Column

De opstand van Beverwaard

In Nederland lijken we op dit moment meer aandacht en compassie te kunnen opbrengen voor de 'vluchtelingen-slachtoffers', voor hen die heftig in opstand komen tegen de gevreesde vluchtelingen-overlast, dan voor de vluchtelingen zelf.

Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam sprak 15 oktober met Rotterdammers tijdens een bewonersbijeenkomst in IJsselmonde over de komst van een tijdelijk asielzoekerscentrum (azc) in hun wijk. Beeld null
Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam sprak 15 oktober met Rotterdammers tijdens een bewonersbijeenkomst in IJsselmonde over de komst van een tijdelijk asielzoekerscentrum (azc) in hun wijk.

Het positieve zelfbeeld van Nederland heeft het de laatste tijd zwaar te verduren. Eerst onteert het Nederlands voetbal zichzelf met de totale afgang van Oranje. Dan valt, net in de week waarin 200 jaar Staten-Generaal wordt herdacht, het woord 'nepparlement' in de Tweede Kamer. Een ontheiliging van de democratische traditie van Nederland, ooit zo'n beetje het eerste land ter wereld dat burgerzelfbestuur introduceerde. En vervolgens laat een fors deel van Nederland zich kennen als een schuimbekkende meute die zich keert tegen de komst van vluchtelingen. Hoezo zit Nederland even niet lekker in zijn vel?

De YouTube-video van de azc-informatieavond in de Rotterdamse wijk Beverwaard heb ik een paar keer terug gekeken. Nou ja, informatieavond. Zelden zoveel woede, bezorgdheid, miskenning en vreemdelingenhaat in een geïmproviseerde tent bij elkaar gezien. Deze film is verplichte kost voor politici, beleidsmakers en alle mensen die niet in Rotterdam-Zuid of in 'sociaal-zwakkere' wijken wonen.

In het ogenschijnlijk zo goed aangeharkte en welvarende Nederland, blijken zich veel bitterheid, rancune en sociale ellende te hebben opgehoopt. Dat kunnen we wegrelativeren of betreuren, maar het is de rauwe werkelijkheid die nu in post-crisis Nederland heftig aan de oppervlakte komt in reactie op de vluchtelingeninstroom.

Het is van een enorme tragiek dat we in Nederland op dit moment meer aandacht en compassie lijken te kunnen opbrengen voor de 'vluchtelingen-slachtoffers', voor hen die heftig in opstand komen tegen de gevreesde vluchtelingen-overlast, dan voor de vluchtelingen zelf. Maar dat is wel de situatie. Zie Oranje, waar alle aandacht uitging naar de overrompelde dorpsinwoners - en aanvankelijk nul aandacht naar de vluchtelingen die nota bene in de bussen stonden te wachten op acceptatie.

En zo was het in Rotterdam Beverwaard. Alle aandacht voor de woedende 'ontvangers' van vluchtelingen, terwijl er in een uur video geen enkel begripvol woord over de noodsituatie van de vluchtelingen te beluisteren viel. De informatie van de kant van 'de instanties' maakte het er ook niet direct geruststellender op. De Rotterdamse politiechef zei letterlijk: 'U heeft het beeld dat er 600 moordenaars en verkrachters komen, maar er komen ook gezinnen met kinderen', terwijl de COA-mevrouw vroeg of de zaal aanwijzingen had dat er IS-jihadisten tussen de asielzoekers zouden zitten, want inderdaad: de COA kon dat niet helemaal uitsluiten.

Het is makkelijk om de schuimbekkende Rotterdamse avond af te doen als een orgie van vreemdelingen-vooroordelen en sociale rancune. Om je neus op te halen voor de ruwe en ruige omgangsvormen en de weinig gepolijste teksten. Voor het eigen volk-eerst-ressentiment. Allemaal waar. Maar als ik moet afgaan op deze avond, denk ik dat de bewoners helemaal gelijk hebben dat Beverwaard de volstrekt verkeerde locatie is voor een azc van 600 asielzoekers.

De inwoners van Beverwaard schetsten - met het hart rauw op de tong - een beeld van een wijk die het water aan de lippen staat. Sociaal en mentaal. Die, zoals iemand zei, dankzij de inzet van de bewoners ('en niet door jullie, politie en overheid!') eindelijk weer wat omhoog kruipt uit een naargeestig dal van overlast, criminaliteit en multiculturele samenlevingsproblemen, maar die zich nu weer gedegradeerd voelt tot 'afvoerputje van Rotterdam'. Omdat juist hun wijk het meest geschikt zou zijn voor een azc.

null Beeld null

Wat zich in die tent in Beverwaard voordeed, past, helaas, naadloos in de maatschappijanalyses die de laatste jaren zijn gemaakt. We waren getuige van gierend wantrouwen ten opzichte van politiek en officiële instanties. We zagen in de steek gelaten burgers die in onze hervormde, versoberde verzorgingsstaat nog maar nauwelijks de eindjes aan elkaar kunnen knopen, en vol frustratie zitten tegenover 'profiteurs' als asielzoekers 'die alles maar gratis krijgen'. We stuitten op de groeiende kloof tussen hoogopgeleiden en laagopgeleiden. De ene groep comfortabel bezig met wereldvraagstukken - Turkije, Jordanië, Europa -, de ander bezig met overleven in een zwakke wijk.

Het bood allemaal geen fraaie aanblik. Van levensbelang zijn dan moedige politici als Ahmed Aboutaleb die in het schootsveld tussen de verschillende bevolkingsgroepen het hoofd koel houden en mensen niet naar de mond praten. Maar de 'spreiding van de samenlevingslast' moet wel veel rechtvaardiger worden verdeeld tussen de sociaal sterkeren en de sociaal kwetsbaren. Daar gaat het nu mis. Goed mis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden