'De oranjepropaganda zit diep'

Na haar arrestatie was ze even het gezicht van republikeins Nederland, daarna werd weinig meer van studente Joanna vernomen. Maar ze is er nog, even strijdbaar. 'Dat kán toch niet.'

AMSTERDAM - Het kan niet anders of ze houden haar in de gaten deze dagen in aanloop naar de kroning, zegt Joanna ('liever geen achternaam, ik wil ook ooit nog kunnen solliciteren'). Bewijzen kan ze het niet, maar de 23-jarige studente 'weet zeker' dat haar mail wordt meegelezen en haar telefoon wordt afgeluisterd sinds ze begin januari onbedoeld het gezicht werd van republikeins Nederland.

'De Nederlandse politie is koploper in het aftappen van telefoons, vergeet dat niet', zegt ze zaterdag na afloop van haar optreden op het Marxisme Festival in Amsterdam. Ze houdt daar een toespraak rondom het thema 'de politie, je beste vriend?' Het antwoord op die vraag laat zich raden.

In januari werd de Utrechtse studente aangehouden toen ze bij het Beatrixtheater een onschuldig stuk karton omhoog hield: 'Weg met de monarchie. Het is 2013.' De videobeelden van de agenten die het meisje afvoerden, wekten publieke verontwaardiging.

'Die kroning gaan we tegenhouden', kondigde Joanna vervolgens begin februari aan in Pauw & Witteman. Fris, vrolijk, welbespraakt: het leek er even op dat de strijd tegen de Oranjes met Joanna als boegbeeld nieuw leven werd ingeblazen.

Drie maanden later lijkt het tegengeluid volledig te zijn weggevaagd in het oranjegeweld. Van de studente politieke geschiedenis en internationale geschiedenis werd weinig meer vernomen.

Ze heeft allesbehalve stilgezeten, zegt Joanna nu. 'Dat je er misschien niet veel van hebt gehoord, komt doordat de reguliere media geen verslag doen van onze acties.' Neem de viering van de Vrede van Utrecht, eerder deze maand, in aanwezigheid van Beatrix. Joanna en haar vrienden van de actiegroep Het Is 2013 stonden met hun protestborden langs de kant. Zagen we daar iets van terug op het NOS Journaal? Nee. 'Ze hadden het filmpje precies zo geknipt dat wij uit beeld bleven', zegt Joanna. 'Dat is geen toeval. De NOS is de staatsomroep en de Rijksvoorlichtingsdienst de grootste propagandamachine van Nederland. Die hebben het geld en de middelen om te bepalen wat er wordt uitgezonden. Daar kunnen wij niet tegenop.'

Afgelopen week plakte een groepje activisten van Het Is 2013 een manifest aan de poort van Paleis Noordeinde. Ook dat werd niet door de camera's geregistreerd. Het manifest roept op tot een systeem waarin iedereen in een politieke en publieke functie verantwoording aflegt aan het volk. Joanna: 'Onze eerste eis voor nu is dat het verbod op een referendum over het koningshuis wordt afgeschaft. Dat verbod staat serieus in de wet. Dat kán toch niet?'

Dat laatste zinnetje van authentieke verwondering rolt in het gesprek veel vaker over haar lippen - als ze het heeft over de aandelen Shell van de koninklijke familie, de belastingontwijking van de leden, het ruige optreden van de politie bij vreedzame protesten.

Het verbaast Joanna dat zo weinig van haar leeftijdgenoten zich boos maken over de oneerlijkheid van de monarchie. 'Het komt denk ik ook omdat het koningshuis je al in je kindertijd als iets natuurlijks wordt opgedrongen. De oranjepropaganda zit diep. Spelletjes op Koninginnedag, zwaaien naar de Gouden Koets. Ik was zelf ook lange tijd zo. Ik heb op mijn 15de nog staan zwaaien naar de koningin op Prinsjesdag. Maar later ga je toch nadenken. En dan kom je tot de conclusie: dit kán toch niet?'

Ze vindt op het Marxisme Festival een gewillig gehoor van activistische bebaarde studenten, dames die refereren aan demonstraties in de jaren zeventig en een man in een SP-trui. Op het evenement, georganiseerd door de Internationale Socialisten, zijn het hele weekend lezingen met thema's als: 'De mythe van de groene economie' en 'Leninisme in de 21ste eeuw'. Rood, niet oranje, is hier de themakleur, en naar koningshuisfans is het zoeken met een lantaarntje. Al lijkt de antimonarchistische strijd ook weer niet bovenaan het prioriteitenlijstje te staan - er liggen meer flyers voor de jaarlijkse 1 mei-demonstratie woensdag dan voor acties op de dag van de inhuldiging.

Het Nieuw Republikeins Genootschap heeft iedereen opgeroepen in de 'protestkleur' wit naar de hoofdstad te komen. 'Eerlijk gezegd wel een beetje een zwaktebod', vindt Joanna. Net als de Kamerleden van onder meer GroenLinks en SP die eigenlijk wel antikoningshuis zijn, maar er toch gewoon zitten, morgen in de Nieuwe Kerk. 'Het is net of iedereen zich bang laat maken. Ik roep mensen op om voor hun mening uit te komen.'

Joanna zal in elk geval van zich laten horen, vanavond in Pauw & Witteman en morgen op het Waterlooplein, waar Het Is 2013 een demonstratie houdt met bandjes die alternatieve anti- koningsliederen ten gehore brengen. Misschien zien we haar zelfs nog terug op de Dam met een geïmproviseerde eenmansactie. 'Maar ze houden me zo goed in de gaten dat ik de kans groot acht dat de politie me tegenhoudt als ik de Dam op wil gaan. Ik zal dus op de dag zelf moeten bekijken wat er precies mogelijk is.'

Joanna

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden