'De Palestijnen zijn wanhopig'

Het klinkt eenvoudig, het vredesplan van Ami Ayalon: een joodse staat en een Palestijnse, langs de grenzen van voor 1967....

'Om verder te kunnen komen, moeten we eerst verklaren wat er gebeurd is. We moeten het eens worden over een gezamenlijke versie van het verleden. Toegeven dat de Palestijnen niet voldoende deden om terreur te bestrijden, en dat wij geen nederzettingen hebben ontruimd.'

Twee jaar geleden stelde Ayalon samen met Sari Nusseibeh, hoofd van de Palestijnse Al Quds-universiteit in Jeruzalem, een vredesplan op. Ayalon: 'Met een kleine groep Palestijnen en Israëli's werden we het eens dat het mis was gegaan doordat beide partijen faalden. Daarbij komt dat we in Oslo niet over een definitieve regeling durfden te praten. Dat was te pijnlijk. Dus bleven we steken in tweeslachtige formuleringen.'

In het plan dat hij met Nusseibeh opstelde worden de pijnlijke punten wel besproken. Het klinkt eenvoudig: de Palestijnse staat wordt de enige staat voor de Palestijnen, de Israëlische de enige voor het joodse volk. De grenzen worden vastgesteld zoals ze voor de Zesdaagse Oorlog in 1967 waren. Israël verlaat de nederzettingen. De Palestijnen geven hun aanspraken op grondgebied in Israël op. Jeruzalem moet de hoofdstad van beide landen worden.'

Denkt u dat er na twee jaar nog kansen zijn voor uw vredesinitiatief?

'Zeker. 120 duizend Palestijnen en bijna 180 duizend Israëli's hebben dit plan inmiddels gesteund. Dat zet een beweging op gang, ook bij de media en parlementsleden.'

Hoe is het te verklaren dat de intifada zo gewelddadig is geworden?

'Het werd gewelddadig doordat de Palestijnen niets te verliezen hebben. Ieder mens die vastzit, geen hoop meer heeft, wanhopig is en vernederd wordt doet dit. Dan zijn ze bereid zichzelf op te offeren en aanslagen uit te voeren.'

Een van de grote frustraties van de Palestijnen is het optreden van de Israëlische veiligheidsdiensten. Bestreed u terreur op een legitieme manier?

'Als u me vraagt: moeten we mensen arresteren, vernederen en ondervragen, dan zeg ik: dat is niet goed. Mijn ouders hebben me geleerd dat dat verkeerd is. Maar als je opgroeit, en ziet dat er mensen om je heen doodgaan, dan begrijp je dat het leven erg gecompliceerd is, en dat je je waarden prioriteiten moet geven. Ik was verantwoordelijk. En ik voel tot op de dag van vandaag dat ik kan rechtvaardigen wat ik deed, omdat we levens redden.'

Is ook het doden van kopstukken van Hamas zoals Israël dat doet te rechtvaardigen?

'De manier waarop ik het begrijp, is dat het internationale recht mij toestaat om mezelf te verdedigen. Als de manier om dat te doen is, iemand ombrengen omdat ik hem niet kan arresteren, dan doe ik dat. Geen wet zal me daarvan weerhouden. De directeur van de Shin Bet heeft niet te maken met het politieke beleid. Hij moet de levens van Israëli's redden.'

Maar toch. U gelooft dat de bezetting verkeerd is, en dat de terreur voortkomt uit de frustraties daarover. Is zo een aanpak dan moreel te verantwoorden?

'Ja. Wel als u het in de juiste context bekijkt. In de tijd dat ik aan het hoofd stond van de Shin Bet was er een vredesproces aan de gang. We bespraken de bezetting. We werden in 1967 aangevallen. Daarom zijn we die gebieden ingetrokken. Maar ik wil juist veiligheid creëren.'

U heeft het over een hoge prijs die betaald moet worden voor die oplossing. Is het een hoge prijs om land op te geven dat niet van Israël is?

'In mijn ogen komt het Israël wel toe. Als het kon zou ik willen dat het hele land de staat Israël werd. Maar ik accepteer de realiteit. Dat is pragmatisme. Ik denk dat maar een klein deel van de Israëli's dit een rechtvaardige oplossing vindt. Hier in Den Haag heeft u het over recht. Dat is prima. Maar in Israël gaat het om ons leven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden