Interview

'De overheid kan niet zeggen: ik keer de andere wang toe'

Hij is een gelovig man, maar ook een islamcriticus. Bang voor de dood is hij niet. 'Onthecht', noemt hij zichzelf. 'Mijn ziel en zaligheid hangen niet af van een carrière in Den Haag.'

Gert-Jan Segers, nieuwe partijleider van de ChristenUnie Beeld Julius Schrank

Voor Gert-Jan Segers is een tsunami of een dodelijke epidemie moeilijker te begrijpen dan de aanslagen in Parijs. 'Dit kwaad komt van mensen. God heeft ons heel veel ruimte gegeven voor het goede, maar ook voor het kwade. Ja, God kan ingrijpen, Hij kan alles en iedereen naar zijn hand zetten. Maar dat zou van ons robots maken, willoze mensen. Marionetten met een hemelse regisseur en daar geloof ik niet in.'

Dit is Gert-Jan Segers (46): de nieuwe partijleider van de ChristenUnie, een man die heus twijfelt, maar niet over het geloof. Hij werkte zeven jaar als zendeling in Egypte en koos daarna voor een carrière in de politiek. Nog geen drie jaar in de Tweede Kamer en nu al partijleider - er zijn weinigen die hem dat nadoen.

CV

9 juli 1969 Geboren te Lisse.

1981-1988 VWO in Leeuwarden.

1988-1994 Politicologie in Leiden.

1994-1999 Beleidsmedewerker RPF-fractie Tweede Kamer.

1999-2000 Medewerker EO Radio 1.

2000-2007 Coördinator christelijk toerustingscentrum te Caïro.

2008-2012 Directeur Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie.

2012-2015 Tweede Kamerlid ChristenUnie.

10 november 2015 Fractievoorzitter ChristenUnie.

Segers is gehuwd en heeft drie dochters.

De islamcriticus

U hebt de islam van nabij leren kennen in Egypte. Hoe verklaart u de woede van radicale moslims uit die regio jegens het Westen?

'Ik vind de sociaal-economische verklaring absoluut niet afdoende. Kijk naar de commandanten van 11 september: jongens die goed opgeleid waren, uit rijke families. Het is volstrekte onzin om te zeggen: ze zijn boos omdat ze arm zijn of geen kansen hebben. Dan zou eerder een Zimbabwaan zichzelf moeten opblazen.

'Het zijn eerder totaal losgeslagen jongeren die eigenlijk niemand zijn. Wat is de belofte van de radicale islam? Een groots en meeslepend leven. Jij speelt de hoofdrol in het eindtoneel, in de komst van Gods koninkrijk op aarde. Je wordt van een zero ineens een held. Letterlijk in één klap.'

Ook de PVV zoekt de oorsprong van het geweld in de islam. Zit u op één lijn met Geert Wilders?

'Nee. De PVV schiet tekort met een heel simplistische visie op de islam. Dat de islam altijd leidt tot geweld. Ik kan me voorstellen dat mensen die de Koran lezen er de legitimering in vinden voor aanslagen. Maar het is niet zo dat het lezen van de Koran leidt tot het uitvoeren van aanslagen. Ik ben ook heel vredelievende moslims tegengekomen.

'Wat Wilders doet, is volstrekt contraproductief. Je snijdt in je eigen vlees als je iedereen van je afduwt en 1,3 miljard mensen wereldwijd tot je vijand verklaart. Dommer dan dat kan niet.'

U heeft al in 2009 gezegd: 'Als je de islam uit het publieke leven wegduwt, zoals in Frankrijk, gaat het broeien. Dan wordt de moskee een broedplaats van anti-democratisch radicalisme.' Heeft Frankrijk de bloedige aanslagen over zichzelf afgeroepen?

'Dat is een veel te hard oordeel. Ik denk wel dat we deze week een bevestiging hebben gezien van het onvruchtbare van de Franse politiek. Het land is sterk gericht op uiterlijke uniformering en vooral repressie. Dat zie je ook in de reactie van Hollande. Hoe de politie de wijk in gaat met enorme wapens. Je moet je onderwerpen aan de Franse staat.

'Ik denk dat het veel vruchtbaarder is om ruimte voor verschil te houden, ook voor opvattingen die haaks op de jouwe staan. Ja, er zijn grenzen aan de vrijheid. Vrouwenbesnijdenis, no way. Maar een hoofddoekje weren uit de publieke ruimte, als je het daarin zoekt...'

Hoe staat Nederland ervoor?

'Beter dan België en Frankrijk. We hebben wel terrein verloren. Na de moord op Theo van Gogh hadden lokale overheden een heel goede informatiepositie. Toen Fitna (controversiële islamfilm van Wilders, red.) uitkwam, zeiden lokale agenten tegen mij: we weten wat er onder jongeren leeft, dit gaat geen problemen opleveren.

'Maar we moeten absoluut oppassen. We hebben bezuinigd op wijkbeleid en dat is fout. Het is waanzinnig wat voor bezuinigingen er op de veiligheidsdiensten zijn losgelaten.'

De meeste aanslagplegers in Parijs waren in Syrië geweest. Kunnen Nederlanders die naar Syrië vertrekken wat u betreft beter daar sneuvelen?

'Nee. De dood van iemand kan nooit de oplossing zijn. Ik hoop vooral dat zij van gedachten veranderen. Jezus zegt: keer de andere wang toe, heb uw vijanden lief.'

Toch is de ChristenUnie voor het gooien van bommen op diezelfde IS-strijders.

'Dat is het onderscheid tussen een persoonlijke verantwoordelijkheid, waarbij we mensen kunnen vergeven, en het antwoord van de overheid. De overheid kan niet zeggen: ik keer de andere wang toe. Daar waar terreur wordt gepleegd, is het de plicht van de overheid die te bestrijden. Het kwaad kan soms zo kwaadaardig zijn dat er geen andere optie is dan het met geweld te stoppen.'

De politicus

Zo zelfverzekerd als Segers praat over religie, zo hapert hij als het gaat over politieke ambities. Tekenend is zijn reactie op de vraag wat het eerste is wat hij doet als de ChristenUnie de grootste partij wordt.

Segers wordt een beetje rood en kijkt naar zijn voorlichter.

'Wat is het eerste wat we zouden... ehm... wat zou jij zeggen, Jonathan?'

Na bijna een halve minuut nadenken, besluit Segers: 'Er zijn onderwerpen die me zeer na aan het hart liggen. Ehm... Laten we deze zaak nemen waar we nu zitten. Als je denkt aan de positie van mensen met een downsyndroom. Ik ben er heilig van overtuigd dat die er helemaal bij horen. Was ik premier, dan zou ik hopen dat dat besef veel sterker was.'

Segers verwijst naar de Haagse broodjeszaak Tosti van Josti waar we hebben afgesproken. Het personeel bestaat uit mensen met een verstandelijke beperking.

Het gaat erom: u heeft de absolute meerderheid, wat doet u op zo'n dag?

'Ik zou op het punt van zorg voor de schepping echt andere accenten leggen.'

Dus?

'Toekomstige energievoorziening zou een belangrijk punt zijn. Wij willen ruimte geven aan mensen om zelf het initiatief te nemen, zodat ze een zorgcoöperatie of energiecoöperatie kunnen oprichten.

'Maar ook, mensenhandel en prostitutie: daar zou ik ook nog wel een paar wetten weten.'

U zou meteen prostitutie verbieden?

'Dan zou er overmorgen een pooierverbod zijn.'

U zegt: mensen met het syndroom van Down horen er helemaal bij. Hoe zit dat met mensen die een liefdesrelatie willen beginnen met iemand van hetzelfde geslacht?

'Ja, die horen er helemaal bij.'

Die kunnen ook volksvertegenwoordiger voor de CU zijn?

'Dat is een zaak van een selectiecommissie en het congres.'

Een partijleider heeft daar toch een stem in.

'We geven ruimte aan verschillende antwoorden.'

Waarom zegt u niet gewoon: een getrouwde homo, dat is geen probleem.

'Er zijn al mensen lid die homo zijn.'

Die zijn van harte welkom?

'Wij hebben nooit een ballotagecommissie bij de deur staan die zegt: jij deugt niet.'

Nooit? Vijf jaar geleden nog zei de toenmalige CU-leider dat praktiserende homo's niet welkom waren.

'Er was heel lang de vanzelfsprekendheid: dat komt bij ons niet voor. Nou, dat komt wel voor. Iedereen die zegt: ik wil met een open Bijbel politiek bedrijven, is welkom bij de CU. Punt uit.'

Wat gebeurt er met de abortuswet en de euthanasiewet als de CU de grootste partij zou zijn?

'Toen mijn nichtje Hanna geboren was en het duidelijk werd dat ze downsyndroom had, zei de huisarts: pech gehad, volgende keer vruchtwaterpunctie. Dus wat is dan de veronderstelling? Dit kind had er eigenlijk niet moeten zijn. Dat strijdt met mijn diepste overtuiging over welk leven waardevol is.'

Waarom vindt u het moeilijk om antwoord te geven of de abortuswet dan blijft?

'Ik wil eerst de waarde en dan pas de norm benadrukken.'

Dan eindigt u toch met de norm.

'Dan eindig ik met de norm dat de mogelijkheden voor abortus ingeperkt worden.'

De man

Segers heeft drie dochters en praat graag over zijn familie in Amersfoort. Graag zou hij meer tijd met ze doorbrengen. Toch maakte hij snel carrière op het Binnenhof in Den Haag. Waarom hij daar past? 'Misschien wel omdat ik, hoe zeg je dat, onthecht ben. Omdat mijn ziel en zaligheid en zijn niet afhangen van een carrière in Den Haag.'

Vindt u zichzelf een goede vader?

'In de vakanties wel. Tussendoor ga ik af en toe met mijn dochters uit eten. Dan heb ik een date, één op één. En als ze van groep 8 naar klas 1 gaan, mogen ze een hoofdstad uitkiezen en gaan we met z'n tweeën drie dagen weg. Op die momenten ben ik wel een goede vader. Maar deze week niet. Ik heb niet veel met ze gesproken.'

Bent u bang voor het terrorisme?

'Nee. Mijn jongste dochter wel. Er gaat een siddering door haar heen als ze IS hoort. Maar ik voel die angst niet.'

Komt het door uw geloof dat u niet bang bent voor de dood?

'Nee. Ik geloof niet dat het ophoudt na de dood, maar ik vind de dood geen aantrekkelijk perspectief. In die zin ben ik niet onverschrokken. Maar soms is een opdracht groter en belangrijker dan jouw angst. Het komt er soms op aan je rug recht te houden. Om pal te staan voor vrijheid en rechtsstaat. In Egypte heb ik de mannen met baarden gezien van de Moslimbroederschap, heel intimiderend. In Nederland zag ik jongens van 'Sharia for Belgium' ooit binnenkomen in een debatzaal. Mensen waren angstig. Maar mij maakt dat kwaad. Stelletje ploerten die Arabische leuzen schreeuwen. Ik ga gewoon pal tegenover ze staan.'

Hebt u wel eens slapeloze nachten?

'Soms doe ik mensen geen recht, ben ik te snel met mijn oordeel, te scherp met mijn woorden. Daar kan ik wakker over liggen. Wat reaguurders op een website over me zeggen, raakt me niet. Maar als mensen die ik hoog heb van me zeggen: dit valt me van je tegen - dat kan me ontzettend raken.'

Heeft u ook niet-gelovige vrienden?

'Ja.'

Waar heeft u die opgedaan?

'Gewoon. Studie, binnen mijn familie, in de buurt.'

Is dat typerend voor een nieuwe generatie in de ChristenUnie?

'Ja, misschien wel. Ik ben opgegroeid met het wereldbeeld: wij, kerk, knus. Maar pas op, daar is de wereld, misschien heeft die het wel op je gemunt. Ik ben veel meer in de wereld gaan staan. En het mooie is: dat levert prachtige gesprekken op. Het menselijke aspect is veel belangrijker dan het religieuze verschil.'

Stel, uw dochter komt thuis met een diepgelovige moslim. Zij bekeert zich. Krijgt het huwelijk uw zegen?

'Ik zou bij de trouwerij zijn. Als zij zich vrijwillig wil bekeren, heeft zij daar alle ruimte toe. Ik heb gezien hoe onrechtvaardig het is dat mensen uit hun families worden gestoten, of voor hun leven moeten vrezen, als zij zich bekeren tot het christendom. Ik zou er wel verdrietig over zijn.'

Aan welke passage uit de Bijbel heeft u het meeste gehad?

'Het gedeelte waarin Jezus zegt: maak je geen zorgen, ik zorg voor je. Vertrouwen in God en de rest komt goed. Dat geeft een zekere ontspannenheid. Dat je niet ten onder gaat aan een Messiascomplex: dat je denkt dat jij de wereld moet redden.

'Er is dat verhaal over het kleine jongetje met de vijf broden en twee vissen. Heel veel mensen zitten bij Jezus, ze hebben honger. Op een wonderlijke manier zijn die paar broden en vissen genoeg voor iedereen. Dat vind ik een hoopvol verhaal. Ik ben een klein jongetje met vijf broden en twee vissen, mijn mogelijkheden zijn beperkt. Ik doe wat ik kan. Wie weet waartoe het leidt.'

Gert-Jan Segers: 'Ik ben veel meer in de wereld gaan staan' Beeld Julius Schrank
Gert-Jan Segers, samen met voorganger Arie Slob Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden