De oppositie ziet best mogelijkheden

DEN HAAG - SP, D66 en GroenLinks zullen het minderheidskabinet van VVD en CDA, gedoogd door de PVV, niet vijandig bejegenen maar zakelijk tegemoet treden. Ze vinden dat er voor hen 'veel te halen' is bij dit kabinet.

null Beeld anp
Beeld anp

Dat blijkt uit een rondgang langs deze drie oppositiepartijen. Ze zullen vandaag bij het Kamerdebat over de regeringsverklaring van het nieuwe kabinet-Rutte geen blok vormen, maar ieder voor zich hun verhaal houden.

Mee eens
Het debat is niet alleen de vuurdoop van de nieuwe minister-president. Ook de oppositie zet de lijnen uit voor de komende jaren. Job Cohen, voorman van de grootste oppositiepartij PvdA, zei maandag in de Volkskrant dat het niet op voorhand zijn bedoeling is het kabinet pootje te lichten. 'Er zitten ook dingen bij waar wij het mee eens zijn.'

SP en D66 houden het simpeler. 'Voor de SP geldt altijd dat we steunen wat goed is en dat we bestrijden wat slecht is', zegt SP-leider Emile Roemer. 'Wij bestrijden dit kabinet niet om haar vreemde samenstelling, maar om haar wrede taakstelling. Op de inhoud, want dat zijn mensen van ons gewend.'

Constructief
Alexander Pechtold (D66) deelt die 'kritisch constructieve' houding. 'Ik heb alternatieven voor dit kabinet geboden, ik heb mijn morele verontwaardiging getoond over hun maatschappijbeeld. Maar we moeten nu handelen: ik ga iedere dag dat dit kabinet er zit ruimte bij hen zoeken voor mijn eigen plannen.'

Femke Halsema van GroenLinks is nog sceptisch over het vermogen van het nieuwe kabinet om bruggen te slaan naar de oppositie. 'Onze toon tegen het kabinet zal onvermijdelijk kritisch zijn. Gewone Nederlanders wordt geen aantrekkelijk toekomstperspectief geboden in werk, onderwijs of emancipatie, terwijl de onderlinge angst en het wantrouwen worden vergroot.'

Hoop
Niettemin wil ook Halsema 'hoop bieden'. 'De kunst zal zijn om niet enkel kritisch te zijn, maar ook een optimistisch, duurzaam en solidair alternatief te schetsen. Daarvoor zal ik ook steun zoeken bij het kabinet.' Wel vindt ze dat Rutte daarvoor nog een stevige handreiking moet doen naar de ruim 4 miljoen progressieve kiezers die hij volgens Halsema 'nogal hardhandig in de kou heeft gezet'.

Op deze manier lijkt de oppositie bereid mee te werken aan het ideaalbeeld dat premier Rutte voor zich ziet: beleid maken met wisselende meerderheden in de Tweede Kamer. De PVV van Geert Wilders gedoogt immers maar een deel van de plannen van de VVD/CDA-regering.

Verlanglijstjes
De oppositiepartijen hebben al wensenlijstjes klaar liggen. De SP bijvoorbeeld steunt de investeringen in de ouderenzorg, maar wil een korting van 10 procent op de salarissen van politieke ambtsdragers binnenhalen. Wat van de SP niet mag: de aanschaf van een tweede JSF-toestel, winstuitkering door ziekenhuizen en uitverkoop van natuurgronden. Roemer: 'Ik bestrijd dit kabinet op de tweedeling die het veroorzaakt, dus op alle punten waarop het reactionaire en neoliberale politiek bedrijft.'

Halsema zegt elk serieus plan te steunen om bureaucratie te beperken en de economie modern en duurzaam te maken. Maar de vernedering van moslims, vernietigen van natuur en minder toegankelijk maken van cultuur gaat ze fel bevechten.

Ontslagrecht
Pechtold zet vooral in op economische hervormingen, zoals versoepeling van het ontslagrecht en verdere verhoging van de AOW-leeftijd. Ook wil hij dat het kabinet tien doelen uit het beleid meetbaar en daarmee controleerbaar maakt. 'Dit is het kabinet van afspraak is afspraak. Dan wil ik ook weten waar ik het op kan afrekenen. In cijfers. Bijvoorbeeld: komen er echt 12 duizend verplegers bij?'

Terwijl PvdA, SP en GroenLinks aansturen op verregaande oppositionele samenwerking, ziet Pechtold van D66 dat helemaal niet zitten. 'Ik ben niet blij met het idee van dé oppositie. Dan wordt de polarisatie zo scherp dat VVD, CDA en PVV alleen maar dichter naar elkaar toe kruipen.' D66 wil ook verbondjes sluiten met ChristenUnie en GroenLinks, om samen met VVD en CDA bijvoorbeeld het ontslagrecht te hervormen. 'Ik wil ruimte pakken, geen kampen vormen.'

Tot grote teleurstelling van GroenLinks en SP. Halsema: 'Samenwerking vergroot de gezamenlijke macht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden