Column

De overheid heeft een hekel aan ons

Staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid. Beeld anp

Aan Ruud Lubbers wordt de volgende wijsheid toegeschreven: 'We hebben allemaal één ding gemeen, en dat is dat we allemaal een hekel aan de overheid hebben.' Zelf heb ik me nooit zo in voornoemde 'wij' kunnen vinden; ik ben doorgaans één en al welwillendheid jegens de overheid en ik volhard in het geloof dat 'wij' juist ontzettend boffen met de misschien niet altijd even handige maar doorgaans goed functionerende Nederlandse overheid.

Volgens mij is het omgekeerd: de overheid heeft een hekel aan ons.

Ze is geobsedeerd door de gedachte dat de mensen in wier dienst zij is onverantwoordelijke kinderen zijn die je geen seconde uit het oog kunt verliezen, dan wel geboren fraudeurs die permanent van hogerhand gewezen moeten worden op het verschil tussen asociaal en fatsoenlijk. Resultaat: een lawine aan flauwekulregels en antifraudemaatregelen, die het af en toe, toegegeven, best moeilijk maken te volharden in het geloof in die soms onhandige maar doorgaans goed functionerende overheid.

Geen dossier waarin de burgerhaat van de overheid zo manifest is als in het dossier-pgb. Ooit was het persoonsgebonden budget bedoeld om het leven voor burgers met pech - zeg maar de mensen bij wie de overheid in dienst is - draaglijker en eenvoudiger te maken. Maar op zeker moment vatte bij de Tweede Kamer de waangedachte post dat er misschien wel pgb-houders zijn die, als je even niet oplet, al dat zorggeld dijenkletsend verbrassen in de Efteling, vergooien aan de hoeren en aan all-inclusivevakanties in een Grieks resort. Dat ze de volksvertegenwoordiging voor lul zetten, die goeiige Martin van Rijn voorop.

Veel waarheid school er niet in die opvatting, maar wantrouwen jegens de eigen burgers en het bedrijven van spierballenpolitiek vormen al geruime tijd de leidraad voor Haags beleid. De kant van de gewone mensen kiezen, flexibiliteit bepleiten en de Nationale Ombudsman nazeggen dat '98 procent van de burgers gewoon deugt': dat zijn aan het Binnenhof Haag haast subversieve daden geworden.

Dus moest de uitkering van pgb-gelden drastisch anders, controleerbaarder, fraudebestendiger. Dat daarbij de goedwillende mens voor wie het pgb bedoeld is vergeten is en in de knel is geraakt, dat zijn belang volledig uit het oog is verloren, dat de overheid die hem dienen moest hem het bos heeft ingestuurd en hem enkel wanhoop, ellende en frustratie heeft bezorgd: het is godgeklaagd.

Het mag niet verbazen dat het onderzoek naar de oorzaken en gevolgen van het pgb-drama dat de nieuwe Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen gisteren presenteerde, één lange, ononderbroken tirade is tegen de burgerhaat en het falen van de overheid. En tegen haar hardleersheid, want het is niet de eerste keer dat de overheid in de heksenjacht op een handjevol (vaak vermeende) asocialen en fraudeurs het leger goedwillenden lomp onder de voet loopt.

Van Zutphen haalt in zijn rapport met de titel PGB-trekkingsrechten en de (niet) lerende overheid smakelijke herinneringen op aan een eerdere affaire: iets met de Belastingdienst, één rekeningnummer en het optuigen van een kanon om die ene, eventuele kleine krabbelaar tussen duizenden goedwillenden naar God te schieten. Dat daarbij vele, vele onschuldige omstanders vielen: jammer, maar dat hoort nu eenmaal bij machopolitiek.

Niets geleerd. En sorry zeggen: ho maar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden