De onvoltooide carrière van vergeten kampioene

Elly van Hulst (41) had haar atletiekcarrière vorige zomer willen afsluiten bij de Olympische Spelen in Sydney. 'Ik had daar graag de 10.000 meter gelopen.' Maar inspanningsastma werd de tweevoudig wereldkampioene indoor in 1994 fataal....

DE PORTUGESE buurman van Elly van Hulst en Theo Kersten beitelt stenen, dag in dag uit, jaar na jaar. De man hakt terras- en straatstenen, calzada. Hij werkt met grote blokken, die hij in dit rotsachtig terrein zo uit de grond haalt.

'Mensen vragen ons wel eens of we er niet gek van worden', zegt Kersten, 'maar dat is niet zo. Dat eindeloze getik heeft wel iets rustgevends.'

Kersten en Van Hulst bezitten al tien jaar een huis in de heuvels van de Algarve. Ver weg spiegelt de Atlantische Oceaan, aan onze voeten ligt de door de storm verwaaide tuin, met citroen-, sinaasappel- en olijfbomen.

Kersten zwaaide in 1999 af als luchtmachtmajoor. Hij volgde zijn vrouw naar Portugal, die daar sinds haar afscheid van de atletieksport in 1998 als makelaar werkt. Van Hulst bemiddelt bij de verkoop van villa's, draagt zorg voor het onderhoud van tweede huizen en biedt reizen aan.

Zelf loopt de 41-jarige ex-atlete nauwelijks nog. De tweevoudig wereldkampioene indoor heeft er geen tijd voor. Zondag 18 februari verloor ze het wereldrecord op de 3000 meter indoor, dat ze twaalf jaar in haar bezit had gehad.

In de jaren negentig beten tal van concurrentes hun tanden stuk op haar record (8.33,82). Vooral de Roemeense Gabriele Szabo kwam meermalen in de buurt. Tot drie weken geleden in Birmingham: Szabo snelde naar 8.32,88. 'Jammer, maar je weet dat elk record vroeg of laat sneuvelt.'

In 1988 vertrok ze als favoriete voor het goud naar de Olympische Spelen van Seoul. Vier weken eerder had ze tijdens het atletiekgala in Zürich de Amerikaanse Mary Decker verslagen op de 3000 meter. 'Plotseling kwam iedereen er in Nederland achter hoe goed ik wel niet was. De druk van de favorietenrol werd mij echter fataal.'

Elly van Hulst werd in de weken voor de Spelen een bekende Nederlander. 'Ik had wel tien interviews per dag. Als ik brood ging halen was ik normaal slechts even de deur uit, nu werd ik voortdurend aangehouden.'

De series kwam ze in Zuid-Korea goed door. 'Maar toen de voorronden voorbij waren realiseerde ik me dat ik goud kon halen en dat legde een enorme druk op m'n schouders. In de finale verkrampte ik al na drie meter.'

Theo Kersten zag het machteloos aan: 'Ik stond voor de race te kijken naar haar warming-up en zag meteen dat het niet goed ging. Ze deed dingen die ze normaal nooit deed.'

Het was haar laatste olympische optreden, terwijl de sportieve plannen van Kersten en Van Hulst eigenlijk tot en met de Spelen van het jaar 2000 doorliepen. Van dat voornemen kwam niks terecht, zoals het ook nooit tot die ene marathon in woonplaats Rotterdam is gekomen. 'Ik had graag bewezen dat ik zonder lange duurlopen een marathon had kunnen uitlopen.'

Na Seoul waren er nog voldoende successen, in 1989 werd ze als wereldkampioene sportvrouw van het jaar, maar in het olympisch jaar 1992 ging het echt mis. Kersten: 'Elly liep in februari de indoor-wedstrijd in Sindelfingen. Als wereldrecordhoudster was ze een geziene gast. Ze ging inlopen, maar kwam terug en zei dat ze zich niet goed voelde.'

Er stonden zeven atletes op de startlijst, twee hadden al afgezegd. Kersten: 'Elly wilde het publiek niet teleurstellen, ze is gaan lopen en finishte als laatste.'

Was ze maar wat egoïstischer geweest, verzucht Kersten nu. Van Hulst vloog de volgende dag naar Los Angeles, waar ze in het ziekenhuis belandde. Haar immuunsysteem was door een post-viraal syndroom gesloopt. 'Je balanceert als topsporter altijd op het randje, ik was er over heen gegaan.'

Het lichaam van een sporter is soms een kaartenhuis, de ene kwaal brengt de andere voort. Er kwamen problemen met de nieren, Van Hulst kreeg last van inspanningsastma.

Vooral dat laatste ongemak versnelde het einde van haar carrière. Het gangbare middel Ventolin hielp nauwelijks, het nieuwe medicijn Serevent zorgde wel voor meer lucht.

Kersten: 'Het was een nieuw medicijn, dus lieten we het checken door de sportartsen. Eerst was het gebruik oké, later, vlak voor de EK indoor in Parijs in 1994, moesten we ermee stoppen. De IAAF had het als medicijn nog niet goedgekeurd. Moesten we terug naar Ventolin, dat echter nauwelijks hielp.' Van Hulst: 'Bij de trainingen liep het nog wel, maar tijdens wedstrijden zelf, als de pols boven de 174 kwam, dan verkrampten de longen.'

Twee jaar later mocht Serevent van de IAAF wél gebruik worden, maar toen was het te laat om de draad weer op te pakken. Van Hulst: 'Het stoppen is geleidelijk gegaan, er zat geen groei meer in.'

En zo kwam een eind aan een tijdperk, waarin niet alleen Van Hulst als Nederlandse atleet Europese en mondiale successen vierde. Tegenwoordig moet de Nederlandse atletiek het met minder doen.'

'Sport in Nederland hangt van toevalligheden aan elkaar. Waarom gaat een jongetje volleyballen? Omdat zijn vriendje dat ook doet. Een ander kiest voor de atletiek. Zoals het ook toevallig was dat ik Elly ging trainen. Haar vader werd overgeplaatst naar de luchtmachtbasis Leeuwarden en vroeg mij haar te trainen.'

Kersten en Van Hulst hebben zich inmiddels uit Nederland teruggetrokken, door atletiekunie KNAU is nooit iets met de expertise gedaan die het tweetal in twee decennia opbouwde. Kersten: 'We gingen vroeger al onze eigen weg, met de bond hebben we te veel conflicten gehad.'

Van Hulst: 'Als je begint ziet niemand je staan en zoek je je eigen weg. Later, als er successen zijn, dan willen ze plotseling beslag op je leggen. Daar had ik bezwaar tegen.'

Kersten had altijd problemen om als persoonlijk coach mee te mogen naar internationale kampioenschappen. 'Je werd door de bond met de nek aangekeken. Bij de WK in Rome ben ik weggebleven. Ik offerde me op, mijn aanwezigheid werkte provocerend.'

Op tafel ligt het bladerboek 130 jaar Atletiek in Nederland, aan de wand getuigen foto's en schilderijen van een rijk sportief verleden, maar verder is de afstand tot de Nederlandse atletiek groot.

'Individuele atleten weten de weg naar dit gebied wel te vinden, ik zorg voor appartementen en trainingsfaciliteiten. Dat doe ik ook voor de Duitse, Canadese en Britse bonden. Van de KNAU hoor ik echter nooit iets.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden