Achtergrond Staatswiet

De overheid is gewaarschuwd: een Double Diamond-hasjroker stapt niet over op White Widow-wiet

Lekker blowen in coffeeshop Tourmalijn in Tilburg. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Volgend jaar begint in tien gemeenten het experiment met legale cannabis. Er zijn allerlei haken en ogen, maar de belangrijkste lijkt de overheid niet te willen zien: de smaak van gebruikers gaat het succes bepalen. ‘Als mijn soort er niet bij zit, dan zoek ik het wel op straat.’

‘Ik rook meestal Tange­rine Dream’, zegt ­Myron van der Plas (22) aan de bar van coffeeshop Toermalijn in Tilburg. ‘Het is een hybride wietsoort, daar word ik heel helder van. Het geeft een relaxed gevoel, mijn hersens reageren er goed op – ik kan er lekker op studeren. Maar anderen kunnen er juist heel moe van worden.’

Verderop aan de bar verpulvert Hans Kolen (40) een Marlboro-sigaret, vermengt de tabak met Double Diamond-hasj en rolt de verse joint weer dicht. Met een verzaligde blik neemt hij een trek. ‘Wiet is niks voor mij’, zegt hij. ‘Ik rook altijd hasj. Dat is zuiver, ik word er lekker high van, lekker licht in mijn hoofd. Van wiet word je zo stoned, ­fysiek zwaar, loom, moe.’

Zoveel blowers, zoveel smaken en voorkeuren.

Bij coffeeshop Toermalijn zijn 33 soorten wiet en hasj te koop, met daarnaast ook nog 19 verschillende voorgerolde joints. Op de menukaart staat bij elk item de smaak en het effect beschreven.

Buiten Skunk, met 6 euro per gram verreweg de goedkoopste wietsoort (omdat die buiten wordt gekweekt en daardoor minder sterk is): ‘Zoete smaak en geur, mooie toppen, weinig zaad. Relaxed high.’

Tangerine Dream (12,50 euro per gram): ‘Fruitige, citrus zoete smaak en geur. Happy, relaxed, uplifting, energiek sterk.’

Double Diamond, hasj uit Marokko (19 euro per gram): ‘Zeer romige, zoete smaak, waanzinnige geur, uitzonderlijke kwaliteit. Zwoel, warm stoned.’

Het is misschien wel het meest onderschatte onderdeel van het veelbesproken kabinetsinitiatief om in maximaal tien steden te gaan experimenteren met gereguleerde wietteelt: de zeer uiteenlopende smaken en voorkeuren van de blowers. De kans bestaat dat de overheid in het experiment maar een beperkt aantal cannabissooorten toestaat.

‘Iedereen heeft een ander fysiek en geestelijk systeem, iedereen reageert anders op verschillende soorten wiet en hasj’, onderstreept Willem Vugs (50), eigenaar van coffeeshop Toermalijn. ‘Je kunt niet zeggen: we geven het volk één soort wiet, en alles is geregeld.’

Hij houdt een vurig pleidooi om de bestaande diversiteit op de menukaart van coffeeshops in stand te houden. ‘Anders schiet de overheid zich met het experiment in de voet’, waarschuwt Vugs. ‘Want als de gedoogde wiettelers slechts een paar soorten mogen kweken, dan zullen veel klanten hun heil toch op de illegale markt gaan zoeken. Je stapt als blower niet zomaar over van de ene op de andere soort. We zijn als coffeeshopbranche echt bang dat de overheid dit onderschat.’

Het experiment: wat gaat er gebeuren?

Het kabinet heeft in het regeerakkoord besloten om een experiment te doen met het gedogen van hennepteelt voor recreatief gebruik. 

Onderzocht wordt of daarmee de drugscriminaliteit wordt tegengegaan, de openbare orde en veiligheid verbetert en de volksgezondheid is gediend. De inrichting van het ‘Experiment gesloten coffeeshopketen’ moet eind dit jaar duidelijk zijn. 

Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid en minister Bruins voor Medische Zorg hebben een adviescommissie onder voorzitterschap van de Maastrichtse hoogleraar André Knottnerus gevraagd hierover advies uit te brengen. Aanvankelijk moest dat advies er al uiterlijk eind mei zijn, maar Knottnerus had meer tijd nodig. Hij zal nu komende woensdag, 20 juni, met zijn advies komen.

 Het is de bedoeling dat de commissie later dit jaar ook advies uitbrengt over welke gemeenten gaan deelnemen aan de proef. Intussen werkt het kabinet aan een wetsvoorstel dat het mogelijk moet maken om tijdelijk af te wijken van bestaande wet- en regelgeving. 

Het is de bedoeling dat deze ‘experimenteerwet’ nog voor de zomer wordt ingediend bij de Tweede Kamer. Het experiment, dat op zijn vroegst pas volgend jaar van start gaat, zal maximaal vier jaar duren. 

Daarna volgt in de uitverkoren gemeenten een afbouwfase van zes maanden waarin ‘de situatie wordt hersteld zoals deze bestond vóór het experiment’. Na evaluatie van het experiment zal besloten worden over de toekomst van het huidige gedoogbeleid.

Indica versus sativa

In andere coffeeshops worden weer heel andere cannabissoorten verkocht. Er zijn weliswaar twee hoofdstromingen: cannabis indica (waar je stoned en loom van wordt) en cannabis sativa (dat je high en psycho-actiever maakt). Maar daarbinnen is een keur aan variëteiten en iedere wietkweker heeft zijn eigen specialiteit.

Het kabinet heeft een adviescommissie onder voorzitterschap van de Maastrichtse hoogleraar André Knottnerus gevraagd om advies uit te brengen over de vorm van het experiment met gecontroleerde wietteelt. Een van de vragen luidt: ‘Wat adviseert de commissie ten aanzien van de soorten hennep (inclusief hasjiesj) die geteeld moeten worden en wat is het advies ten aanzien van de kwaliteit? Aandachtspunt hierbij is dat voldoende variëteit beschikbaar moet zijn in het belang van een representatief experiment.’

Toch lijkt het niet waarschijnlijk dat minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid uiteindelijk zal toestaan dat er wel 30 of 40 soorten ‘staatscannabis’ gaan worden gekweekt in door de overheid gecontroleerde kwekerijen. Want zo’n grote ­diversiteit maakt de organisatie extra ingewikkeld. Ter vergelijking: Bedrocan, de enige legale cannabiskweker in Nederland die al vijftien jaar medicinale wiet produceert, heeft maar vijf variëteiten in het assortiment.

In Toermalijn bevestigen klanten dat ze niet zomaar van cannabissoort gaan veranderen. De één is een echte White Widow-roker, de ander prefereert Amnesia of LA Confidential. ‘Als mijn soort er niet meer bij is in de coffeeshop, dan zoek ik het wel op straat’, zegt Tonio de Rooij (26), die vooral een Haze, zoals Amnesia, of Kush rookt. ‘Op straat is alles te krijgen.’

Op het gezellige terras in de achtertuin van Toermalijn kijkt hij naar een schaakpartij die twee anderen al blowend aan het spelen zijn. ‘Vroeger was ik nogal rebels en agressief. Als ik blow, heb ik mezelf meer onder controle’, aldus De Rooij. Zijn schakende buurman: ‘Ik ben een echte Widow-roker.’

De smaak van hasj

Binnen aan de bar, waar Ibiza-loungemuziek door de speakers klinkt, zegt Tangerine Dream-roker Van der Plas: ‘Ik vind Amnesia helemaal niet fijn. Daar krijg ik hoofdpijn van. Als mijn favoriete soorten buiten de boot vallen, ga ik geheid de illegale markt op. Dat geldt, denk ik, ook voor anderen. Mensen gaan toch op zoek naar de soorten waarbij ze zich fijn en gelukkig voelen.’

Klanten van coffeeshop Tourmalijn in Tilburg. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Geen haar op het hoofd van Double Diamond-roker Kolen ook die erover piekert om over te stappen op wiet. ‘Ik blijf altijd een hasj-roker’, zegt hij. ‘Als dat niet meer verkrijgbaar is in de coffeeshop, dan weet ik wel ergens een huisdealer te vinden.’ Volgens coffeeshopeigenaar Vugs bestaat bijna 20 procent van zijn omzet uit hasjverkopen.

Hasj belooft een extra lastig product te worden in het experiment met legale cannabisteelt. De meeste hasj komt uit Marokko, Nepal of Afganistan. ‘Hasj bestaat uit de samengeperste kristallen van de cannabisbloemen die buiten zijn geteeld’, vertelt Vugs, zelf ook een hasj-roker. ‘Je kunt van nederwiet ook wel hasj maken, maar de kwaliteit is een stuk minder.’

Dat beaamt Kolen: ‘Je kunt van ­Nederlandse planten wel hasj maken, maar dat is toch niet de originele stuff. Daarom zegt dat experiment met legale wietteelt mij niets. Want wiet geeft niet de smaak die ik wil, en legale hasj uit het buitenland, dat zie ik er niet van komen.’

Niet alleen de coffeeshopbranche pleit voor een zo groot mogelijk ­diversiteit aan cannabissoorten in het teeltexperiment, ook belangen­organisaties van blowers breken daarvoor een lans. Een gevarieerd aanbod is van cruciaal belang voor het welslagen van de ‘wietproef’, stelt cannabisconsumentencollectief We­Smoke.

Vergelijk het met bier, zegt Vugs: een liefhebber van zware Belgische bieren als Westmalle-triple of Duvel stapt niet zo maar over op Heineken-pils. Net zoals het ene bier het andere niet is, zo is de ene wietsoort niet zomaar inwisselbaar voor een andere soort. Hij pleit er daarom ook voor dat bestaande wietkwekers worden ingezet voor het teeltexperiment. ‘Een rozenkweker kan niet zomaar wiet kweken’, zegt hij. ‘En de wietkwekers telen niet allemaal Heineken, maar hebben allemaal hun eigen specialiteit, zoals een Westmalle triple of een Duvel.’

Buiten op het terras geniet Sanne Verzijl (21) samen met twee vriendinnen van haar jointje met Haze. ‘Ik heb migraine, meestal rook ik Amnesia of Enemy of the State, allebei sativa’s’, zegt ze. ‘Ik ga echt geen indica roken. De overheid moet niet zomaar soorten gaan weghalen, want dan krijg je chaos.’

Wat zijn er ontzettend veel verschillende soorten cannabis. 

Struin maar eens even rond op deze schier eindeloze inventarisatielijst.

Ministers presenteren plan voor omvangrijke proef met wietteelt door de overheid

Het experiment waarbij gemeenten legale wiet mogen verkopen, gaat vier jaar duren en wordt daarna binnen een half jaar afgebouwd. Dat schreven de ministers Grapperhaus (justitie en veiligheid) en Bruins (medische zorg) aan de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.