De opzet

U bepaalt hoe u uw onderzoek gaat uitvoeren. Ga drie vakjes verder.

De keuzes die onderzoekers hierbij maken, bepalen in hoge mate de uitkomst. Welke definities hanteert men, welke proefpersonen, -dieren of apparaten gaat men gebruiken, in welke volgorde en bewoordingen worden vragen aan proefpersonen gesteld? Dat luistert allemaal nauw. Onderzoek wijst bijvoorbeeld uit dat 'representatieve' steekproeven op internet helemaal niet zo representatief zijn: vaste internetpanels bestaan doorgaans uit 'hobby-invullers' met specifieke eigenaardigheden.


In een van de omstreden experimenten van Roos Vonk, Diederik Stapel en Marcel Zeelenberg die zouden uitwijzen dat vlees eten egoïsme opwekt, werden vrijwilligers 'voorbereid' met plaatjes van vlees, terwijl een controlegroep bomen en koeien te zien kreeg. Een vreemde opzet: het is niet uit te sluiten dat mensen niet door het zien van vlees, maar door de aanblik van voedsel afwijkend reageren. 'Een onverantwoorde sprong van het zien van plaatjes naar een bewering over gewoonte en gedrag, een niet valide operationalisering en dus slecht onderzoek', zegt Schuyt.


Goede controle door collega's en openheid over de aanpak moeten fouten uit de onderzoeksopzet wieden. Natuurkundige Ad Lagendijk wijst op de fraudezaak van de Duits-Amerikaanse fysicus Jan Hendrik Schön, die meetgegevens verzon: 'Binnen twee jaar werd het ontdekt en onderuit gehaald. Geweldig toch.' Cruciaal is het ook jonge wetenschappers goed te scholen in de methoden en technieken van onderzoek, benadrukken alle betrokkenen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden