De onversneden kick van het lezen

'Hoe zit dat nou, met lezen?' Carol Weston vraagt het zich af in een autobiografische bespiegeling, 'Becoming a Reader'. Weston leest als ze op haar fitnessfiets zit, maar zelfs zonder die gewoonte zou uit haar vraag vertwijfeling opklinken: 'Ik lees nog steeds niet genoeg.'..

Haar verhaal staat in de bloemlezing Where Books Fall Open, waarin bijna zeventig gedichten en prozafragmenten verzameld zijn over lezen, schrijven, bibliotheken, en de boeken zelf. Van Anna Achmatova en Margaret Atwood tot Virginia Woolf en Qin Zihao. De bundel werd samengesteld door Bascove, bekend van haar schilderijen voor boekomslagen, van wie zestien schilderijen van lezende mensen zijn opgenomen. Haar lezers hebben een poes of een hond, ze houden van vazen vol hortensia's en van vers fruit, en ook de schemerlamp ontbreekt niet. Prachtige taferelen van in het boek en dus in zichzelf gekeerde mensen, maar gelukkig zijn de teksten vaak ook veel verontrustender. De vader van Charles Simic, die op zijn sterfbed de levensgeschiedenis van Casanova leest. Het masochisme van Umberto Eco, die voorstellen doet om het uitlenen van boeken zo ingewikkeld mogelijk te maken.

'Schrijven is een verslaving', schrijft T.C. Boyle in de bloemlezing. Dat lezen dat ook kan worden, heeft Ivo de Wijs treffend beschreven als een 'onversneden ingenaaide kick'. Dat gedicht - De Wijs spreekt zelf van een 'liedje' - staat in Niet nog een boek, dat ongeveer zestig gedichten 'over boek, bibliotheek en lezer' bevat. Het is gebonden in fluweel, en dat contrasteert mooi met de titel.

Een boek mooi vinden, kan iedereen, maar in de beste gedichten komt het nooit echt goed tussen boek en lezer. Ellen Warmond wil één boek met 26 pagina's, op elke pagina een letter. Alain Teister voegt zijn boeken toe: 'mijn kamer uit/ godverdomme, opgelazerd'. Teisters gedicht, 'Behoudzucht', staat in de wat kleinere verzameling Die lezen mogen eenzaam wezen, een titel die ontleend is aan een gedicht van Ida Gerhardt. Daarin lezen we ook een bijdrage van Boudewijn Büch over het treurige lot van bibliofiele uitgaven: 'De letters opgesloten in een kast./ Een taal waarop geen sleutel past.'

In deze laatste bloemlezing keert Jace van de Ven terug naar de oorsprong van het boek: 'Het woord is vlees geworden/ Dan gebed, dan wet, dan vloek.' In Niet nog een boek is Karel Jonckheere wanhopig: 'Want leven wil ik, nieuw en ongestoord/ zoals in den beginne, vóór het woord.' Zo zit dat dus, met lezen. God zijn. Hoe dan ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden