De OVSE vertrekt, Kosovo is weer alleen

De ogen van Vlora zijn nog nat van het huilen. 'Veel mensen huilden', zegt ze, 'ook William Walker', toen Walker de verzamelde lokale medewerkers vertelde dat de voltallige OVSE-waarnemersmissie de volgende ochtend Kosovo zal verlaten....

De achterblijvers voelen zich alleen gelaten. Ze zijn bang. Bang voor wat er allemaal kan gebeuren als de meer dan duizend waarnemers vandaag na hun evacuatie Kosovo aan zijn lot overlaten. Vlora staat snikkend op de eerste verdieping van het OVSE-hoofdkwartier. Om haar heen verdringen zich lotgenoten voor een deur waar af en toe iemand in en iemand uit wordt gelaten. Daarbinnen krijgen ze een envelop met hun loon, plus zes dagen extra. Dat was het. De waarnemers vertrekken en zij moeten achterblijven in Pristina.

Op de vierde verdieping is op dat moment een bijeenkomst van het OVSE-kader. Voor de lokale medewerkers op hogere en meer opvallende posities bestaat een speciale veiligheidsprocedure. Zij zullen in ieder geval een tijdje moeten verdwijnen, om mogelijke represailles van de Serviërs te verhinderen. 'Ze moeten uitkijken en zich verstoppen', zegt Willem Houwen, een Nederlandse OVSE-medewerker.

Vrijdagmiddag, na de bekendmaking van OVSE-voorzitter Knut Vollebaek in Wenen dat de waarnemers vandaag uit Kosovo worden geëvacueerd, is het hoofdkwartier in Pristina op slot gegaan. Niemand komt er meer in, er mogen alleen nog mensen uit. Op de zesde verdieping gaan nog snel papieren door de versnipperaar. Beneden schuiven de eerste OVSE'ers met koffers voorbij.

Hoewel iedereen benadrukt kalm te zijn, heerst er een opgewonden stemming. Nog nooit in de korte geschiedenis van de OVSE-missie is de toestand zo dramatisch geweest als deze vrijdag. Tijdens het bloedbad van Racak en tijdens de besprekingen van Rambouillet was iedereen wel in staat van paraatheid, maar van een echte opdracht de koffers te pakken kwam het nooit.

Behalve de OVSE vertrekken 'op zeer korte termijn' ook de personeelsleden van de ambassades van de NAVO-landen als teken dat NAVO-bombardementen nu echt op komst zijn. Dan is Kosovo alleen, in een sfeer die heen en weer slingert tussen angst en machteloze woede. Voor het hoofdkantoor van de OVSE in Pristina koelt een Servisch gezin zijn woede op een van de auto's.

Het gros van de Serviërs heeft nooit veel opgehad met de waarnemers in hun oranje auto's. Net als de Servische overheid, van wie iedereen zich angstig afvraagt of die de OVSE'ers vandaag wel zonder slag of stoot zal laten gaan. Als het leger of de politie dat wil, is zo'n vertrek zonder enige moeite te verhinderen.

Een enkele tank zou al genoeg zijn om de enige weg die naar Macedonië voert te blokkeren. De weg voert door een gebied met steile bergen, door enkele tunnels en over een paar bruggen waarvan er minstens een volgens de waarnemers is ondermijnd, zodat zij elk gewenst moment door de Serviërs kan worden opgeblazen.

Bij een van de bruggen houdt een groepje soldaten het schaarse verkeer in de gaten. Bij de legerbasis in Djeneral Jankovic staan enkele pantserwagens.

OVSE'er Houwen verwacht vandaag geen problemen bij de evacuatie. 'Maar we zijn erop voorbereid', zegt hij. Bijna optimistisch voegt hij eraan toe: 'Bovendien is er nog altijd een kans dat de hele evacuatie alsnog op het allerlaatste moment wordt afgelast.' Maar er is niets dat daarop wijst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden