De oorlog en de onzin

Het 'briljante plan' van generaal Franks om zonder voorafgaande luchtoorlog zo snel mogelijk naar Bagdad door te stoten in de veronderstelling dat de bevolking van de steden die bij die opmars werden gepasseerd in opstand zou komen, bleek niet zo briljant....

Maar de belangrijkste reden voor de fatale miscalculatie is het onvermogen van veel Amerikanen om zich in andere culturen in te leven. Veel Amerikanen kunnen zich niet voorstellen dat er mensen zijn die niet op hun manier willen leven. En als er toch van die domoren zijn, dan voelt de neoconservatieve achterban van Bush zich moreel verplicht ze te leren dat te willen. De mix van morele en militaire superioriteit heeft de plannenmakers er heilig van overtuigd dat de Amerikanen als bevrijders zouden worden ingehaald. En als dat zou zijn gebeurd dan was het plan van Franks natuurlijk briljant geweest. Dan was de oorlog in korte tijd beslist geweest en waren Bush en Blair bijna overal ook als morele overwinnaars gezien. Terecht?

Natuurlijk niet. Of een oorlog moreel gerechtvaardigd is wordt niet bepaald na het resultaat maar aan het begin. Was het moreel geoorloofd de oorlog te beginnen? Zo niet, dan moet de oorlog zo snel mogelijk worden gestopt.

Deze logica is aan veel weldenkende mensen, zoals Wouter Bos en bankpresident Wellink, niet besteed. Die vinden dat nu de oorlog door de coalitie begonnen is, ook al was dat onrechtmatig, de coalitie moet worden gesteund. Ook oud-minister Voorhoeve antwoordde in het tv-programma Buitenhof op de vraag of de oorlog tegen Irak moreel gerechtvaardigd is: dat hangt van het resultaat af. Ik begreep dat een snel succes de oorlog in ieder geval achteraf zou rechtvaardigen. Een merkwaardige redenering, die destijds waarschijnlijk ook is gevolgd door generaal Mladic. Maar het doel heiligt de middelen niet, ook niet met terugwerkende kracht.

Na de waarheid is het verstand het tweede slachtoffer van de oorlog. Het is onvoorstelbaar welke kromme redeneringen worden gehanteerd om de oorlog te ondersteunen. Columnist Cliteur bestond het, ook in Buitenhof, om het optreden van de Amerikanen te rechtvaardigen als de zwaardmacht van het internationale recht. Omdat de VN, de rechtsmacht van het internationale recht, nu eenmaal te verdeeld waren om over de inzet van de zwaardmacht te beslissen. Hoezo te verdeeld? De meerderheid van de V-raad, volgens de VN-reglementen gewoon de V-raad, was tegen de inzet van de zwaardmacht. Zoals de Tweede Kamer bijna altijd verdeeld een besluit neemt. Of kunnen we die beslissingen ook naast ons neerleggen omdat de Kamer te verdeeld was?

En wat te denken van de redenering van Tony Blair dat de schoft Saddam Hussein er verantwoordelijk voor was dat honderdduizenden kinderen het slachtoffer zijn geworden van de sancties tegen Irak. Terwijl juist de VS en Groot-Brittannië iedere poging om uit humanitaire overwegingen het sanctieregime te versoepelen hebben tegengehouden. Alsof je mensen die het slachtoffer zijn van een boef, mag uithongeren om die boef te straffen. Met dezelfde kromme redenering wordt het doden van vrouwen en kinderen bij een controlepost gerechtvaardigd. 'Als Saddam Hussein geen zelfmoordcommando's zou gebruiken, hadden we die mensen ook niet hoeven dood te schieten. Dus is Saddam de schuld'.

Tot dusver ben ik er van uitgegaan dat Irak over massavernietigingswapens beschikt. Dat was immers impliciet het uitgangspunt van resolutie 1441 van de Veiligheidsraad. Langzaam maar zeker begin ik daar aan te twijfelen. Saddam zou ook aan atoomwapens werken. Daarvan is al vastgesteld door de VN-inspecteurs dat daar geen sprake meer van was. Hij zou ook nog over verboden Scud-raketten beschikken. Daarvan is er nog niet een afgevuurd of gevonden. Ook chemische of biologische wapens zijn (nog) niet gevonden. We zullen gauw genoeg weten of ze er zijn. Maar stel nu dat Irak niet heeft gelogen en dat er geen massavernietigingswapens worden gevonden. In welke bocht zouden Bush, Blair, Balkenende en Bos zich dan wringen om die oorlog te rechtvaardigen? Resolutie 1441 werd toch door de laatste twee als feitelijke grondslag voor de interventie geaccepteerd?

Ik hoor het Bush en Blair al zeggen: 'Resolutie 1441 ging er van uit dat Saddam massavernietigingswapens had. Nu hij ze niet blijkt te hebben is dat een wezenlijke schending van resolutie 1441. Het is een schande dat de rest van de wereld dat heeft getolereerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden