De ontrouw van Julia Roberts en Mozart

Mijn vader had iets met Marga Klompé, de eerste vrouwelijke minister van Nederland. Bij wijze van begroeting gaf hij haar een hand....

Er komt muziek van Mozart uit de cd-speler van de actrice Julia Roberts als ze in de film Closer wordt verleid door een schrijver. Zij is fotografe en moet de man portretteren. Ze beginnen een relatie en bedriegen hun partners die, wanneer ze de waarheid ontdekken, uit wanhoop ook maar een verhouding beginnen. Regisseur Mike Nichols lijkt in zijn film te willen aantonen dat ontrouw een keuze is en dat de zoektocht naar de waarheid achter het bedrog een vorm is van egocentrisme. In deze onverkwikkelijke vierhoeksverhouding wordt voortdurend verwezen naar een opera van Mozart: Cosi fan tutte (zo doen alle vrouwen). De meeste muziekfragmenten uit de film zijn geleend van deze tragikomedie, waarin twee officieren in vermomming en via partnerruil de liefde van hun verloofdes testen.

Mozart (1756-1791) lijkt buitengewoon geïnspireerd door dit verhaal want hij benut de volledige rijkdom van zijn talent. Zo is de partnerruil op verbluffende wijze verwerkt in de muzikale rolverdeling. Pas als de juiste koppels bij elkaar zijn, klinken de duetten als een eenheid. In werkelijkheid vond hij de geschiedenis van de schrijver, Lorenzo de Ponte, ongeloofwaardig. Hij schreef aan zijn vader: 'Waarom is men overal zo dol op Italiaanse komische opera's, ondanks hun miserabele libretto?' Om even later zelf het antwoord te geven: 'Omdat de muziek oppermachtig is en je al het andere doet vergeten.' Bescheidenheid was niet Wolfgangs sterkste kant.

Alles in het verhaal loopt mis en dus is er veel spot en bitterheid in de opwindende muziek te horen. Maar Mozart is op zijn best wanneer er berusting doorklinkt in de noten. Liefde is nu eenmaal leed. In de eerste acte zingen de zusjes een aria waarin ze afscheid nemen van hun officieren die zogenaamd naar het front afreizen (om vermomd terug te keren). De treurende vrouwen hopen dat hun geliefden niet in zwaar weer terecht komen en zingen 'Soave sia il vento' (zachtjes zal de wind zijn). Mozart is hier in topvorm, de wind blaast lieflijk in de violen, de stemmen klinken over de bergen naar het slagveld. Je hoort flarden van transparante weemoed.

Dankzij Mike Nichols zie ik daarbij het gezicht van Julia Roberts die na een onstuimige affaire alle hartstocht, bedrog en vernedering heeft overleefd. Ze ligt op bed naast haar man en zet de muziek uit. Boven haar zweeft Mozart. In zijn ogen flikkert spot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden