De onmogelijke opdracht van Rouvoet

Het rommelt in de ChristenUnie, die vandaag haar partijcongres houdt. Wat is bijvoorbeeld nu het homostandpunt?..

Monique Heger is sinds een half jaar verliefd op een vrouw. Een gelukwens waard, want haar liefde werd beantwoord. Maar in plaats van felicitaties kreeg ze op haar werk afkeurende reacties van collega’s. Haar chef weigerde partij te kiezen. Ze nam ontslag. De directeur verklaarde achteraf te betreuren dat Heger was opgestapt.

Heger was fractievoorzitter van de ChristenUnie in Wageningen. Ze vond dat haar relatie los stond van haar politiek functioneren, maar haar medewerkers dachten daar heel anders over. De chef die haar liet bungelen was partijvoorzitter Peter Blokhuis. En partijleider André Rouvoet greep niet in.

‘Wij blijven onszelf’, bezwoer Rouvoet zijn partijgenoten maandag in Dokkum. Maar, voegde hij er in één adem aan toe: we staan voor een drievoudige opdracht. ‘We willen herkenbare resultaten boeken, een betrouwbare coalitiepartij zijn en onszelf blijven.’

Kan de ChristenUnie die drie ballen wel tegelijk in de lucht houden? Compromissen horen erbij; met zes zetels in de Kamer moet je je plaats weten. Maar als het gaat om gewetensvragen, wordt het een stuk moeilijker. Zo moeilijk, dat het partijcongres van vandaag zich niet wil uitspreken over de lakmoesproef voor de ChristenUnie, de homoseksualiteit.

Het lot van Heger maakt duidelijk dat het niet om een theoretische kwestie gaat. Enkele maanden geleden trad in Smallingerland een ChristenUnie-wethouder af, en in Drimmelen gaven trouwambtenaren er de brui aan omdat zij geen homohuwelijken wilden sluiten. Ook zij ‘bleven zichzelf’, om met Rouvoet te spreken, maar ze werden door hem wel aan hun lot overgelaten.

Rouvoet zegt: ‘De ChristenUnie sluit mensen niet uit om wie zij zijn.’ De homoseksuele ‘geaardheid’ is geen belemmering om lid te worden van de ChristenUnie. Maar wanneer homo’s ‘praktiseren’, wordt het een stuk lastiger. Mogen zij uit hun reformatorische kast komen en vol trots de partij vertegenwoordigen? Op die vraag geeft Rouvoet geen antwoord, terwijl in het regeerakkoord staat dat homo-discriminatie hard zal worden bestreden.

De ChristenUnie had bij de kabinetsformatie weinig noten op haar zang: aan abortus en euthanasie zou de nieuwe coalitie niet tornen. Wel zou er een pakket ‘positieve maatregelen’ komen, gericht op alternatieven voor abortus. Maar waar blijft dat eigenlijk?

In tegenstelling tot de vorige kleine coalitiepartner D66 met de gekozen burgemeester, legde Rouvoet bij de formatie geen onaantastbare kroonjuwelen op tafel. Maar hoe zit dat dan met die ‘herkenbare resultaten’ aan het eind van de rit?

Rouvoet koos voor twee ministersposten: Defensie, en Jeugd en Gezin. Beide zijn riskant. Met Defensie kan Van Middelkoop zich in de vingers snijden – alleen al vanwege Uruzgan. Scoren met Jeugd en Gezin is voor Rouvoet ook moeilijk – denk maar aan het hoofdpijndossier Jeugdzorg.

Hoewel de achterban Rouvoet nog altijd steunt, rommelt het ook. Yvette Lont, deelraadslid in Amsterdam Zuidoost, roept al een half jaar dat haar partij véél te bescheiden is. Tijdens de formatie had Rouvoet op minstens een van de principiële punten zijn poot stijf moeten houden.

De ChristenUnie moest toch zichzelf blijven? Lont zou tijdens het congres een motie indienen, om de partijleden uit te laten spreken dat ‘wij als partij geen praktiserende homoseksuelen in een of andere bestuursfunctie toelaten’. Een meerderheid van de afdelingsvoorzitters is het met Lont eens, zo bleek uit een steekproef van radioprogramma De Ochtenden.

Kan Rouvoet met deze discriminerende boodschap aankomen bij coalitiepartners CDA en PvdA? Nee. Premier Balkenende kon nog wel enig begrip opbrengen voor de ‘interne aangelegenheden’ van de ChristenUnie. Maar het PvdA-congres riep Bos al in februari ter verantwoording over de gewetensbezwaarde trouwambtenaren.

Rouvoet wil zijn achterban echter niet voor het hoofd stoten. Het partijbestuur zette Lont onder druk haar motie niet in te dienen, en stelde haastig de ‘Commissie Representatie’ in, die pas in de zomer met een advies komt. En dus blijft de onduidelijkheid bestaan.

Oud CDA-Kamerlid Sytze Faber liep voor zijn boek De wet van de koestal maandenlang mee met de ‘nieuwe’ ChristenUnie. Hij concludeert: ‘De partij is de Rubicon overgetrokken: van een getuigenispartij naar een partij die graag wil regeren. Je kunt niet van twee walletjes blijven eten. Een klassiek deel van zijn achterban hangt tegen de SGP aan. Je kunt hen niet blijven bedienen, en tegelijk een moderne politieke partij zijn.’

Zijn achterban draagt Rouvoet op handen, zegt Faber. ‘En zij willen niet terug naar de politieke periferie.’ Dus zou de partijleider het zich prima kunnen veroorloven kleur te bekennen. Roze welteverstaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden