De ondergang van de piemelpoliticus

Weiner moest gaan over de wederopstanding van een gevallen politicus, bekend van zijn piemelfoto's. Maar Anthony Weiner bleek onverbeterlijk.

Anthony Weiner in de documentaire Weiner.

De meeste Amerikanen kenden Anthony Weiner vooral van zijn piemel. Het Democratische congreslid twitterde in 2011 fotootjes van zijn boxershort met een bobbel erin. Weiner ontkende eerst dat die van hem waren en beweerde dat iemand zijn Twitter-account moest hebben gehackt, maar toen duidelijk werd dat hij toch echt zelf de foto's had verstuurd ( bedoeld als privébericht aan een sms-minnares, maar per ongeluk verstuurd met de publieke Twitter-knop), moest hij aftreden.

Dat is een mooi uitgangspunt voor een documentaire, dachten Josh Kriegman en Elyse Steinberg, filmmakers in New York. Kriegman was medewerker van Weiner geweest en zag zijn voormalige baas als ideale hoofdpersoon voor een dicht op de huid gefilmd portret van een ambitieus politicus. Juist om te laten zien dat hij veel meer is dan het lichaamsdeel waartoe hij zichzelf had gereduceerd.

Weiner twijfelde er maanden over, tot hij ineens zag hoe zo'n documentaire ook vóór hem kon werken. Op een ochtend in 2013 belde hij Kriegman. 'Je mag me gaan filmen', zei Weiner. 'Kom meteen hiernaartoe. Ik ga me kandidaat stellen voor het burgemeesterschap van New York.'

Zelfdestructieve kant

Anthony Weiner, de gevallen wonderboy, ging het opnieuw proberen.

De documentaire die op die dag begon, draait vanaf vandaag in de bioscoop. Weiner is een portret van een politicus die probeert op te klimmen tot een van de meest prestigieuze ambten van Amerika, maar zichzelf omlaag blijft trekken - en van een vrouw die niet wil worden meegesleurd in zijn val. 'Anthony is een geestige, slimme, gepassioneerde politicus', zegt Elyse Steinberg aan de telefoon. 'Maar hij heeft ook een zelfdestructieve kant, die hij niet onder controle kan krijgen.'

Ze zegt het nog maar een keer. 'We wilden laten zien dat hij meer was dan de punchline die ze van hem maakten in de tabloids en de latenightshows.' Het was bijna té makkelijk: Weiner lijkt erg op wiener, en dat is worstje in het Engels, en dat woord wordt ook voor piemels gebruikt. 'We wilden laten zien dat hij meer is dan die naam.'

Tekst gaat verder onder de video.

Lees ook: Een pijnlijk en wrang-komisch egodocument

Met zo'n glibberige antiheld en een entourage van fascinerende bijrollen wordt Wiener mooi gelaagd. Van begin tot eind blijft het even pijnlijk als wrang-komisch. (****)

Anthony Weiner, een joodse jongen uit Brooklyn, wás meer dan zijn naam. Op zijn 27ste, in 1991, werd hij het jongste gemeenteraadslid dat New York ooit had gehad. Zeven jaar later stoomde hij door naar Washington, waar hij namens de Democraten in het Huis van Afgevaardigden ging zitten. Hij was een van de 453, maar hij liet zich gelden: kijk naar zijn speech uit 2010, waarin hij furieus de Republikeinen terechtwijst die een vergoeding voor reddingswerkers van 9/11 dwarsbomen. Weiner was een politicus met toekomst.

Daar geloofde hij nog steeds in, ook na het schandaal. Weiner deed gewoon een stap vooruit in plaats van een stap terug. De burgemeesterscampagne was de ideale comeback. Zie hem lopen, tijdens de gay pride parade, zie hem handen schudden, vol zelfvertrouwen. Dit is Amerika, en dit is New York. 'Deze kerel heeft lef', zegt een toeschouwer. 'Iedereen verdient een tweede kans.' Als een concurrent hem tijdens een burgemeestersdebat aanvalt wegens zijn 'waarden' wordt de concurrent uitgejouwd, niet Weiner. Hij gaat na een paar maanden campagne aan kop in de verkiezingsrace en maakt goede kans opvolger van Michael Bloomberg te worden.

Dat is mede te danken aan zijn vrouw, Huma Abedin, de belangrijkste adviseur van Hillary Clinton, de vrouw die president van Amerika kan gaan worden. Het huwelijk van Weiner en Abedin werd ingezegend door Bill Clinton. Ondanks haar eigen carrière stort Abedin zich helemaal in de campagne van haar man. Zij is degene die alles regelt. Ze weet dat dit de kans is voor haar man om uit zijn as te herrijzen, ze weet dat dit de kans is voor haar om de vernedering achter zich te laten. De campagnemedewerkers rennen harder voor haar dan voor hem.

Maar dan.

'Fuck. Fuck me', klinkt het uit Weiners mond, als het nieuws zich aandient dat hij, onder het pseudoniem Carlos Danger, opnieuw pikante fotootjes heeft gestuurd naar weer een andere vrouw.

Kijk naar de blik van Abedin, als Weiner zich eruit probeert te draaien. 'Kunnen jullie heel even de kamer verlaten', is de vraag aan de cameramensen, waarna de deur dichtgaat. Het is een van de zeldzame momenten waar de makers niet bij mochten zijn.

In de film staat Abedin tijdens een persconferentie toch weer gewoon naast haar man en vertelt ze dat ze heeft besloten om het huwelijk niet op te geven. 'Ik houd van hem, en ik vergeef hem', zegt ze. Maar de opnames laten andere dingen zien.

Zo kijkt Abedin hoofdschuddend hoe haar man hysterisch schreeuwend een interviewer beantwoordt, en kijkt ze ook weer hoofdschuddend naar hoe hij later hard lachend naar de beelden zit te kijken. Weiner raakt zichzelf helemaal kwijt, zij is zijn laatste houvast. 'Hoe erg is het?', vraagt hij. 'Het is erg', zegt zij. 'Voor mij?', vraagt hij. Zij antwoordt niet.

Joodse bakkerij

'Ik leef in een nachtmerrie', zegt ze in de documentaire.

Op de achtergrond speelt ook Clinton mee, die laat weten dat Abedin moet kiezen tussen haar en Weiner. Abedin gehoorzaamt half: ze gaat niet bij hem weg, maar laat zich steeds minder in zijn gezelschap zien, en gaat bijvoorbeeld niet samen met haar man naar de stembus. 'Gedraag je alsof je nog steeds met me getrouwd bent', smeekt Weiner. Dat doet ze niet. Maar ze vertrekt ook niet.

'Het is een relatie die onder zware spanning komt te staan', zegt Steinberg. 'Waarom ze bij hem blijft? Dat is een van de mysteries van hun huwelijk. Maar je ziet hem na deze affaire zijn zoontje in bed stoppen. Hij is en blijft de vader van haar kind, dat speelde waarschijnlijk wel mee.'

Een van de meer beschaafde foto's van Weiner die uitlekte. Beeld ap

En Weiner blijft bij vlagen een man van wie je kunt houden. 'We wilden graag laten zien wat er achter het gebruikelijke mediaverhaal speelt', zegt Steinberg. 'Media hebben de neiging personages platter te maken dan ze zijn. Zeker in verkiezingstijd. Verhalen moeten niet te moeilijk worden. Wij konden laten zien wat daarachter speelde.'

Een typisch voorbeeld is een scène in een joodse bakkerij waar een klant Weiner een klootzak noemt. 'Hee eikel, dat ben je zelf', reageert de burgemeesterskandidaat. Niet helemaal duidelijk is waarom Weiner zo heftig reageert. Totdat blijkt dat de camera nog iets heeft geregistreerd: de man heeft het denigrerend over de 'Arabische vrouw', met wie Weiner is getrouwd (Abedin is moslima) - en daar moet je niet mee aankomen bij Weiner, die in zulke gevallen gewoon een scheldende New Yorker blijft.

Maar ondanks hun bedoeling om alle facetten van deze man te laten zien, hebben ook de makers niet kunnen of willen ontsnappen aan het allesoverheersende beeld dat Weiner door de sextingschandalen heeft achtergelaten.

Niet gezien

Anthony Weiner en Huma Abedin, de hoofdpersonen van Weiner, hebben de documentaire voor zover bekend niet gezien. Ze gingen niet in op een aanbod van de makers om de film te bekijken. In augustus zei Weiner in een interview met The New York Times dat Abedin, van wie hij inmiddels is gescheiden, geen toestemming heeft gegeven voor het uitbrengen van de film. Filmmaker Elyse Steinberg: 'Ze heeft gewoon meegewerkt, zoals te zien is in de film.'

De man met het worstje

Weiner zelf wijt zijn handelen aan zijn 'bedrading': politici als ik hebben voortdurend aandacht nodig, zegt hij. Hij kon niet aan zijn naam en dat noodlot ontsnappen: hij is en blijft de man met het worstje.

(Het was natuurlijk ook het geluk van de makers: de tragikomische hardnekkigheid waarmee Weiner zichzelf in de ellende stort is interessanter dan een succesvolle wederopstanding zou zijn geweest.)

Zijn noodlot werd nog duidelijker toen de makers al waren gestopt met draaien. De afgelopen weken zijn weer nieuwe gevallen van Weiners sexting naar buiten gekomen. Op een foto ligt hij met zijn zoontje in bed, terwijl in zijn onderbroek de contouren van zijn wellust zichtbaar zijn. Voor Huma Abedin de druppel. 3 uur nadat The New York Post aan Weiner had laten weten dat er een artikel zou verschijnen, was hun huwelijk over.

Huma Abedin, de vrouw van Anthony Weiner. Ze maakte op 29 augustus bekend dat ze van haar man gaat scheiden. Beeld afp

Eindelijk!, lieten medewerkers van Clinton volgens de Post weten. 'Die man is giftig. Dit is ziek. We houden van Huma, maar we haten Anthony.'

Toen vorige week bleek dat Weiner ook met een minderjarige had gechat, had hij het helemaal verbruid. Zelfs filmmaker Steinberg zegt 'geschokt' te zijn door deze perverse kant van Weiner. 'We wisten natuurlijk dat hij destructieve kanten had, maar dit zagen we niet aankomen.'

Zo is Weiner, documentaire of niet, alleen maar meer geworden wie hij al was: de man van die piemel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden