De onvertelde waarheid voor Amerika (II)

Het grootste internationale probleem voor Amerika is dat haar zelfbeeld niet met de werkelijkheid spoort.

Anders dan de oude Europese grootmachten maken Amerikanen amper onderscheid tussen beginsel en belang. Voor Fransen of Duitsers kunnen ook politieke tegenstanders legitieme intenties hebben - voor Amerikanen eigenlijk niet.

Als land dat zichzelf een speciale missie voor de mensheid heeft toegedicht, ziet het beginsel en belang als synoniem: Amerika staat voor het Goede, dus wiens belang haaks op het Amerikaanse staat, belichaamt het Kwaad.

Dit zwart-wit-denken heeft met Bush een hoogtepunt bereikt. Veelzeggend was de reactie van Condoleezza Rice toen Amerika eens werd bekritiseerd omdat het universele waarden van de Verenigde Naties schond: Amerikaanse waarden zíjn universele waarden. Aan dat idee meent Washington extra rechten te ontlenen: wat voor andere landen goed is, zoals een internationaal strafhof, is dat niet voor Amerika. Dat staat boven de wet.

Nieuw is dat niet. Robert Cooper, directeur-generaal voor veiligheidszaken bij de Europese Commmissie, kwam in een lezing 10 april in Den Haag met een veelzeggende anecdote. Nog tijdens de Tweede Wereldoorlog deed Roosevelt zijn bondgenoten het voorstel om na de Duitse capitulatie over te gaan tot algehele ontwapening, behoudens één land. U mag raden welk.

Het punt, aldus Cooper, is dat ook zijn meest intelligente Amerikaanse gesprekspartners nauwelijks in staat zijn om te snappen dat daar de kern van het probleem ligt. Alleen na héél lang praten begint er wel eens vaag wat te dagen.

Dit krankzinnige Amerikaanse zelfbeeld van onbaatzuchtigheid kon zolang standhouden, omdat Amerika voor een supermacht eigenlijk verbazingwekkend weinig heeft meegemaakt, ingeklemd tussen twee vreedzame buren en twee brede oceanen.

Voor de vele oorlogen die het elders heeft gevoerd, heeft het thuis een minimale prijs betaald. Het weet nauwelijks wat oorlog is, en het weet nauwelijks wat een oorlog verliezen is - en dus hoe de collateral damage van haar eigen oorlogen door anderen wordt beleefd. Daarover de volgende keer meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden