De Oranjevrouwen: een afgestelde vechtmachine

Bondscoach Wiegman: 'We hebben de zaken planmatig en thematisch aangepakt'

Het team als beste speler. Het klinkt ouderwets, maar het is de basis onder het succes van de nationale vrouwenploeg, die zondag Denemarken treft in de finale van het EK voetbal.

De speelsters van het Nederlands vrouwenelftal vieren het behalen van de finale na de 3-0 winst in de halve finale tussen Nederland en Engeland van het EK vrouwenvoetbal in het FC Twente Stadion. Beeld anp

In november bedachten de internationals een yell voor het EK. Voor de wedstrijd buigen ze voorover en schreeuwen ze, met de hoofden dicht bij elkaar: 'Wij zijn één team. Wij zijn goud.

Dit is ons EK.'

'Sommige mensen hebben niets met een yell, maar het is echt iets voor ons team', zegt bondscoach Sarina Wiegman donderdag, na de plaatsing voor de EK-finale tegen Denemarken. De nacht is aanstaande en buiten klinkt telkens een andere yell, van horden supporters, drommend rond de bus. Ze begroeten iedere speelster met hartstocht: yeeeaaahhhhh. Oranje is de zomerhype plus.

Soms zijn er van die toernooien dat in een sportploeg alles klopt, dat een voor de buitenwereld bijna kleffe eenheid ontstaat. De mindere spelers kennen hun plaats, de betere gaan voor in de strijd, zowel in sportieve als mentale zin. Dat lukte de mannen bijvoorbeeld tijdens het WK van 2010, met bondscoach Bert van Marwijk, toen de spelers bijna zendelingen waren van de teamgedachte.

Afgestelde vechtmachine

Twee jaar later tijdens het mislukte EK was die saamhorigheid gesmolten in het vuur van egoïsme, om in 2014 glorieus terug te keren, met Louis van Gaal. Hij liet in Brazilië alle 23 spelers in actie komen, als ode aan de samenwerking. Het is vermoedelijk geen toeval dat uitgerekend voormalig aanvoerder van de mannen, topschutter aller tijden Robin van Persie, zo aardig twittert over de vrouwenploeg.

Zo schrijft hij, tijdens het groepsduel met Denemarken, onder een foto van zijn televisie bij de ruststand van 1-0: 'Onze Oranjevrouwen doen het vanavond weer fantastisch vs Denemarken. Super leuk om te kijken. Keep it going girls.'

Oranje is een afgestelde vechtmachine. Eerst een bres schieten in de afweer van de tegenstander, dan desnoods massaal terug om samen gaten te dichten. En als het goed zit met inzet en opofferingsgezindheid, zijn technische onvolkomenheid te accepteren.

Bij de vrouwen is dat teamgevoel misschien gemakkelijker te bewerkstelligen in het voetbal. Ze zijn minder gewend, de ego's zijn kleiner, geld speelt nauwelijks een rol. De mediadruk is beperkt, de verwachtingen lager. Op de bank zitten geen sterren met angst voor hun marktwaarde. Er is nauwelijks historisch vergelijkingsmateriaal. Het kan eigenlijk alleen meevallen en bovendien is Nederland ook een goede ploeg. De verhoudingen liggen vast, de rangorde is natuurlijk. De besten laten zien waarom ze de besten zijn. Lieke Martens oreert na afloop telkens hoe trots ze is op het team.

Wat juist weer moeilijker is voor de vrouwenploeg, is dat die minder gewend is. Probeer maar ontspannen te blijven, met opeens bijna 3,3 miljoen mensen voor de tv en bijna 30 duizend in het stadion. Wiegman: 'Het enige dat we steeds zeggen is dat we verplicht zijn hard te werken als team. Ik weet dat het een cliché is. Dan kun je jezelf altijd in de spiegel blijven aankijken. In die spiegel zie je dan wie we willen zijn. Want dat is de vraag: wie willen we zijn, ongeacht of we winnen of verliezen? Dat straalt het team continu uit. Als we alles geven, kunnen we altijd trots zijn.'

Bondscoach Sarina Wiegman viert het bereiken van de EK-finale met haar speelsters. Beeld Klaas Jan van der Weij

Technische ontwikkeling

Wiegman schroomt het cliché niet. 'Dit is echt een team. Iedereen cijfert zich weg voor het team, geeft alles in de wedstrijd, om die vervolgens over de streep te trekken. Als voorbeeld wil ik Mandy van den Berg noemen, onze aanvoerster. Ze heeft, nadat ze is gepasseerd, meteen de knop omgezet. Ze is er echt voor het team, en dan niet alleen als de media erbij zijn. Ook in het hotel, op elk moment. Nog zo'n cliché: we zijn een fantastische familie.'

De ploeg sprak uitgebreid over de druk, soms in het bijzijn van een psycholoog, over voetballen in eigen land. 'We hebben geprobeerd verwachtingen te bespreken en niets weg te stoppen. We wisten: er gaan dingen gebeuren. Het is toch niet normaal wat hier in Enschede aan de hand was toen we aankwamen bij het stadion? Wat kan op je afkomen? Familie, media, sociale media. We hebben dat met zijn allen besproken, en hoe we daarop kunnen reageren.' Ook assistent-trainer Foppe de Haan, winnaar met Jong Oranje van het EK in 2007 in Nederland, bracht zijn ervaringen in.

Topscorer

Het moet heel raar lopen, wil de uitgeschakelde Jodie Taylor van Engeland geen topscorer worden van het EK. Zij scoorde vijf keer, drie doelpunten meer dan Martens, Miedema en Spitse van finalist Nederland. Martens staat tweede in het klassement van waardevolste speelsters, met twee treffers en twee assists.

Martens kreeg wel de van richting veranderde bal tegen België toegekend als treffer, maar de 3-0 in de halve finale tegen Engeland was een eigen doelpunt van Bright, na een voorzet van Martens. De kans dat een Deense topschutter wordt, is nog kleiner. Denemarken scoorde in vijf duels pas vier keer, verdeeld over vier vrouwen. Nederland maakte in totaal negen doelpunten.

De finale is verder het resultaat van jarenlange technische ontwikkeling. Wiegman: 'We hebben de zaken planmatig en thematisch aangepakt. We kenden de tegenstanders, we wisten wanneer we vaker aan de bal zouden komen of minder vaak. We konden gericht oefenen. En we voelden in de voorbereiding dat we steeds beter gingen voetballen, dat het goed zat in het team.' Het streven is telkens: voetbal volgens Nederlands idee, met buitenspelers, een schaduwspits, druk naar voren. De spiegel van het countervoetbal van 2009.

Wiegman prijst ook Roger Reijners, een van haar voorgangers. Hij bracht meer voetbal in de ploeg, hoewel het WK in 2015 wisselvallig was. Daarbij is Jackie Groenen een belangrijke nieuweling, met haar agressiviteit en voetballend vermogen op het middenveld. Wiegman: 'We hebben drie kleintjes op het middenveld, maar ze zijn dynamisch. Dan heb je achterin alleen kopkracht nodig. Zo kunnen we het verschil maken.'

Zondag dus de finale, om 17.00 uur in Enschede. In de groepsfase is gewonnen van Denemarken. Twee keer winnen tegen dezelfde ploeg in één toernooi is moeilijk. Wiegman: 'We moeten hetzelfde doen wat we steeds doen. Dat geeft houvast, de taken zijn duidelijk. We hoeven alleen nuances aan te brengen, vanwege de spelopvatting van Denemarken.'

Jackie Groenen snelt voorbij Ellen White van Engeland. Beeld afp

Van belang is de mentale druk niet te hoog te laten oplopen, door te veel na te denken. Vrij recent gingen voor Nederland grote finales in volleybal, handbal, voetbal, waterpolo en hockey verloren. Probeer dus normaal te blijven doen en te genieten.

Of, zoals sportpsycholoog Rico Schuijers zegt, als motto: 'Ik heb er zin in, ik ga ervan genieten. Ik ga laten zien wat ik kan.'

Wiegman, in haar woorden: 'We hebben weer een kans om onszelf te laten zien. Het begint met alles geven dat je in huis hebt en proberen je talent op de mat te leggen. We hebben het dan niet over het resultaat. Maar natuurlijk willen we winnen.'

Meer lezen over het succes van de Oranje-vrouwen?

Hoe gaat dit Oranje de finale zondag winnen?
De laatste tijd gingen er nogal wat Nederlandse teams onderuit in de strijd om het goud. Sportpsycholoog Rico Schuijers over de ideale mentale toestand om nu wel te winnen. 'De grootste valkuil is denken aan winnen.'

Nederland is EK-finalist op eigen bodem na fraaie worsteling tegen Engeland
Na een fraaie worsteling in de oranje zee van Enschede kwam het Nederlands elftal donderdag boven als trotse triomfator tegen Engeland (3-0)

Leeuwinnen stonden in 2009 ook in halve finale, wat is er sindsdien veranderd?
Na 2009 speelt Nederland vanavond voor de tweede keer de halve finale van het EK voetbal bij de vrouwen, opnieuw tegen Engeland. Daarmee houdt de vergelijking op. Of toch niet?

Jackie Groenen: 'De trekker overhalen, dat kan nog beter.'
Met haar bruisende, aanstekelijke spel in het Nederlands elftal oogst Jackie Groenen bewondering. 'Het EK is een soort droom.' (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.