De ongewilde posterboy van Venezolaans verzet

Beeldvormers onderzoekt hoe een foto ons wereldbeeld bepaalt

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: Het vreselijke lot van José Víctor Salazar Balza.

De foto van Juan Barreto, die derde werd bij World Press Photo. 3 mei, 2017. Foto RV - AFP

Hoe lang heeft het geduurd, een paar seconden? Meer kan het niet geweest zijn. Er stonden twee fotografen bovenop, die alles hebben vastgelegd. En zelfs dan is het nog lastig om te reconstrueren wat hier precies is gebeurd. En nog eens wat anders: hoe langer je naar die beelden staart, hoe makkelijker je vergeet waar je naar kijkt. Er staat een man in brand.

De foto van Ronaldo Schemidt, winnaar van World Press Photo. Foto RV - RONALDO SCHEMIDT

Het is het verhaal van drie mannen. De man in beeld is José Víctor Salazar Balza, een 28-jarige student, die op 3 mei 2017 betrokken was bij gewelddadige protesten in de hoofdstad tegen de Venezolaanse president Nicolás Maduro. Er braken gevechten uit tussen de Nationale Garde en demonstranten. De achtergelaten motorfiets van een lid van de Nationale Garde werd het doelwit van een aantal demonstranten, die de fiets met staven te lijf gingen. De lekkende brandstof vatte vlam en Salazar kwam midden in een vuurzee terecht. Volgens getuigen zat hij zelf onder de brandstof, mogelijk omdat hij een molotovcocktail had gehanteerd.

Hij vloog in brand en zette het op een lopen. Twee fotografen – beiden werkend voor fotopersbureau Agence France-Presse – volgden met hun camera het spektakel van een rennende man, omgeven door vlammen. Ze hielden hun vinger op de knop; nauwelijks in de gaten wat ze aan het fotograferen waren.

Ronaldo Schemidt, geboren in Venezuela, wonend in Mexico, voelde de hitte van de ontploffing in zijn rug, draaide zich om en begon te schieten. Hij nam een twintigtal foto’s. Een van die fotos is ruim een week geleden uitgeroepen tot World Press Photo van het jaar: Salazar in volle vaart, met een waaier van vuur achter zich. Zijn gasmasker, tegen verwachte traangasaanvallen, duidelijk in beeld. ‘Een klassieke foto van verzet, visueel verbluffend en energiek’, aldus juryvoorzitter Magdalena Herrera.

De eerste foto van Juan Barreto, waarop te zien is hoe de vuurwolk op José Víctor Salazar Balza afkomt. Foto RV - AFP

Iconisch beeld 

Het verhaal van het ongeluk van Salazar wordt een foto van iconisch verzet, van een wereld in brand. Volgens de jury.

Schemidt had gezelschap van collega Juan Barreto. Hij stond met zijn gezicht naar de motor toe, op het moment van ontploffing. Op zijn eerste foto, uit een serie die in dezelfde fotocompetitie uiteindelijk derde zou worden in de categorie ‘nieuwsfotografie’, is de vuurwolk te zien die op Salazar afkomt. Hij is bezig een zelfgemaakt houten schild te redden en kijkt naar beneden. Op de volgende foto is hij omgeven door vlammen. Op de volgende foto is hij aan het rennen; zijn armen dramatisch geheven. Er is iets voor te zeggen om deze foto de betere foto te vinden. Minder iconisch; meer over een man in brand, dan de wereld in brand.

Na het ongeluk 

En hoe is het nu met José Víctor Salazar Balza, de ongewilde posterboy van de gevaarlijke tijden waarin we leven?

Hij heeft het overleefd, wonderbaarlijk genoeg. Driekwart van zijn lichaam is zwaar verbrand. Door het gasmasker is zijn gezicht gespaard gebleven. Hij heeft inmiddels 27 verschillende huidtransplantaties ondergaan en werd opgenomen in een privékliniek waar de zorg gratis was, omdat zijn genezing in Venezuela werd gezien als ‘een zaak van algemeen maatschappelijk belang’.

Zijn ouders zijn arm, zelfs voor Venezolaanse begrippen, maar uit de hele wereld komen donaties binnen voor voedsel en morfine, zeker sinds de foto’s via World Press overal te zien zijn. Hij is inmiddels weer thuis in Ciudad Guyana, een hete stad in het zuiden van het land. Hij komt nauwelijks meer buiten. Salazar verschuilt zich voor de wereld en wil niet meer over ‘het ongeluk’ praten, zoals hij de gebeurtenissen van 3 mei 2017 noemt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.