De onvertelde waarheid voor Amerika (III)

'Ik heb het niet zo op helden, want ze maken teveel herry in de wereld.' Aldus Voltaire ooit over de veldtochten van Frederik de Grote.

Tot de grote kloof tussen Europa en Amerika behoort de kijk op oor­log.

Die is hier negatief, maar ginds niet zonder meer. De Ameri­kaanse politico­loog Robert Kagan poneerde in de aanloop naar de Irakoor­log minachtend dat Europeanen van Venus ko­men, en Amerika­nen van Mars. Terecht riposteerde Joschka Fischer: de Europeanen hebben Mars met moeite overleefd.

In grote delen van de wereld weet men wat een oorlog in eigen land betekent: het is een ervaring die Duitsers en Fransen, Polen en Russen, Israëli's en Arabieren, Chinezen en Japanners delen. Amerika weet dat niet - en dat verklaart ook de hysterie van nine eleven, dat tot een soort Derde Wereld­oorlog werd opgeblazen. Maar drieduizend doden was tijdens de Eerste niet meer dan een doorsnee-ochtendje Verdun, en dat ging toen vele maanden achtereen door.

Natuurlijk hebben de Amerikanen tijdens '14-'18 en '39-'45 forse verliezen geleden, maar die vallen tegelijk in het niet bij die van de andere grote landen. Bovenal is het aantal Amerikaanse burger­slachtof­fers nul. Het maakt wel iets uit, of je als soldaat aan het front vreselijke dingen mee­maakt maar vervolgens thuis om stipt 12.07 uur van het station wordt afgehaald, of wanneer je terugkeert in een kapotgebom­bar­deerd land.
Het verklaart de atavistische verering die in Amerika nog voor militair helden­dom bestaat, en die Europa, twee catastrofes wijzer, nagenoeg heeft afgeleerd. Dat de kazerne, van Eisenhower tot McCain, de weg naar het presidentschap kan plaveien, is ons inmiddels wezensvreemd. Ongeacht De Gaulle associëren Europeanen houw­degens als staatshoofden sinds Franco toch vooral met een kolonelsregi­me, en de kans dat generaal Berlijn straks Balkenende opvolgt, is miniem.

Omdat de Amerikanen zelden een oorlog hebben verloren, hebben ze ook niet geleerd hun verlies te accepteren en durft niemand ze de noodzaak daarvan te vertellen. Dat blijkt nu in Irak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.