'De overheid betuttelt ouders steeds meer'

De rijksoverheid laat binnenkort scholen en gemeenten zelf bepalen hoe met probleemjongeren om te gaan. Een stap vooruit?

Het zijn mooie tijden voor ouders. Gemeenten gaan zich om de jeugdzorg bekommeren. Dat is goed, want die staan dicht bij hun inwoners. Scholen mogen volgend jaar zelf regelen hoe ze lastige kinderen opvangen. Deze week is een mijlpaal bereikt: er zijn 152 samenwerkingsverbanden voor passend onderwijs opgericht. Gefeliciteerd.

'Die samenwerkingsverbanden mogen er dan zijn, maar niemand weet hoe die samenwerking eruit gaat zien, wie wat gaat betalen en hoe scholen onderling gaan regelen wie welk kind hoe opvangt. Dat moet binnen negen maanden duidelijk zijn, dan gaat de wet in. De enige verplichting die een school dan heeft, is ervoor te zorgen dat een kind met een ernstig gedragsprobleem op een school wordt opgenomen, vandaar die verbanden. Maar dat kan best een school dertig kilometer verderop zijn, want de school in mijn gemeente wil bijvoorbeeld niet meer dan drie adhd'ers per klas.'


Kan ik me voorstellen. Want van al die 'rugzakjes' voor probleemgevallen ging een perverse prikkel uit. Hoe meer kneusjes, hoe meer geld. Dat is voorbij.

'Ik vind het helemaal geen mooie tijden voor ouders, want als een school iets beslist, heb je als ouder niets meer te zeggen. Je had toestemmingsrecht bij de aanpak van het kind en je werd bij een behandelplan betrokken. Maar dat verdwijnt. Scholen komen vanaf volgend jaar met een 'ontwikkelingsperspectief'. Ze bepalen van een kind van zes jaar met een probleem wat zijn of haar kansen zijn.


'Dikke kans dat ze laag inzetten, want ze worden vanaf die tijd afgerekend op output. Hoe meer kinderen slagen, hoe meer geld. En ouders hebben niets over dat 'perspectief' te zeggen. Rugzakjes zijn niet langer aantrekkelijk, resultaten gaan geld opleveren. Als een school een behandelingsplan voorstelt voor een kind met gedragsproblemen, dan heb je dat als ouder maar te accepteren.'


Maar u kunt niet ontkennen dat de jeugdzorg een stap vooruit maakt. Een gemeentelijk wijkteam gaat zich om jongeren met problemen bekommeren. Weg met die bosjes behandelaars.

'U moet goed begrijpen dat de geestelijke gezondheidszorg onder jeugdzorg komt te vallen. Jeugdzorg is meer van het opvoeden, de ggz is eerder medisch. Eerst zouden gemeenten ggz-gevallen gaan beoordelen, maar dat is gelukkig van de baan. Wethouder Hekking is geen psychiater en het goedbedoelde opvoedingsadvies om een adhd'er eens lekker te laten ravotten, zet ook geen zoden aan de dijk.


'Een eventuele behandeling gaat via de huisarts lopen en niet via een gemeenteambtenaar zoals eerder de bedoeling was. Zo'n huisarts doet zijn best, maar is niet per se op psychisch terrein deskundig. Wat ik nog schandaliger vind, is dat in geen enkel ander Europees land recht op medische zorg een voorziening is. De verzekering betaalt de behandeling van uw gebroken been, de gemeente de psychiatrische behandeling van een jongere. En dan maar hopen dat de gemeente genoeg in kas heeft.'


U bent wel erg negatief. Het is goed dat de overheid een stap terug doet en de verantwoordelijkheid legt waar die hoort. Wij zelf zijn de maatschappij.

'Ik ben voor mondigheid, zeggenschap en eigen verantwoordelijkheid. Graag. Maar de overheid betuttelt steeds meer de ouders van kinderen met gedragsproblemen. Neem de wetgeving over de jeugdzorg. Daarin staat dat 'alle kinderen gezond en veilig moeten kunnen opgroeien, hun talenten ontwikkelen en naar vermogen participeren in de samenleving'. Waarom moet dat in een wet worden opgenomen? Blijkbaar gaat onze overheid ervan uit dat kinderen geteisterd worden door onverantwoordelijke ouders. Ouders willen uiteraard niets liever dan een gezond kind dat niets naars overkomt.'


Ik zie het probleem niet. De wet legt een ideaal vast.

'Ja, maar dan moet je niet met allerlei maatregelen komen die erop wijzen dat de overheid twijfelt aan de opvoedcapaciteit van ouders van jeugd met ernstige problemen. U wilt een voorbeeld? De gemeente Schijndel komt met een 'klantplan' voor probleemjongeren, waarbij ouders helemaal niet worden betrokken. Ik ken het geval van een gezin met meerdere kinderen met adhd. Om de ouders te kunnen ontlasten, was er geld om die kinderen in het weekend bij verschillende adressen onder te brengen, van particuliere bureautjes.


'Die ouders hadden daar geen zin in vanwege het gedoe, elk weekend. Ze kregen een waarschuwing dat ze hun kinderen verwaarloosden. Misschien kunnen ouders zelf wel beoordelen wat goed is voor hun kind. Je hebt binnenkort maar te slikken wat een school goed voor je kind acht, of wat de gemeente wil met jouw kind.'


In de praktijk wordt de soep niet zo heet gegeten.

'De overheid heeft vast het beste met ons voor. Maar het blijft een probleem dat de zorg voor jongeren met problemen in handen komt van mensen die daar niet per se een betere kijk op hebben dan elke andere burger. In de VS hebben scholen een team van experts die docenten adviseren hoe om te gaan met probleemjongeren. Voor de jeugd-ggz is er een landelijk expertisecentrum. Voor scholen zijn er regionale expertisecentra. Al die centra sluiten de deuren. Gemeenten en scholen moeten die expertise inkopen en er komt marktwerking. Dat is een hele geruststelling.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden