Reportage Persconferentie MH17

‘De ontkenning van Rusland is walgelijk. Poetin weet alles’

Het Joint Investigation Team, dat de MH17-ramp onderzoekt, hield vandaag een persconferentie. De vier verdachten die daarbij werden bekendgemaakt, ‘hebben niet zelf op de knop gedrukt, maar nauw samengewerkt om een BUK-raketlanceerinstallatie te krijgen en in stelling te brengen, met als doel een vliegtuig neer te schieten.’

Nabestaande Silene Fredriksz staat de media te woord na afloop van de presentatie van het JIT. Beeld Foto Raymond Rutting / de Volkskrant

Hij krijgt drie dikke, Russische, blauw-witte plopmicrofoons onder zijn neus geduwd.

‘Waarom doen jullie niets met de documenten die Rusland heeft aangeleverd?’

‘Dat doen we wel’, antwoordt voormalig recherchehoofd Wilbert Paulissen beleefd in het Engels. ‘We hebben de Russische documenten geanalyseerd en voorgelegd aan deskundigen. Het is aan de rechter om erover te oordelen.’

‘Vinden jullie de Russische documenten soms niet relevant?’

‘Alles is relevant. Daarom hebben we ze ook onderzocht.’

‘Waarom doen jullie er dan niks mee?’

Geduldig herhaalt Paulissen zijn riedeltje, tot vijf-, zesmaal toe: ‘Dat doen we wel.’ En: ‘Dat is aan de rechter.’

Hard bewijs

Hoe hard de Russen woensdag ook proberen twijfel te zaaien, de boodschap van het internationale onderzoeksteam (JIT) is duidelijk en heeft historische waarde. ‘We hebben vier verdachten, en daarmee is de vervolging een feit’, zegt onderzoeksleider Fred Westerbeke. De foto’s van de mannen verschijnen op het scherm achter hem. ‘We hebben hard bewijs.’

Westerbeke en Paulissen noemen deze woensdag ‘gedenkwaardig’: ‘We hebben de nabestaanden van de MH17-slachtoffers vijf jaar geleden beloofd er alles aan te doen om te achterhalen wie verantwoordelijk zijn voor de dood van hun geliefden’, zegt Westerbeke. ‘We hebben beloofd die verantwoordelijken ter verantwoording te roepen. Ik ben opgelucht en blij dat we die belofte gaan inlossen.’

Wat dat bewijs is, wil Westerbeke uitsluitend op en na 9 maart volgend jaar in de rechtbank op Schiphol onthullen, waar het proces die datum zal beginnen. Maar de afgelopen vijf jaar is al duidelijk geworden dat dit bewijs komt van radar- en satellietbeelden, afgeluisterde telefoongesprekken, chats, foto’s en filmpjes van betrokken militairen op sociale media en van ongeveer driehonderd ‘grote en kleine’ getuigen. Of de eerder beloofde getuigenbeschermingsprogramma’s daadwerkelijk zijn ingezet, wil hij om de veiligheid niet melden, maar dat er ‘grote getuigen die veel kunnen vertellen’ tussen zitten, is een feit.

Verantwoordelijkheid en ontkenning

Het onderzoeksteam noemde woensdag de namen van vier verdachten – drie Russen en een pro-Russische Oekraïner – die de moord op 298 ‘onschuldige’ inzittenden van het Maleisisch vliegtuig MH17 ten laste wordt gelegd. Ze hadden alle vier een leidinggevende functie in het gewapend conflict tussen Oekraïne en pro-Russische opstandelingen.

‘Hoewel zij niet zelf op de knop hebben gedrukt’, zegt Westerbeke, ‘hebben ze nauw samengewerkt om een BUK-raketlanceerinstallatie te krijgen en in stelling te brengen, met als doel een vliegtuig neer te schieten.’

De onderzoeksleider benadrukt dat het mogelijk om een hele grote vergissing ging: waarschijnlijk was het de bedoeling een vijandig militair vliegtuig neer te schieten. Maar: ‘Ook als dat het plan was, houden wij hen verantwoordelijk voor het neerhalen van MH17.’

Mogelijk wordt de lijst verdachten nog langer. Net als op eerdere persconferenties, maakte voormalig recherchehoofd Paulissen dankbaar gebruik van alle internationale aandacht – opnieuw deed hij een oproep aan getuigen zich bij het onderzoeksteam te melden. De reden: Rusland weigert antwoorden te geven. De gestelde vragen: Wie was de bemanning van de BUK-raketinstallatie? Wie stelde die bemanning samen? Wie gaf hen opdracht om ermee vanuit Rusland naar Oost-Oekraïne te gaan?

Op het omvangrijke scherm achter Paulissen wordt een filmpje getoond, waarin militairen te zien zijn en afgeluisterde, in het Engels vertaalde, Russische gesprekken zijn te horen. We horen verdachte Girkin bellen met een waarnemer van de Russische overheid:

‘Als er niet snel steun komt, vermorzelen ze ons. Dan zijn we er geweest. We hebben antitank-artillerie nodig. En tanks. En een luchtafweersysteem.’

De Russische waarnemer antwoordt: ‘Toestemming voor wat je vraagt, wordt al geregeld.’

‘We gaan door tot de hoogste opdrachtgever’, zeggen Paulissen en Westerbeke op de vraag of het onderzoek doorgaat tot in het Kremlin.

Silene Fredriksz weet het zeker: Vladimir Poetin is verantwoordelijk voor de dood van haar zoon en zijn vriendin, die in het vliegtuig zaten dat op 17 juli 2014 werd neergeschoten. De moeder is op de nabestaandenbijeenkomst, voorafgaand aan de persconferentie, geïnformeerd over de resultaten van het onderzoeksteam, en wordt belaagd door een horde camera-, geluidsmensen, en journalisten. ‘De ontkenning van Rusland is walgelijk’, zegt ze. ‘Poetin weet alles, daar ben ik van overtuigd. De waarheid zal ooit boven water komen, maar mijn kinderen komen nooit meer terug.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden