Reconstructie

De overvaller van een Arnhems gezin werd doodgereden. Hoe ver mag je gaan in de verdediging?

Kogels, een geconfisqueerde bestelauto en een dode overvaller: een beroving van een gezin in Arnhem loopt dramatisch uit de hand. Moeten de slachtoffers worden vervolgd door hun daad? Een reconstructie.

Een mobiele eenheid van de forensische opsporingsdienst staat bij het huis aan de Limburgsingel. Beeld null
Een mobiele eenheid van de forensische opsporingsdienst staat bij het huis aan de Limburgsingel.

Albert K. en zijn vriendin klimmen over hun tuinmuurtje, op de vlucht voor de man die zojuist hun huis heeft overvallen. Het stel komt terecht op de aangrenzende Arnhemse Randweg. Daar smeken ze een passerende etensbezorger in een bestelauto om hulp, waarop die van schrik uitstapt en wegrent, omdat het stel roept dat er geschoten is. Albert en zijn vriendin stappen in de auto en rijden terug naar hun huis, want de kinderen liggen boven en zijn misschien nog in gevaar, zo verklaren ze later. Als Albert de draai over de middenberm van de weg maakt, komt het stel opnieuw oog in oog te staan met de gewapende overvaller. Die schiet met zijn revolver richting de auto. Dan geeft Albert gas.

Noodweer

Dit is het verhaal van Albert K. en zijn vriendin, dat wordt ondersteund door verklaringen van ooggetuigen en passages uit het politiedossier. Het roept de vraag op: hoe ver je mag gaan om je te verdedigen tegen een aanvaller?

Dat een slachtoffer zijn belager om het leven brengt, is niet nieuw in de Nederlandse strafrechtgeschiedenis. Maar de omstandigheden bij de dood van de overvaller in Arnhem zijn bijzonder vanwege de extreme agressie van de overvaller en het confisqueren van een bestelauto.

Albert en zijn vriendin zijn vrijgelaten door de politie. Ze worden verdacht van betrokkenheid bij de dood van de overvaller. Of ze worden vervolgd is nog niet bekend, maar áls ze worden vervolgd beroepen hun advocaten zich - onder meer op basis van camerabeelden - op noodweer of noodweerexces. De rechter zal, als de zaak voorkomt, in kaart brengen hoe het zo uit de hand heeft kunnen lopen, op donderdagavond 30 maart aan de Limburgsingel in Arnhem. Namens het Nederlands Instituut voor Psychiatrie en Psychologie onderzoekt een gedragsdeskundige de geestestoestand van K. tijdens het incident.

Eerder die avond is op camerabeelden te zien dat de overvaller nerveus om zich heen kijkt als hij aanbelt bij het zorgvuldig beveiligde hoekhuis in de wijk Laar Oost. Zeker vier camera's registreren alles wat er om de woning gebeurt. Na een inbraak in 2006 in hun vorige huis nemen de bewoners het zekere voor het onzekere.

De overvaller heeft zich flink ingepakt en is onherkenbaar. In het huis zit Albert (34) met een Rolexhorloge ter waarde van 30 duizend euro om zijn pols. Hij heeft het horloge tot ergernis van zijn vriendin (32) op Marktplaats te koop gezet. Er heeft een man gebeld met interesse en samen hebben ze een afspraak gemaakt voor een bezichtiging. Als de man de afspraak verzet en later zijn telefoon uit heeft staan, krijgt Albert argwaan. Omdat hij dan nog alleen thuis is en zijn enkel heeft gebroken, laat hij zijn vriend Fred naar zijn huis komen.

Het bestelbusje dat is gebruikt bij een achtervolging, na een gewapende woningoverval in de Limburgsingel in Arnhem. Beeld null
Het bestelbusje dat is gebruikt bij een achtervolging, na een gewapende woningoverval in de Limburgsingel in Arnhem.

Overval

Rond 21.30 uur zijn Albert en zijn vriendin, haar zus en Fred in de tuin en de woonkamer nog aan het nagenieten van een warme lentedag. De kinderen zijn ingestopt, de barbecue is uitgedoofd. 22 graden op 30 maart, dat is uitzonderlijk warm zo vroeg in het jaar. Het is al donker in de tuin, waar de vrouwen op een loungebank relaxen. Albert en Fred zijn in de woonkamer, ook hij is blijven eten.

Als de bel gaat, doet Fred open. Direct is duidelijk dat er geen koper voor de deur staat: de overvaller is ingepakt en dus onherkenbaar, waarop Fred de deur dicht probeert te doen. Er wordt geduwd en getrokken en al snel opent de overvaller het vuur met zijn pistool. Kogels vliegen door de deur, de gang en even later vanuit de woonkamer de tuin in. Fred duikt naar de grond. De overvaller en Albert komen via de woonkamer de tuin in. Hij heeft Albert onder schot. De zus zit in de tuin onder tafel.

'Weg, weg', roept Albert naar zijn vriendin, die 112 inmiddels aan de lijn heeft. Albert haalt de Rolex van zijn pols en gooit het klokje en een paar honderd euro op de grond. De overvaller oogt afgeleid als hij het horloge oppakt. Albert en zijn vriendin grijpen het moment aan om te vluchten. Ze klimmen over een muurtje dat de tuin scheidt van de Randweg, een weg met veel verkeer. De vrouw klautert als eerste over de muur, Albert strompelt er met zijn blessure even later achteraan. De kinderen zijn nog boven in het huis, Fred houdt zich voor dood en de zus ligt nog steeds onder de tafel in de tuin.

Eenmaal op de Randweg ziet het stel een bezorger van het nabijgelegen restaurant Snackattack. Hij heeft twee schotels kapsalon en een broodje shoarma bij zich en rijdt met een rustig gangetje in de richting van de rotonde.

De Arnhemse woning is afgezet door de politie na de overval. Beeld null
De Arnhemse woning is afgezet door de politie na de overval.

Dat geeft Albert en zijn vriendin de kans de bestelauto aan te houden. Ze herkennen het reclameopschrift en roepen om hulp. In blinde paniek stapt de bezorger uit om vervolgens in één lange sprint terug naar het restaurant te rennen. Net als de vrouw belt ook hij 112: 'Geschoten, overval, Limburgsingel', veel meer komt er niet uit.

Als Albert achter het stuur is gekropen en de draai terug richting huis maakt, ziet hij de overvaller weer voor zich verschijnen. Zijn vriendin zit naast hem voorover gebukt achter de dashboard, uit angst voor een kogel, want de overvaller is opnieuw begonnen met schieten. Dan rijdt Albert in op de man. Hoewel ze de overvaller raken, komt de auto niet tot stilstand: in een vloeiende beweging buigt Albert af, draait hij opnieuw en rijdt hij nóg een keer in de richting van de man.

De auto komt uiteindelijk met een knal tegen een tuinhuisje tot stilstand. Of hij in de tussentijd de overvaller een tweede keer heeft geraakt is onduidelijk. Zeker is dat de overvaller ter plekke sterft en achterblijft in een plas bloed, naast het ontzette tuinhuisje en parallel aan een hekje dat grenst aan het huis van een van de buren.

Reconstructie

Deze reconstructie kwam tot stand aan de hand van gesprekken met de advocaten van beide verdachten, de bezorger, diens baas en twee omwonenden. De camerabeelden maken deel uit van het dossier. Nabestaanden van de omgekomen overvaller waren niet bereikbaar voor commentaar. De politie en het Openbaar Ministerie wilden niet reageren.

Wanneer is iets noodweer(exces)?

Hoe ver mag je gaan om je belager uit te schakelen? Ferry de Jong, hoogleraar strafrecht aan de Universiteit Utrecht, wijst op twee zaken waarin een beroep op noodweer(exces) door de rechter van tafel werd geveegd.

Een overval eind jaren negentig in een restaurant, waarbij het aanvankelijke slachtoffer na een schietpartij had kunnen vluchten, maar toch besloot zijn belager dood te schieten. En in 2004, toen een overvaller s' nachts door een worsteling en een val van de trap al was uitgeschakeld, maar eenmaal beneden toch nog door extra geweld om het leven werd gebracht. In beide zaken hield de Hoge Raad de opgelegde celstraf van het Hof voor de aanvankelijke slachtoffers in stand: de man in het restaurant kreeg acht jaar wegens moord en de man die zijn overvaller doodsloeg drie jaar wegens doodslag.

In het geval van deze Arnhemse overvalzaak lijkt een succesvol beroep op noodweer(exces) af te hangen van deze vragen: raakt de auto de overvaller ook de tweede keer? En zo ja: was de overvaller na de eerste aanrijding nog een gevaar voor zijn slachtoffers?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden