ProfielEsmail Qaani

De opvolger van Soleimani is een ervaren bureaucraat met als eerste opdracht: wraak

Iran-kenners noemen hem een weinig charismatische man die zich vooral met de administratieve taken van het elitekorps van de Iraanse Revolutionaire Garde heeft beziggehouden. Maar ervaren is brigadier-generaal Esmail Qaani wel. Hij vocht in de Irak-Iran-oorlog aan de zijde van Qassem Soleimani, met wie hij bevriend raakte en die hij nu opvolgt. 

De nieuwe leider van de Quds Brigade van de Revolutionaire Garde, Esmail Qaani.Beeld AFP

Ga er maar aanstaan: de straten hangen vol met het portret van je voorganger, het hele land loopt uit voor zijn begrafenis, en hij wordt wereldwijd als ‘de grote strateeg van Iran’ omschreven. De opvolger van Qassem Soleimani heeft, zoals de Britten dat mooi noemen, grote schoenen te vullen.

Toch stond er al iemand klaar in de coulissen. Luttele uren na de dood van Soleimani, kondigde Teheran aan dat de Quds Brigade van de Revolutionaire Garde een nieuwe leider heeft: de vrij onbekende brigadier-generaal Esmail Qaani.

Dossier - De wereld na de aanval op Qassem Soleimani
Generaal Soleimani werd ‘de machtigste man van het Midden-Oosten’ genoemd. Begin januari kwam hij om bij een Amerikaanse drone-aanval in Irak. Wie was hij? Waarom nam Donald ‘America first’ Trump deze stap? En hoe ontwikkelt de situatie in het Midden-Oosten verder?

Deze 62-jarige man (dikke, grijze haardos, kortgeknipte baard, bril met een licht montuur) is niet iemand van de grote verhalen: alle Iran-kenners onderstrepen dat hij een bureaucraat is die zich met de administratieve taken van het elitekorps heeft beziggehouden en dat hij over weinig charisma beschikt.

Maar ervaren is hij wel. Net als Soleimani, is Qaani een veteraan van de bloedige Iran-Irak-oorlog (1980 – 1988), waarbij het leger van de nieuwe Iraanse regering tegenover dat van Saddam Hoessein kwam te staan. Het conflict was uitermate wreed en bijna een miljoen mensen kwamen om het leven bij de strijd die zich voor een groot deel in de loopgraven afspeelde.

‘Kinderen van de oorlog’

Hier ontstond een vriendschap tussen Soleimani en Qaani die nog vele decennia zou voortduren – een band die werd gevormd door het lijden tijdens het conflict. ‘We zijn kinderen van de oorlog’, zou Qaani in 2015 volgens Iraanse media gezegd hebben.

Na deze oorlog, waarbij de wereld Iran aan zijn lot had overgelaten, voelden beide mannen tot in hun vezels dat zoiets nooit meer mocht gebeuren – en ook het Iraanse regime wilde zeker stellen dat het land nooit meer op deze manier zou kunnen worden aangevallen. Het was het begin van een buitenlandpolitiek vol wantrouwen en van het uitbreiden van de Iraanse invloedssfeer, bijvoorbeeld door in het buitenland milities te bewapenen en te trainen.

Waar Soleimani ten westen van Iran actief was, werkte Qaani langs de oostelijke grenzen, waar hij ook is geboren. Hij onderhield bijvoorbeeld contact met de Taliban en rekruteerde Afghaanse en Pakistaanse sjiitische vrijwilligers voor de oorlog in Syrië. Maar terwijl Soleimani in de Arabische wereld een enorm persoonlijk netwerk opbouwde, en zich daar ook openlijk op voorstond, werkte Qaani bureaucratischer en veel meer in de luwte.

Lijst van terroristen

Desondanks stond ook Qaani op het vizier van de Verenigde Staten en in 2012 zette de toenmalige Amerikaanse president Barack Obama hem samen met twee andere commandanten van de Revolutionaire Garde op een lijst van terroristen. Qaani was verantwoordelijk voor de verspreiding van financiële steun aan militante groeperingen wereldwijd en is in verband gebracht met grootschalige wapensmokkel naar Syrië en Gambia.

Qaani geldt als een vertrouweling van de opperste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, die hem deze week ‘een van de prominentste commandanten in de heilige verdediging van het land’ noemde. ‘De agenda van de Quds Brigade zal niet anders zijn dan onder zijn voorganger.’

De hoogste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, leidt het gebed bij de kist van de geliquideerde generaal Qassem Soleimani. Diens opvolger Qaani (in legeruniform) staat vlak bij hem. Beeld AFP

En dat is precies zijn belangrijkste kwaliteit: Qaani, een man die al twee decennia in de hoogste regionen van de Quds Brigade verkeert, kent de organisatie en haar clandestiene operaties door en door. Hij zal zorgen voor continuïteit bij het elitekorps, dat met de dood van Soleimani een enorme klap heeft te verwerken.

Zijn eerste grote opdracht is bekend. Voor de begrafenis van Soleimani in Teheran maandag, beloofde Qaani diens werk voort te zetten en de Amerikanen uit het Midden-Oosten te werken. ‘God de Almachtige heeft gezworen dat hij zijn wraak zal krijgen. Er zal zeker actie volgen.’

En deze wraakactie zal door hem geleid worden, Esmail Qaani, de leider van de Quds Brigade.

LEES VERDER OVER IRAN: 

Iran voorlopig niet in staat kernbom te produceren
Iran heeft aangekondigd zich niet meer te houden aan de kernwapendeal uit 2015. Toch heeft Iran geen drastische stappen aangekondigd, zegt kernwapenexpert Sico van der Meer van Instituut Clingendael. Voorlopig zal het land ook niet in staat zijn een kernbom te produceren.

Stabiliteit Irak is in handen van premier Abdul-Mahdi, een krachteloze koorddanser
De liquidatie van generaal Qassem ¬Soleimani is slecht nieuws voor de Iraakse premier Abdul-Mahdi. Het vergroot de verdeeldheid in zijn land. Wat de deur openzet voor een terugkeer van IS.

VVD en CDA: missie naar Perzische Golf gaat ondanks oplopende spanningen gewoon door
De oplopende spanningen in Irak en Iran leiden bij de grootste regeringspartijen VVD en CDA vooralsnog niet tot twijfels over het zenden van een Nederlands fregat naar de Perzische Golf. Ze staan onverminderd achter de aanstaande missie, ook nu de Nederlandse trainingsmissies in Irak voorlopig om veiligheidsredenen zijn stopgezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden