De onthoofdingsfilmpjes hebben hun doel bereikt

Ben jij ook zo bang? Toontje lager, 1982. Angst is van alle tijden, maar zeker van deze dagen. Nu Nederland meewerkt aan de militaire acties tegen IS, slaat het monster van de angst toe: 1-0. Het gedroomde kalifaatje heeft Nederland al stevig in de greep. De onthoofdingsfilmpjes hebben hun doel bereikt.

Logisch dat televisie er iets mee wil, van ochtendnieuws tot Pauw. Meermaals werd daarbij, bij wijze van aanvullend bewijs, De Telegraaf genoemd, die 's ochtends op de voorpagina had uitgepakt met koppen die profetische gaven suggereren op de Basisweg: 'Stations doelwit Jihadi's', 'Nederlandse burgers lopen groot gevaar', en, een pagina verder: 'Aanslag kwestie van tijd'.

Hoe dat werkt met angst: erover spreken is hem vergroten. Media moeten geen paniek prediken. Maar er niet over spreken zou geforceerd zijn. De kunst is dus: hoe te spreken waarover men beter zwijgen kan?

Verzet

Twee sprekers vielen donderdag op. De eerste was Rob Wijnberg, baas van de website De correspondent. In DWDD, dat de dreiging een dag eerder ook behoorlijk had ingepeperd, verzette hij zich tegen bangmakerij, en dat past weer in zijn begeesterde kruistocht tegen de waan van de dag.

Wijnberg relativeerde: de kans op het noodlot van een aanslag op jou is kleiner dan een winnend lot in de Staatsloterij, hoe fraudegevoelig die laatste tombola ook is. Daarbij: het aantal oorlogsdoden is sinds 1946 wereldwijd met 90 procent gedaald, wist hij.

In het verleden behaalde resultaten zijn geen garantie voor de toekomst, maar het was zinnig en zelfs een beetje moedig van Wijnberg de paniekzaaierij te bestrijden. Hij beriep zich op hoogleraar Beatrice de Graaf: 'Hoe hysterischer het debat over terreur, hoe groter de kans dat het hier ook komt.'

In de zichtbare slag om de gast passeerde een oude rot. Het was Glenn Schoen, nu aan tafel bij het gezellige namiddagprogramma Tijd voor MAX. Schoen, een keurige man met snor en stropdas, staat in elke redactie-Rolodex onder de V van Veiligheid en de T van Terrorisme. Zijn precieze status ('Director G4S Risk Advisory', meldt zijn website) wordt steevast verbasterd tot 'Veiligheidsdeskundige'.

'Kunnen wij nog gewoon onze boodschappen doen?', vroeg Martine van Os hem bezorgd. Dat kon nog, stelde Schoen gerust. Wel pleitte hij voor waakzaamheid en 'boerenwijsheid': 'We weten allemaal, als je in de trein een pakketje ziet: meld het even, dan kunnen we het bekijken en weten we het zeker.' Zelf was hij ook 'weerbaarder' geworden: 'Als mijn telefoon niet meer werkt, heb ik een afspraak staan met mijn kinderen dat ze zelf naar huis komen.'

Dezelfde dag had Schoen RTV Noord-Holland te woord gestaan. 'Noord-Holland heeft veel mogelijke plekken voor een terreuraanslag', peurde de regio-omroep het nieuws uit zijn mond. Leest u even mee: 'Hoewel Noord-Holland volgens beveiligingsexpert Glenn Schoen veel mogelijke plekken heeft voor een terreuraanslag, wil hij niet speculeren over wat die plekken dan zouden zijn. 'Je weet nooit waar het zal zijn. In de hele Randstad zijn veel plekken, maar er is geen enkele garantie dat als er een aanslag zou zijn, deze in de Randstad zou plaatsvinden. Het kan overal zijn.'

Tot zover de wetenschap. En de media.

Glenn Schoen vertelt zelden iets wat je niet al weet of zelf kunt bedenken. Hij is vertegenwoordiger in open deuren waardoor gebakken lucht naar binnen waait. Een partij bovendien, die bedrijfsmatig geen enkel baat heeft bij het dempen van angst. Toch om een beetje bang van te worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden