noemt het West-Afrikaanse land Kameroen een van de nieuwe zorgelijke hotspots in Afrika. Het continent leek aan de grote sterfte zoals in Europa en de Verenigde Staten te ontkomen. Deskundigen verklaarden de trage opmars van het virus met de zomerse temperaturen en het feit dat de relatief jonge Afrikaanse bevolking minder snel bezwijkt aan covid.

In het geval van Kameroen, waar afscheidingsbewegingen met de regering vechten, is de plattelandsbevolking door het geweld minder mobiel. Politici en artsen probeerden vanaf de eerste besmettingen drie maanden geleden de bevolking te doordringen van de ernst van de situatie. Half maart sloten grenzen, scholen en bedrijven. Mondkapjes werden verplicht. Bij uitbraken werd voor Afrikaanse begrippen veel getest. Verdachte gevallen moeten veertien dagen in isolatie, ook bij een negatieve coronatest.

Nu breekt het succes van vroege maatregelen Kameroen op: het virus greep zijn kans nadat op 1 mei de eerste beperkende maatregelen uit economische noodzaak werden versoepeld. Nu grijpt het steeds sneller om zich heen, uitgerekend in de week dat de scholen weer open mogen. Inmiddels zijn er 8.681 bevestigde gevallen en 212 doden. De grootste uitbraken zijn in hoofdstad Yaounde, het economisch hart Douala en twee kleinere steden.

Ziekenhuizen melden dat de angst onder de bevolking toeslaat. Honderden patiënten die niet aan corona lijden, ontvluchten uit angst voor besmetting de ziekenhuizen: nog eens vele duizenden mensen mijden volgens de Amerikaanse nieuwswebsite Voice of America de zorg totaal. Met de piek op komst overweegt Kameroen nu de bouw van noodopvang voor covidpatiënten. (Marije Vlaskamp)

Cijfers over de wereldwijde uitbraak van covid-19  houdt de Volkskrant ook dagelijks bij op de website, zodat u voor elk individueel land de stand van zaken met besmettingen, sterfte en de lockdown-maatregelen kunt bekijken. Op deze plek vindt u deze informatie. 

Een handig overzicht van de belangrijkste stukken rondom het coronavirus zijn samengevoegd in dit dossier.

PAKISTAN: ten koste van alles geen nieuwe lockdown

Pakistan kan zichzelf volgens de WHO alleen nog redden door in de ergst getroffen gebieden een nieuwe lockdown in te stellen. Twee weken alles dicht en iedereen binnen, afgewisseld met twee weken zonder beperkingen, en dat net zolang volhouden tot Pakistan zijn testcapaciteit, contactonderzoek en sociale afstand onder de knie heeft. Dat kan Pakistan de helft schelen van het voorspelde aantal infecties – zonder maatregelen komt Pakistan aan 800 duizend covidgevallen, aldus de WHO.

De helft minder coronapatiënten is met 3.000 bedden op de ic voor een bevolking van 220 miljoen mensen forse winst. Toch verzet premier Imran Khan zich tegen nieuwe maatregelen. ‘De hele wereld heeft begrepen dat lockdowns geen oplossing zijn’, aldus Khan deze week in een televisietoespraak. Hij heeft juist haast gemaakt met het afbouwen van beperkende maatregelen, omdat die funest zijn voor de informele sector. Die biedt werk aan 30 procent van de bevolking die onder de armoedegrens leeft.

Voor die afweging betaalt Pakistan de prijs. Waren tijdens de beperkende maatregelen 1.700 nieuwe gevallen per dag gebruikelijk, deze week kwamen er uitschieters met meer dan 6000 nieuwe covidgevallen per dag. Vandaar dat de landelijke WHO-baas in Pakistan alle provinciale overheden een brandbrief stuurt: Pakistan beantwoordt volgens de WHO op geen enkele manier aan de criteria voor versoepeling. Doorn in het oog van de WHO is de testcapaciteit. Die moet verdubbeld worden.

Pakistan heeft met bijna 126 duizend bevestigde coronagevallen meer zieken gemeld dan China, waar het virus voor het eerst toesloeg. Pakistanen krijgen van de regering geregeld op hun kop omdat ze laks zijn met afstand houden en mondkapjes, maar diezelfde overheid liet moskeeën tijdens de islamitische vastenmaand open. Vlak voor het Suikerfeest, dat moslims vieren met familiebijeenkomsten, werden de eerste versoepelingen aangekondigd. Sindsdien is het virus onstuitbaar. Covid-19 heeft al bijna 2.500 Pakistaanse levens geëist. (Marije Vlaskamp)

Veel genezen coronapatiënten houden nog maanden serieuze klachten
De schade die het coronavirus toebrengt aan het lichaam is zo groot, dat veel genezen covidpatiënten nog maandenlang klachten zullen houden, stellen internationale onderzoekers. ‘Covid-19 is de polio van deze generatie.’

In het revalidatiecentrum schuifelt de langeafstandsloper nu voetje voor voetje vooruit
Jo Lemlijn (64) was topfit tot hij corona kreeg. Nu zwoegt hij zich het hellinkje op van revalidatiecentrum Adelante. Honderd procent de oude wordt hij nooit meer, zegt Lemlijn. Hij hoopt op 70 procent.

Het vergrijsde Japan houdt het aantal coronadoden beperkt. Maar hoe?
Japan telt tientallen miljoenen kwetsbare ouderen. Er wordt minder op het coronavirus getest dan in andere rijke landen. Waarom kan de premier dan toch jubelen over ‘de kracht van het Japanse model’, dat het aantal sterfgevallen tot nu toe succesvol beperkt?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden